Zorlamalı Tüy Dökümü

Zorlamalı tüy dökümü uygulaması damızlık veya ticari tavukların ekonomik verim ömürlerini uzatmak veya yumurta fiyatlarının çok düşük olduğu dönemlerde üretime geçici süre ara vermek için uygulanan fizyolojik bir olaydır. Zorlamalı tüy dökümü, uzun bir üretim döneminden sonra hayvanı dinlendirme yoludur. Gerek ülkemizde ve gerekse dünyada özellikle ticari yumurtacı tavuklarda tüy dökümü yaygın olarak uygulanmaktadır. Bu uygulamanın başarılı olarak kabul edilebilmesi için, açlık dönemi ve sonrasındaki ölüm oranının düşük olması, yumurta üretiminin kısa sürede tekrar başlaması ve hızla yükselmesi, yumurta verimi ve ağırlığı, yemden yararlanma değerinin istenilen düzeyde gerçekleşmesi, yumurta iç kalitesi ve kabuk kalitesinin kötüleşmemesi istenir.

Zorlamalı tüy dökümünü takiben ikinci verim yılında elde edilen yumurtaların, birinci verim yılında elde edilenlere nazaran daha ağır oldukları, kabuk kırılma direncinde bir artış olduğu, yumurta içi kalitesinde iyileşmeler görüldüğü bir çok araştırmacı tarafından ifade edilmektedir.

Zorlamalı tüy dökümünü değişik yöntemlerle yapılmaktadır. Bunlardan bazıları; tavukların önündeki yemin tamamen çekilerek hayvanların değişik sürelerde (4-17 gün) aç bırakılması, kesif yem vermeksizin arpa, buğday, kırık mısır gibi tahıllarla yemleme yapılması, yeme çinko oksit ve hormon ilave edilmesi, ışıklandırma süresini sınırlandırılması gibi yöntemlerdir.

Bazı çalışmalarda deneme grubuna 26 gün süre arpa ve % 1 kalsiyum içerecek şekilde midye kabuğu verilmiş, daha sonra bütün gruplara % 17 ham protein ve 2750 kcal/kg ME içeren diyetlerle beslemişler ve canlı ağırlık artışı, yumurta verimi, yumurta ağırlığı, yem tüketimi ve kemik yoğunluğu gibi değerleri incelemişlerdir. Deneme sonunda tüy dökümü yapılan grupta yumurta veriminin % 4 daha fazla olduğunu, yaşama gücünde iyileşmelerin görüldüğü bildirilmiştir.

Zorlamalı tüy dökümü uygulamasında 4-10 gün aç bırakma metodunun çiftçi şart- larında başarı ile uygulanabildiği, tavukların açlık sonu canlı ağırlık kaybının % 26-27 arasında gerçekleşmesinin daha sonraki verimlerini olumlu yönde etkilediği, canlı ağırlık kaybının % 30’dan fazla olması durumunda performanslarını olumsuz etkilediği ifade edilmektedir.

Tüy dökümünden sonra 6-8 ay gibi verim döneminin olduğu, bu dönemde günlük yem tüketiminin arttığı bilinmektedir. Bu nedenle, hayvanları tüy dökümüne sokmadan önce iyi karar verilmeli, uygulanacak metot iyi seçilmeli, hayvanların canlı ağırlık kaybı dikkatle takip edilmelidir. Aksi durumda, ölüm olguları artabilir, yumurta verimi istenildiği gibi artmayabilir veya yem tüketiminin artmasına bağlı olarak ekonomik bir işletme olmaktan uzaklaşılabilir.

KAYNAK: HAYVAN BESLEME VE BESLENME HASTALIKLARI ( PROF. DR. M.ALİ AZMAN )