Besi Sığırı Rasyonlarına Protein Takviyesi ve Pratikte Önemi

Süt sığırı beslemesi bölümünde, RUP, RDP ve metabolize protein (MP) konularında detaylı bilgi verilmiş idi. Besi sığırları beslemesinde de aynı terimler geçerlidir ve de kullanılmaktadır. Mısır ve yan ürünlerinin RUP fraksiyonu göreceli olarak diğer yemlerden yüksek olduğundan, bu tür yemlerle beslenen besi sığırlarında, özellikle besi sonunda, RUP ihtiyacı fazlasıyla karşılanmış olur (Ludden ve ark., 1995). Daha detaylı açıklamak gerekirse, besi sığırlarında 310 kg CA üzerindeki kilolarda RUP bakımından zengin protein takviyesine dahi gerek kalmadan MP ihtiyacı karşılanmış olur (Ludden ve ark., 1995).

Büyümekte olan besi sığırlarında mısır bazlı rasyonla besleme durumunda, büyüme için en çok ihtiyaç duyulan (limiting) amino asitler; metiyonin, lizin ve treonindir (DiCostanzo, 2007). Büyümenin arzu edilen düzeyde gerçekleşmesi için bu amino asitlerce zengin protein kaynaklarının RUP formunda rasyonda takviye edilmesi gerekir (DiCostanzo, 2007). Ancak bu amino asitlerin fazlasıyla takviye edilmesi durumunda, fazla oranda amino asit ince bağırsaklara geçmekte ve akabinde besi performansını olumsuz etkilemektedir (DiCostanzo, 2007).

Protein yetersizliği, kaba yemden gelen yetersiz proteine bağlı olabilir. Bu tür bir durum söz konusu ise rasyona protein takviyesi yapmak gerekir. Kaba yemden gelen protein miktarı, bitkilerin olgunlaşmasına bağlı olarak düşer ve topraktaki gübre (nitrojen) miktarı da buna etki eder. Aslında bitkiler olgunlaştıkça yapılarında bulunan protein miktarı azalmaz. Bitki yaşlandıkça protein, yapısal karbonhidratların bir parçası haline geldiğinden hayvanlardaki sindirimi azalır. Aşırı yağmurlar, topraktaki nitrojeni azaltacağından bitkilerde biriken protein kısmı da azalır (Parish ve Rhinehart, 2008b).

Rasyondaki proteinin %8’den az olması durumunda, rumendeki mikroorganizmaların çoğalma ve kaba yem sindirimi için ihtiyaç duyduğu protein yeteri düzeyde sağlanamadığından, kaba yem tüketimi ve sindirim düşer (Parish ve Rhinehart, 2008b). Yeteri oranda protein içeren kaba yemler için rasyona protein takviyesi ihtiyacı duyulmaz (Parish ve Rhinehart, 2008b). Ancak, ihtiyaç fazlası takviye edilen protein takviyesi kaba yem tüketimini düşürmektedir (Parish ve Rhinehart, 2008b).

Rasyona protein takviyesi amacıyla, yalama taşı şeklindeki protein bloklar, yemler (yonca gibi) ve diğer protein küspeleri kullanılabilir. Küspeler içinde, enerji (melas) destekli sivi protein yalama sistemli takviyeler, kaliteli kaba soya küspesi, pamuk tohumu küspesi, bütün halde pamuk tohumları ve ayçiçeği küspesi gibi kaynaklar kullanılabilir. Protein olmayan azot kaynaklarından birisi olan üre, rasyondaki toplam proteinin %12’sinden az oranda kullanılmalıdır (Parish ve Rhinehart, 2008b). Konsantre yem ağırlıklı rasyonlar, rumende hızlı fermente olduğundan bu tür rasyonlara yine hızlı çözünen ürenin katılması, fermentasyon senkronizasyonu için uygun bir stratejidir. Kaba yemlerin rumende yavaş fermente olduğu bilinmektedir. Dolayısıyla, kaba yem ve ürenin birlikte senkronize halde fermente olması imkânsızdır. Bu yüzden özellikle kalitesiz kaba yemlerin (saman gibi) üre ile birlikte kullanılması durumunda sindirimin artırılması manasında bir fayda beklenemez. Yüksek konsantre yem kullanılması durumunda rasyona günde hayvan başına en fazla 113 gram üre (rasyonunu en fazla %1′i) katılabilir (Parish ve Rhinehart, 2008b). Canlı ağırlığı 181 kg’dan az veya 120 günlük yaştan küçük danalara asla üre kullanılmamalıdır (Parish ve Rhinehart, 2008b). Üre konusunda detaylı bilgi daha önce verilmiş idi.

Hormon implantı uygulanan besi sığırlarında protein ihtiyacı değişmektedir. Yapılan çalışmalarda besi sığırlarına hormon uygulaması, metabolize protein ihtiyacını azaltmaktadır (DiCostanzo ve Zehnder, 1999).

KAYNAK: PRATİK BUZAĞI, DÜVE, SÜT SIĞIRI VE BESİ SIĞIRI BESLENMESİ
PROF. DR. OSMAN KÜÇÜK