ÇAYIR VE MERALARDA BULUNAN BAZI ZEHİRLİ BİTKİLER

Bilindiği gibi çayır ve mera otlarının besin değeri, üzerindeki otun türüne (buğdaygil, baklagil ve diğerleri), büyüme dönemine, toprağın yapısına ve yağmur-sulanma durumuna hatta gübreleme durumuna göre değişebilir. Yalnız çayır ve meralarda istenilmeyen otlar ve zehirli bitkiler vardır. Hayvanlarda zehirlenmelere neden olan ve bitkilerde bulunan zehirler organik zehirler (Alkaloidler, siyanogenetik glikozitler, guatrojenik maddeler, bazı amino asitler, okzalat ve isoflavinler) ve inorganik maddeler (flor, bakır, molibden,selenyum ve nitrat) şeklinde iki ana gruba ayrılır.
Çayır ve meralarda bulunan zehirli yem bitkileri hayvanlarda önemli ekonomik kayıplara yol açmaktadır. Örneğin kanlı işeme, yavru atma, doğan yavrularda patolojik defektler, fotodinamik ve östrojenik etkiler ile ölümler meydana gelebilir.
Çayır ve meralar normal koşullarda iyi kaliteli yem bitkileri kapsarsa hayvanlar zehirli bitkileri yemezler. Çünkü bu gibi zehirli bitkiler lezzetli olmadıklarından normal olarak herbivorlar tarafından tüketilmezler. Yalnız aşırı bir şekilde otlatılan meralarda iyi yem bitkilerinin azalması, yabancı otlar ve zehirli bitkilerin çoğalmasına neden olabilir. Sonuçta ortamda yabancı ve zehirli otlar çoğalarak gelişirler. Çok kurak geçen yıllarda bu gibi meraları otlayan aç hayvanlarda zehirlenmeler olabilir. Bu toksik yem bitkileri çoğunlukla senenin belli zamanlarda bu etkilerini gösterebilirler. Bu bitkiler, çiçeklenme döneminden önce daha tehlikeli olabilirler. Çiçek açtıktan sonra kurur ve tehlikeli olmazlar. Diğer yandan tüm gelir hayvanları için zehirli olmayabilirler. Örneğin sığırlar için çok toksik olan Hezeran otu türleri (Delphinium – Larkspur), özellikle bitki genç iken oldukça zehirlidir. Aynı şekilde Yalancigeven (Locoweeds – Oxytropis DC), hem koyun ve hem de atlar için daha zehirlidir. Alınan toksinin miktarı, bitkinin gelişme dönemi, etkenin kimyasal ve fiziksel durumu, hayvanın yaşı, türü ve en önemlisi hayvanın beslenme durumu gibi faktörler zehirlenmeyi etkiler.
Gelir hayvanlarını zehirlenmelerden korumak için bazı önlemler alınabilir. Hayvanları otlatan çoban ve sığırtmaçların zehirli bitkileri tanımaları gerekir. Zehirli bitkilerin hangi mevsimlerde tehlikeli oldukları bilinmelidir. Hayvanlar bu mevsimlerde otlak alanlarından uzak tutularak zehirlenmeleri önlenebilir. En önemlisi de aşırı otlanmayı önleyerek böylece zehirli yem Meralar yetersiz olduğu bitkilerini yeme olanağı ortadan kaldırılabilir. dönemlerde hayvanlar çok aç olarak çıkarılmamalı ve bir miktar kaba yem verilmelidir. En iyisi zehirli bitkilerin çoğalmalarını önlemek için iyi bir mera amenajmanı uygulanmalıdır. Zehirli bitkilerin olduğu meralara hayvanlar bitkileri tanıtılmalı ve bu bitkilerin sokulmamalı, çobanlara zehirli köklenmeleri istenmelidir. Diğer bir yöntem de bu bitkileri öldüren herbisitlerin kullanılmasıdır.
Gelir hayvanlarında etkili olan ve yurdumuzda bulunan bazı zehirli bitki grupları şu şekilde sıralanabilir.
KAYNAK: YEMLER, YEM HİJYENİ VE TEKNOLOJİSİ ( PROF. DR İRFAN ÇOLPAN )




Henüz yorum yapılmamış.