MANTAR (DERMATOMİKOZİS – TRİKOFİT)

Deri, kıl ve tırnak gibi keratinize dokuların dermatofitler olarak adlandırılan ve başlıca epidermophyton, microsporum ve trichophyton genusuna bağlı mantar türleri tarafından invaze edilmesiyle oluşan bir hastalıktır. Dünyanın her yerinde  bulunan bu etkenler insan ve hayvanlarda değişik şiddetlerde infeksiyon meydana getirmektedir.

   Dermatofitler tarafından oluşturulan kıl dökülmesi, deride kepeklenme ve kabuklanma ile karakterize, ekonomik kayıplara yol açan, buzağı ve genç sığırlarda daha çok rastlanan, enzootik, zoonoz bir hastalıktır.

   Etiyolojisi:

   Sığır, koyun, keçi, pratiğinde genel olarak hastalığı oluşturan etken olarak:

1. Trichophyton verrucosum
2. T.mentagrophytes
3. T.equinum
4. Microsporum gypseum
5. M.nanum
6. M.canis gibi patojenler rapor edilmiştir.

   Hastalık etkenleri yıllarca ahırlarda, malzemelerde, aktif olarak kalabilirler. Karanlık, nemli, kapasitesinin üzerinde hayvan barındıran ahırlarda, hayvan nakillerinin yapıldığı kapalı ortamlarda bulunan hayvanlarda hastalığın görülme sıklığı fazladır. Gençlerde yaşlılara göre, dişilerde ise erkeklere oranla hastalık daha çok gözlenir. Özellikle bağışıklık sisteminin gelişmesine paralel olarak görülme sıklığı azalmaktadır. Hastalığın ortaya çıkmasında mevsimlerinde etkisi vardır. Güneş ışınlarının az olduğu kış ve nemli ortamın daha çok oluştuğu ilkbahar aylarında trikofiti olaylarının arttığı, yazın ise lezyonlu hayvanların tedaviye bile gerek kalmadan kendiliğinden iyileştiği gözlenmiştir.

   Semptomlar:

   Hastalığın inkübasyon süresi 3-4 hafta olup, genellikle lezyonlar baş bölgesinde lokalize olmuşlardır. En yaygın olarak göz çevresi, alın, yanak, kulak ve burun üstünde bulunurlar. Klinikman yuvarlak, asbest veya tebeşir tozu görünümünde, kepeklenme ile karakterize lezyonlar olup kaşıntı ya çok azdır ya da hiç yoktur. İlk önce nemli olan lezyonlar daha sonra kuruyarak kabuklaşır ve gri beyaz bir görünüm alır.

   Diagnoz:

   Klinik görünüm izlenmesi sonucunda kolaylıkla teşhis edilebilecek olan hastalığın kesin tanısı için labratuvar muayenelerinden yaralanılır.

   Proflaksi:

   Hayvanların yaşadıkları yerlerin ve ya nakledildikleri alanların temiz, bakımlı olmasına dikkat edilmeli, mevsime uygun olarak güneş ışığından yararlanmaları sağlanmalı, rasyonlarına düzenli aralıklarla vitamin ve mineral madde takviyeleri yapılmalıdır. Ayrıca son yıllarda aşı uygulamaları da hızla yayılmaktadır.

   Tedavi:

   Veteriner Hekiminize danışınız!

   Kaynak:

• Prof. Dr. Yusuf GÜL (Geviş Getiren Hayvanların İç Hastalıkları)