OMASUM KONSTİPASYONU

Omasum’un genişlemesi, içeriğin kerpiç gibi sertleşmesi ve omasum kontraksiyonlarının kaybolması ile karakterize bir hastalık tablosudur. Genellikle sekonder nitelliktedir. Pek çok hastalığın seyri sırasında hafif veya orta derecede omasum konstipasyonu oluşur. Ancak bu organ dışarıdan kolayca muayene edilemediği için omasum konstipasyonu çoğu kez klinik olarak  gizli kalır. Hâlbuki çeşitli nedenlerden ölen hastaların otopsilerinde en çok rastlanan bozukluklardan biride omasum konstipasyonudur. 

 Sebebleri:

Primer omasum konstipasyonları rasyon ile ilgilidir. Pamuk tohumu kabuğu, hububat kavuzu, pirinç kavuzu, ayçiçeği kabukları, çok ince kıyılmış saman gibi boyutları küçük ve fermentasyonu zor olan odunsu maddelerce zengin  olan yem maddeleri oranının yüksek olması; rasyonun kaba elyaf bakımından çok zengin olmasına karşılık, kolay fermente olabilir karbonhidrat ve proteinler bakımından fakir olması; mineral madde ve iz elementleri noksanlıkları; Hayvan mera’da yeşil yemlerle beslenirken birden ahıra alınarak kuru yeme geçilmesi ve hayvana düzenli bir şekilde su verilmemesi gibi nedenler primer omasum konstipasyonunun hazırlayıcı nedenleridir.

   Bu nedenlerin yanısıra omasum kontraksiyonlarını olumsuz etkileyen Metabolik bozukluklar, otonom sinir sistemi bozuklukları, depresyon hali, septisemi ve toksemi gibi faktörlerde bir araya geldiğinde omasum konstipasyonu şekillenir.

   Sekonder omasum konstipasyonları, toksemi ve sepsis hallerinde ateşli enfeksiyon hastalıklarında, karaciğerin akut yangı ve dejenerasyonlarında, paralitik ileusa yol açan hastalıklarda, hipokalsemik paresis olaylarında, ketosisde, zehirlenmelerde (özellikle meşe zehirlenmesi) ve tüm organizmayı etki altına alan, ön midelerin hareketlerini azaltan bütün hastalık hallerinde ortaya çıkar.

 Hastalık belirtileri:

   Klinik belirtiler atipik değildir. İştah azalır veya tamamen kaybolur. Geviş getirme çok seyrektir veya tamamen durmuştur. Hayvan durgundur. Yatıp kalkarken inleyebilir. Şiddetli omasum konstipasyonlarında ağrı denemelerinde pozitif bulgu elde edilmesi ihtimal dışı değildir. Rumen kontraksiyonları hafiflemiş ve sayıca azalmıştır.

   Genelde en önemli şikâyet konstipasyondur. Seyrek dışkı çıkartır ve dışkı sert yumaklar halinde olup üzeri muhatlıdır.

  Tanı:

   Hastalık belirtilerinin hiç biri tipik değildir. Omasumu dışarıdan da muayene etmek mümkün olmadığı için şüphe üzerine tanı konabilir. Kesin tanı ancak laparatomi operasyonundan sonra omasumu elle palpe etmek suretiyle konabilir. Omasum büyümüş ve sertleşmiştir.

 Hastalığın seyri:

   Esas hastalığa ve konstipasyonun derecesine göre değişir.

 Sağaltım:

• Belirtiler görüldüğü andan itibaren en yakın veteriner hekiminize danışınız!
• Esas hastalığın sağaltımı yapılır.
• Hayvanın önünde devamlı olarak içme suyu bulundurulur. Bol yeşil ot verilir.
• Konstantre yem içinde ki kolay fermente olabilen besin maddeleri oranı yükseltilir. (melas ilave edilebilir)
• Ekmek mayası(0,5kg) veya bira mayası içirilir.
• Paranteral yollarla kalsiyum verilir.
• Paranretal yollarla B1 vitamini enjeksiyonları yapılır.
• Sürgüt ilaçların direkt olarak omasum üzerine etkileri olmamakla birlikte 1–2 litre sıvı vazelin ile birlikte 300-1000gram sodyum sülfat bir iki kova su içinde sonda ile verilmesi tavsiye edilebilir.

   İleri derece konstipasyonlarda yukarıdaki uygulamalarla olumlu sonuç almak çok azdır. Ancak esas hastalık sağaltılabilirse omasum konstipasyonunda düzelmesi de kolaylaşır.

   İnatçı olgularda laparatomi yaparak, masajla omasumun içeriğinin boşalmasını sağlamak ve ayrıca uzun bir lastik borunun ucuna takılı kanülü omasum içine batırıp, bu kanül yardımı ile omasum içine su ile karışık sıvı vazelin ve diğer yumuşatıcıların verilmesi tavsiye edilmiştir.

 Koruma:

   Hayvanlar yeterli ve dengeli rasyonla beslenir. Kaba elyaflı yem maddesi olarak sadece kapçık, kavuz ve ince samanın kullanılması doğru değildir. Bir miktarda iri saman, kuru ot bulunmalı, yem içine bir miktar melas veya posa ilave edilmelidir. Rasyonun enerji/protein dengesi iyi kurulmalıdır.

   KAYNAK: Prof. Dr. Yusuf GÜL – Geviş Getiren Hayvanların İç Hastalıkları