Fiğ (Vicia L.)

Baklagil grubuna giren fiğ, bir taraftan yeşil ve kuru kaba yem olarak kullanılır. Fiğ, %25-30 ham protein ve ortalama 3000 kcal/kg metabolik enerji içeriği ile kuvvetli bir yem olarak hayvan beslemede kullanılmaktadır.

Baklagiller familyasının fiğ cinsine bağlı olup, 150 kadar türü mevcuttur. Ilıman iklime sahip tüm dünyada yetişir. Tarımsal bakımdan önem taşıyan :

-Adi fiğ (Vicia satia L.),
-Tüylü fiğ(Vicia villosa Roth.),
-Koca fiğ (Vicia narbonnennis L.)
-Burçak (Vicia ervilla L.wild),
-Macar fiği (Vicia panoncia crantz) ve
-Bakla

Adi Fiğ (Vicia sativa L.)

Bu türler içinde en fazla adi fiğ yetiştirilir. Ülkemizde fiğ otu ruminant beslenmesinde önemli yer tutmaktadır. Daha çok ot, tane, mera bitkisi ve ekim nöbeti bitkisi olarak önem taşır. Bir yıllık yem bitkisi olup, çiçekleme sonuna doğru acılaşır. Bu nedenle sığırlara çiçeklenmeden önce verilmesinde ve arpa, yulaf gibi buğdaygillerle beraber ekilmesinde yarar vardır. Ham selülozu yoncadan düşük, proteini ise yoncaya yakın olduğundan hayvanlar için iyi bir kaba yem maddesidir. İneklere fazla verildiği zaman sütün tadını bozabilir. Yulaf ile beraber ekilmesi durumunda bu tane yemin de verimliliğini arttırır. Koyunlar için de iyi bir yeşil yem olup, vejetasyon döneminde vermek gerekir. Vejetasyon dönemini aştığı zaman gebe koyunlarda abort yapma olasılığı vardır. Körpe fiğ otu atlara az miktarda verilebilir. Yeşil ot verimi, 1500-2500 kg/da arasındadır.

Tüylü Fiğ (Vicia villosa Roth.)

Adi fiğe göre kısa ve kurağa daha dayanıklı bir tür olup, ülkemizin en sert ve verimsiz topraklarında yetişir. Tüylü fiğ, adi fiğ gibi kolayca yatar. Bu nedenle tahıllarla karışık olarak ekilebilir ve çavdarla birlikte yetiştirilmesi tavsiye edilir.

Bu yem maddesi yalnız yetiştirilirse çiçek açma anında biçilir. Bu dönemde, hem lezzetli ve hem de besin maddelerince zengindir. Yeşil ot verimi, 800-2500 kg/da olabilir.

Koca Fiğ (Vicia narbonensis L.)

Bu fiğ türü de ülkemizde doğal olarak yetişir. Kaliteli ot vermeyip, daha çok tanesi için yetiştirilir. Yeşil ot verimi kıraç topraklarda 1000 kg/da kadardır.

Macar Fiği (Vicia pannonica Crantz.)

Bu yem bitkisi, tüylü fiğin yetiştiği iklim şartlarında yetişir. Ot verimi de tüylü fiğ kadar olup, 800- 2500 kg/da dır.

Burçak (Vicia ervila L. Willd.)

Yeşil yem olarak ruminantların kaba yem ihtiyacının yarısı bu yemle karşılanabilir. Yem değeri bakımından adi fiğe benzer. Süt ineklerine daha az verilmesi önerilir. Yeşil ot verimi 700-800 kg/da arasındadır.

Bakla (Vicia faba L.)

Ülkemizde Batı ve Güney Anadolu bölgelerinde yetiştirilmekte olup, çiçeklenmeden önce ya da çiçekleme döneminde biçilerek ruminantlara verilir. Silo yemi içinde başka bitkilerle karıştırılarak yapılabilir. Süt ineklerinde sütün tadını bozabileceği için sağımdan sonra verilmelidir. Gelir hayvanlarına alıştırmadan fazla miktarda baklagil otları verildiğinde timpani şekillenebilir. Bu da verim yönünden hayvanlarda sorun yaratabilir.

Acıbakla, Lupin (Lupinus L.)

Yeşil lüpenler at ve ruminantların beslenmesinde kullanılabilir. Yalnız kurutulmuş olgun lüpenler bazı yönlerden toksik olabilirler. Ot elde edilirken merada mantarların bulaşmamasına özen göstermek gerekir. Tatlı lüpenler, gelir hayvanlarına rahatlıkla verilebilir. Süt ineklerine 40 kg/gün, atlara 15kg/gün, koyunlara 5-7 kg/gün, keçilere ise 6 kg/gün verilebilir.

KAYNAK ; YEMLER, YEM HİJYENİ VE TEKNOLOJİSİ ( PROF. DR. ADNAN ŞEHU )