KURŞUN ZEHİRLENMESİ (PLUMBİSM)

Hayvanların aşırı miktarda kurşunlu bileşikleri yalamaları veya yemeleriyle ortaya çıkan perakut ve akut seyirli, çoğunlukla öldürücü intoksikasyon olaylarına plumbism adı verilir.

   Etiyoloji:

• Sığırlar kurşunlu bileşikleri iştahla yaladıkları için bu hayvanlarda kurşun zehirlenmelerine oldukça sık rastlanır.
• Zehirlenme en çok kurşunla boyanan direklerin bulunduğu yerlerde otlayan hayvanlarda görülür.
• Bakır kapların kalaylanması sırasında yemlere kurşun karışması.
• Kullanılmış akülerin ortaya atılması.
• Cam macunun yemlere karışması gibi durumlarda.
• Kurşun cevheri bulunan meralarda yetişen kurşun kokulu otlar, kurşun fabrikalarının çevresindeki bölgelere yayılan kurşun buharı da zehirlenmelere neden olur.
• Zehirlenmeye neden olan iki çeşit kurşun bileşiği vardır. Bunlar; kırmızı kurşun ve beyaz kurşundur.

   Patogenez:

   Vücuda gerek solunum, gerekse sindirim yoluyla giren kurşun, akciğerlerden veya barsaklardan rezorbe edilir. Emilmeyen kısımlar dışkı ile dışarı atılır. Rezorbe olan kurşunun bir kısmı safra, dışkı, idrar ve sütle dışarı atılmaktadır.

   Akut zehirlenmelerde kurşun, karaciğer ve böbreklerde depo edildiği halde, kronik zehirlenmelerde daha çok kemik ve eklemlerde depolanmaktadır. Vücutta depo edilen kurşun; ruhsal, motorik ve vazomotorik beyin merkezlerini etkilemekte, sindirim sisteminde ise yalnızca lokal irkiltilere neden olmaktadır.

   Danalar için latel doz 200 – 400 mg / kg olarak saptanmasına karşın, sığırlarda 10 – 100 gr kurşun şekeri olarak belirlenmiştir. Köpeklerde latel doz 200 – 350 mg / kg’dır. Kronik zehirlenmelerde toksik doz 6 – 7 mg / kg miktarındadır.

   Semptomlar:

   Kurşun zehirlenmesi akut, subakut ve kronik özelliktedir.

• Akut olaylarda:
  • Zehir alımından 1 – 3 gün sonra hayvanlarda klinik bulgular belirginleşir.
  • Sancı
  • Konstipasyon
  • İshal
  • Timpani
  • İlerlemiş olgularda;
  • Yürürken sendeleme
  • Kaslarda titreme
  • Görme bozukluğu
  • Nistagmus
  • Midriyasis
  • Hiperestezi
  • Piskomotorik uyarılar ortaya çıkar
  • Saldırgan görünüştedir.
  • Yere düşme tonik ve klonik kramplar ve opistotonus semptomlar gösterirler.
  • Beden ısısı başlangıçta normal olduğu halde kramplar başladıktan sonra beden ısısı, nabız ve solunum frekansları artar.
  • Hastalar su ve sulu gıdaları aldıkları halde, ot ve diğer yemleri çiğneyemez ve yutamazlar.
  • Diş gıcırdatma.
  • Salivasyon
• Subakut olaylarda:
  • Santral sistem bozuklukları şekillenir.
  • Pupillar ve korneal refleks kaybolmuştur.
  • Körlük
  • Ataksi ve dönme hareketleri vardır.
  • Su içemezler ( su içme isteğine karşın )
• Kronik olaylarda:
  • Kurşunla çalışan fabrika artıklarının sulara karıştığı durumlarda, böyle suların devamlı olarak içilmesiyle meydana gelir.
  • Hayvanlar normal beslendikleri halde sürekli zayıflama gösterirler.
  • Derinin koyu siyah renkli kıl örtüsünün gri – kahve renge dönüştüğü görülür.
  • Hafif bir hipoplastik anemi tablosu görülür.
  • Süt verimi azalır.
  • Ölüm subakut olaylarda 3 – 5 gün içinde meydana gelir.

   Otopsi:

   Ölen hayvanların otopsisinde, ağızda ve dilin geri kısmlarında ısırık yaraları bulunur. Abomasoenteritis ve barsak mukozalarında, kurşun sülfürden dolayı gri – siyahımsı renk dikkati çeker.Akut zehirlenmelerden ileri gelen ölümlerde, ön mide ve kalıntılarına rastlamak mümkündür.

   Ayırıcı Tanı:

• Akut Kurşun Zehirlenmesi :
  • Kuduz
  • Çayır tetanisi
  • Ketozis’in sinirsel formu
  • Tuz ve kolza zehirlenmesi ( sinirsel formu )
  • Serebrokortikal nekroz
  • Sporadik ensefalomylelitis
  • Meningitis
  • Listerioz
• Kronik Kurşun Zehirlenmesi :
  • Osteoporosis
  • Flor zehirlenmesi
  • Bakır ve mangan noksanlıkları

   Hastalığın Seyri:

   Sağaltılmayan hayvanlar, körlük ve eksitasyon gösterenler mutlaka ölürler.

   Tedavi:

• Belirtiler görülür görülmez Veteriner Hekiminize danışınız!
• Kurşun içeren yemlerin hayvanlara yedirilmesi önlenmeli.
• Ön midelerdeki kurşun içeren yem kitlesinin dışarı çıkarılması için rumonetemi’ye başvurulur.
• Operasyon uygulanmayan hayvanlara başlangıçta 200 – 500 gr Magnezyum sülfat içirilir. Bu uygulamaya uzun süre devam edilir.
• En uygun sağaltım yöntemi, hayvanlar sakinleştirildikten sonra Kalsiyum versenat’la ( CaEDTA ) yapılan sağaltımdır. Bu madde , vücutta kurşun iyomlarıyla çözünmeyen kompleks bir bileşik oluşturmakta ve aynı zamanda idrarla atılan kurşun miktarını da arttırmaktadır.
• Hastalara kalsiyum veresanat’in % 12,5’luk solüsyonundan 200 – 300 ml i.v. yolla ve 6 saat arlıklarla verilmesi gerekir.