Damızlık Yumurtacı Tavukların Beslenmesi

Damızlık tavuklarda amaç mümkün olduğunca çok sayıda iyi kalitede döllü yumurta elde etmek, bu yumurtalardan sağlıklı civcivler üretmektir. Bu nedenle damızlık tavukların beslenmesine daha fazla özen gösterilmelidir. Günümüzde yem fabrikaları yem karmalarındaki oranları bilgisayar programları ile belirlemekte, bu programlarda hayvanın yaş ve verim durumuna göre ihtiyaçlar karşılanmaktadır. Hayvanların bütün ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde düzenlenmiş olan diyetler, komple yem şeklinde adlandırılırlar ve bu diyetler diğer ticari yem karmalarından farklı değildir. Eğer ilave bir yem katkısı yapılmıyorsa çoğu zaman ilave vitamin katılmasına da gerek yoktur. Damızlık tavukların beslenmesinde hayvanların tükettiği yem miktarı ve canlı ağırlıklar sürekli takip edilmelidir, çünkü; yem tüketiminin artması maliyeti artırdığı gibi yumurta kalitesi ve verimini olumsuz yönde etkilemektedir. Burada önemle üzerinde durulması gereken konu, gerek vitamin ve mineral bakımından gerekse esansiyel aminoasitler ve yem katkı maddeleri bakımından ihtiyaçtan fazla katkı yapılarak hazırlanan pahalı rasyonlardan kaçınmak gerekir.

Damızlık tavuk rasyonları iyi hazırlanmalı, mantar ve benzeri zararlı maddeleri içeren yemlere diyetlerde yer verilmemeli, dengeli ve yeterli miktarda aminoasit ile birlikte vitamin ve mineral karmaları ile desteklenmelidir. Uygun maliyetle hayvanların ihtiyaçlarını karşılamak oldukça zordur. Diyetlerde yapılan herhangi bir yanlışlık yumurta verimini etkileyeceğinden, kuluçkalık yumurta üretimi ve bu yumurtalardan çıkan civciv sayılarında azalmalar görülecektir. Bu durum ciddi ekonomik kayıplara neden olur.

Burada en önemli konu hayvanların büyüme, cinsel olgunluğa ulaşma ve yumurtlama dönemlerine uygun vücut yapısıyla girmelerini sağlamaktır. Bunun için yemleme programlarının iyi yapılması, uygun yetiştirme programları ile birörnek sürüler elde edilmesi önemlidir.

Damızlık tavukların beslenmesinde dönem yemlemesi uygulanır. Bunlar civciv başlangıç yemi, piliç büyütme ve geliştirme yemleri, yumurta yemi şeklinde sıralanabilir.

      1. Damızlık Civciv Besleme:

Kuluçkadan yeni çıkmış civcivlerin 6 haftalık yaşa kadar tükettikleri yemdir. Bu rasyonlar hayvanlara hızlı canlı ağırlık kazandıracak şekilde % 18-20 ham protein içerecek şekilde düzenlenmiştir. Bu dönemde “etlik civciv yemi” verilmesine gerek yoktur. Çünkü etlik civciv yemleri ihtiyaçtan fazla protein içermesi (% 22-23 HP) ve pahalı olması da dikkate alındığında yumurtacı damızlık civcivlere verilmesi uygun değildir.

      2. Damızlık Piliç Besleme:

Piliçlere 6-14 haftalar arası % 15-16 HP içeren piliç büyütme yemi daha sonra %14- 15 HP içeren piliç geliştirme yemleri verilir. Büyütme yemleri hayvanların güçlenip olgunlaşacağı şeklinde düzenlenmiştir. Bu iki rasyon birbirleri ile yer değiştirebilir, altı haftalık yaştan yumurta verimi başlangıcına kadar ortalama % 15 HP içeren yemler de verilebilir. Burada hayvanların gelişme durumları dikkate alınarak erken veya geç olgunlaşmaları önlenmelidir.

      3. Damızlık Yumurta Tavuğu

Besleme: Yumurta yemlerine ortalama 20 haftalık yaşta (ilk yumurtanın görülmesi ile) başlanır ve % 16 HP ile % 3.5 kalsiyum içerecek şekilde düzenlenir. Kalsiyum yumurta kabuğunun direnci için önemlidir.

Damızlık tavukların diyetleri ticari yumurtacılardan farklı olarak ham protein (% 16 HP) ve vitamin oranının bir miktar artırıldığı karışımlarından oluşur. Bu şekilde yüksek verim ile birlikte yumurtaların kuluçka kabiliyetleri de artırılmış olur. Ham protein içeriğinde ise özellikle metiyonin ve sistin aminoasitlerinin biraz fazla olması özellikle yumurtlama döneminin ilk aylarında yumurta ağırlığı için gereklidir. Çünkü küçük yumurtalar damızlıkta kullanılmazlar.

Yüksek verimli hayvanlara ilave midye istiridye kabukları verilerek yumurta kabuğu ile ilgili sorunlar önlenebilir. Kümeste kırık- çatlak veya kabuksuz yumurta sayısının artması durumunda midye-istiridye kabukları yemlikler üzerine dökülerek, veya kümes içinde belirli yerlere konularak serbest seçim şeklinde tüketime sunulur.

4. Damızlık Tavuklarda Pik Veriminden Sonra Besleme: Pik verimine ulaştıktan sonra (32-60 haftalar arası) damızlıkçı firmanın kataloglarında bildirilen değerler çoğunlukla göz ardı edilmektedir. Bununla beraber bu dönemde yem tüketimlerinin kontrolü yüksek öncelik taşımaktadır. Bu dönemde asıl amaç yumurta üretimidir. Pik veriminden sonra yem tüketiminin fazla olması yağlanmaya neden olur ve yağlanmış hayvanlarda yumurta ve döllü yumurta sayısında azalmalar görülür. Otuz iki haftalık yaştan sonra besin madde ihtiyacı ve canlı ağırlık değişimi yavaş artmakta, yumurta verimi yavaş yavaş azalmaktadır. Bu nedenle canlı ağırlık ölçümleri ve yem tüketiminin tespiti haftada bir yapılmalıdır. Bu dönemde yumurta veriminin azalmasına bağlı yem tüketiminin azaltılması ise canlı ağırlık artışının yavaş olasını sağlar. Hayvanların yaşı ilerledikçe rasyonun besin madde içeriği azaltılmalıdır

KAYNAK: HAYVAN BESLEME VE BESLENME HASTALIKLARI ( PROF. DR. M.ALİ AZMAN )