Yumurta Veriminde Azalmanın Nedenleri, Çözüm Yolları

Yumurtacı tavukçuluk işletmelerinde yumurta veriminde ani düşmeler görülebilir. Bunun çeşitli nedenleri olabilir. Sorunun çözümü için bir seri kontrol işlemini takip etmek gerekir.
Bunlardan;

1. Işık ile İlgili Problemler:

Tavukların yumurta vermesi için en az 14 saat gün uzunluğuna ihtiyaç vardır. Çünkü hayvanlar aydınlıkta yem tüketirler, metabolizmaları daha aktif olur. Özellikle kış aylarında gün uzunluğunun azalması ile ilave aydınlatma ihtiyacı ortaya çıkar. Bu durumda civcivlerin satın alındığı ticari firmanın önerileri de dikkate alınarak sabah ve/veya akşam olmak üzere ilave aydınlatma uygulanmalıdır. Yumurta azalması ile ilgili sorun ortaya çıktığında ilk akla aydınlatma programını kontrol etmek gelmelidir.

2. Yem Kaynaklı Problemler:

Hayvanlardan en iyi yumurta verimi elde etmek için dengeli rasyonlara ihtiyaç vardır. Bunun için; diyetlerin enerji, protein, esansiyel aminoasitler, vitamin ve mineral içerikleri dengeli ve yeterli olmalıdır. Bu öğelerden biri veya birkaçının eksikliği veya fazlalığı verim performansını olumsuz etkiler. Tene yemlerin bütün olarak verildiği durumlarda diyetlerin homojen karışımı sağlanamayabilir veya bazı hayvanların yem seçmesi nedeniyle aşın enerji tüketimine bağlı yağlanmalar, geri çıkması (prolapsus) gibi sorunlar yaşanabilir.

Hayvanların sürekli yeterli temiz su içmeleri sağlanmalıdır. Su kesintileri yem tüketimini etkiler, sonuçta yumurta verimi aniden düşer.

Kabuk kalite sorunları nedeniyle kırık yumurta sayısı artabilir. Bunun için öncelikle hayvanların yeterli yem tüketip tüketmediği kontrol edilmeli, daha sonra diyetlerin Ca-P ve D vitamini içeriği düzenlenmelidir. Yumurta kabuk sorunu olan yer kümeslerinde midye kabukları serbest seçim şeklinde kaplar içinde kümesin belirli yerlerine konulabilir.

3.Hastalıklar:

Yumurta veriminin düşmesine hastalıklar neden olabilir. Hastalık başlangıcında önce yumurta verimi azalır daha sonra hayvanlar solgun, halsiz bir duruş sergiler, yem ve su tüketimi durur. Burada laboratuar tetkikleri sonucu teşhis ve tedavi yapılması gerekir. Ancak infeksiyöz bronşitis, yalancı veba (newcastle) ve koksidiyoz gibi hastalıklar yumurta verimini etkiler.

4.Yaş:

Hayvanlar normalde 19-20 haftalık yaşta yumurta verimine başlar ve bir yıl süre ile (72 haftalık yaşa kadar) yumurta verirler. 72 haftadan sonra yumurtalar irileşmiş, kabuk incelmiş, verim ise % 70’lerin altına düşmüştür. Hayvanlar tüy dökümüne girer ve ekonomik bir üretim olmaktan çıkar.

5.Stres:

Hayvanlarda açlık, susuzluk, aşırı sıkışık kümesler, taşınma, aydınlatma, paraziter hastalıklar, yem değişikliği gibi faktörler yumurta veriminde düşmelere neden olabilir.

6.Diğer Faktörler:

Yumurta kabuğunun zayıflığına bağlı kırık yumurta sayısının artması, tavukların yumurta yeme alışkanlığı gibi nedenlerle yumurta veriminde azalmalar görülebilir. Çözüm olarak iyi bir sürü idaresinin sağlanması, sorun çıkması durumunda doğru teşhis konarak durumun düzeltilmesi gerekmektedir.

KAYNAK: HAYVAN BESLEME VE BESLENME HASTALIKLARI ( PROF. DR M.ALİ AZMAN )