TETANOZ (Clostridium Tetani)

Evcil hayvanlarda Clostridium tetani tarafından meydana getirilen, hayvanlarda aşırı duyarlılık, tonik kas krampları ve toksemiyle karakterize bir yara enfeksiyonudur. Atlar tetanoza karşı oldukça duyarlı olmalarına karşın, sığırlar daha dayanıklıdırlar.

Etiyoloji:

   Hastalığın etkeni Clostridium tetani, aneorobik, gram (+) özelliktedir ve organizmaya girdikten sonra Tetanospazmin ve tetanolisin isimli ekzotoksinleri üretir. Etken vücuda çeşitli yaralardan ( operasyon yarası, çivi batması, ağız boşluğundaki yaralar, sığırlarda doğum sırasında oluşan yaralardan, yeni doğanlarda göbek kordonu yaralarından ) girmektedir.

   Patogenez:

   Derin dokulara kadar ulaşan makro ve mikro yaralanma odakları, Cl. Tetani sporları için uygun bir üreme ortamıdır. Bakterilerin buralarda sporlu formdan vejatatif forma dönüşmeleri, dokulardaki oksidoredüktaz aktivitesinin azalmasıyla meydana gelir.

   Tetanospazmin maddesinin organizmada etkilediği yerler ; beyin, omurilik, iskelet kaslarının motorik plakları ve vejetatif sinir sistemidir. Tetonolizin hemolitik etki göstermektedir. Hastalığa yakalanan hayvanların sinir dokusu ve kaslarında asetilkolin miktarının yükselmesi, tetanozda asetilkolin dengesindse bir bozukluk ortaya çıktığına işaret sayılır.

   Semptomlar:

• Hastalıkta kuluçka süresi 5 – 21 gündür, fakat ortalama 8 – 10 gün olarak kabul edilir.
• Dış irkiltilere karşı aşırı duyarlılık göstermesi ve tetanik kramplar, hastalığın en önde gelen semptomlarıdır.
• Hayvanlarda beden ısısı başlangıçta normaldir, daha sonra 41 – 42 C ‘ye kadar yükselir.
• Solunum ve nabız frekansı artar.
• Lokal belirtiler:
  • Vücudun bazı bölgelerindeki kaslarda ( etkenin girdiği bölge ve çevresinde ) kramplar ortaya çıkar.
• Genel belirtiler:
  • Tüm vücut kaslarında tahta gibi sertleşme oluşur.
  • Yürüyüş tutuk ve baş ileri doğru uzanmıştır.
  • Üçüncü göz kapağı göz küresinin üzerine düşmüş.
  • Kuyruk kalkık, kulaklar diktir.
  • Dışarıdan gelecek ses, ışık ve konvulziyonları daha da şiddetlndirir.
  • Adımlarımı kısa ve dik atar.
  • Ağzını açamaz çene kitlenir, yemi güçlükle ağzına alır, fakat çiğneyemez ( trismus )
  • Su içemez, yutkunamaz.
  • Timpani vardır.
  • Defakasyon ve ürunasyon büyük ölçüde azalır veya tamamen durur, dışkı sert ve kurudur.
  • Mortalite % 95 – 100 arasındadır.

   Otopsi:

   Otopside; kalp kası dejenerasyonu, subepikardial ve subendokardial peteşiyel kanamalar görülür. Bazen asfeksiye bağlı olarak kanda hemokonsabtrasyon vardır. Hayvanda ayrıca, larenks ödemi, akciğer ödemi ve amfizemi, seröz zarlarad ve iç organlarda peteşiyel kanamalar dikkati çeker.

   Tanı:

   Anemnez ve klinik bulgulara göre hastalığın tanısı kolaydır. Tetanoz için elverişli bir yaranın varlığı, tipik tetanik konvülziyonlar ve palpebra tersiyanın göz küresi üzerine düşmesi, sürekli timpani tanı için yeterlidir.

   Ayırıcı Tanı:

• Meningoensefalitisler
• Hipomagnezemik tetani
• Kurşun Zehirlenmesi
• CCN
• Kuduz gibi olaylarla karışır.

   Hastalığın Seyri:

   Hastalık semptomlarının çok hızlı ilerlediği olaylarda prognoz ümitsizdir. Hastalığın 10’ncu gününü atlatanlarda iyileşme oranı yüksektir.

   Tedavi:

• Veteriner Hekiminize danışınız!
• Hastalığa karşı genellikle semptomatik sağaltım uygulanır.
• Hayvan sakin ve karanlık bir yere alınır.
• Kulaklarına pamuk tıkanır, yem ve suyu başını eğmeden alabileceği yükseklikteki bir yere yerleştirilir.
• Yemler yumuşak ve kolay çiğnenebilir olmalı ( süt tozu, kepek )
• Hayvanların yem alıp çiğnemelerini kolaylaştırmak için tranklizanlar ve su içebilmelerini kolaylaştırmak için trankilazanlar ve sedatifler verilmesi yararlıdır.
• Klorpromazin 0,4 mg / kg
• Asetilpromazin 0,05 mg / kg
• Yüksek dozda penicillin uygulanır 3 – 5 milyon ünite bir hafta süreyle
• Tetrasiklin, sefallosporin
• İzotonik serum  % 4,3’lük Dekstroz’dan günde en az 9 – 10 lt verilmelidir.
• Oluşan laktik asidin oluşturacağı asidoza karşı 40 gr sodyum bikarbonat 500 ml distile su içinde hazırlanarak her gün i.v. olarak uygulanır.
• Sürgüt uygulanır.
• 12 saatte bir 3 enj.da 300000 IU te antitoksin uygulanır.
• Enfeksiyona neden olan yara içine % 3’lük oksijenli su,potasyum permanganat gibi maddelerle pansuman yapılır.
• Yara çevresine 2 – 3 milyon IU penicilline uygulanır.

   Korunma:

• Oluşan her türlü yarada asepsi antisepsi kurallarına dikkat edilmeli.
• Hayvanlara pasif bağışlık sağlayan serumlar uygulanmalı.
• Hastalığa bağlı kesilmiş hayvanların etlerinin insan ve hayvan sağlığı açısından tüketilmesi sakıncalıdır.