ANKARA KEÇİ IRKI (Tiftik keçisi – Angora goat – Capra hircus ancryrensis)

İnsanoğlunun bilinen en eski keçi ırklarından biridir. Orijininin Orta Asya  (Hazar – Kaşmir bölgesi) olduğu,  Türkler tarafından Anadolu’ya getirildiği sanılmaktadır. Ankara’ya iyi adapte olduğundan Anavatanı Ankara denilebilir.

Tarihte Ankara keçisi ile ilgili ilk kayıtlar MÖ. 13-14. Yy da Sümerlerde görülür. Çivi yazısı ile yazılmış Sümer tabletlerinde “Anaç keçi ve yavrularının, giysilik beyaz yünlerinden”  bahsedilmektedir.

   Evliya Çelebi 1640 yılında Ankara keçisi için “Ankara keçisi beyaz süt gibi olup, onun gibi beyaz mahluk belki de yoktur. Bu keçinin tüyünü makasla kırkarlarsa ipliği sertçe olur. Ama yolarlarsa Eyüp peygamberin ipeği gibi yumuşak olur” demiştir.

İlk kez 1534 yılında Avrupa’ya götürülmüş fakat yetiştirilemeyip telef olmuşlardır. 1849 yılında Sultan Abdülmecit’in hediyesi olarak Dr. James P. Davis’e 7 adet Ankara keçisi hediye edilmiştir. Birleşik Devletler bu sayede Ankara keçisi ile tanışmıştır. 1838 yılında Güney Afrika’ya da ihraç edilmiştir. Günümüzde Türkiye dışında tiftik üretimi yapan Güney Afrika, ABD, Kanada, Rusya, Arjantin ve Brezilya’dır. 1998 yılında ABD’de “Angora Goat Breeders Association” birliği kurulmuştur.

   Ankara keçisi bir step hayvanı olup, nispeten yüksek (800 m. den yukarı) rakımlarda, kuru ve az yağışlı bölgelerde yetiştirilir. Düşük rakımlı, yağışlı ve sıcak bölgelerde tiftik verimi düşer.

Ülkemizde büyük çoğunluğu Ankara başta olmak üzere İç Anadolu bölgesinde ve Türkiye genelinde Konya, Karaman, Eskişehir, Afyon, Çankırı, Çorum, Kastamonu, Kırşehir, Kütahya, Niğde, Yozgat, Bolu, Siirt, Mardin, Bitlis ve Van illerinde yetiştirilir. Tipik ırk özelliklerini üzerinde toplayan en saf örnekler Ankara (Beypazarı, Ayaş, Güdül ve Nallıhan) yöresinde yetiştirilmektedir.

   Renk çoğunlukla beyazdır. Ankara yöresinde yetiştirilen saf Ankara Keçilerinde baş ve ayaklar dahil tüm vücut beyazdır. Konya ve yöresi keçileri krem ve sarı renkli, Doğu ve Güneydoğu illerinde yetiştirilenler gümüşi gri, kahverengi ve siyah renktedir.

Görünüm Özellikleri:

• Renk çoğunlukla beyazdır. Ankara yöresinde yetiştirilen saf Ankara Keçilerinde baş ve ayaklar dahil tüm vücut beyazdır. Konya ve yöresi keçileri krem ve sarı renkli, Doğu ve Güneydoğu illerinde yetiştirilenler gümüşi gri, kahverengi ve siyah renktedir.
• Ufak yapılı, ince ve zarif vücut yapısına sahip bir ırktır.
• Saflık nişanelerinden biri alnındaki boynuzlar arası mesafedir. Bu mesafe 1-1.5 cm olmalıdır.
• Yüz ve bacaklar dışında bütün bedeni tarsal ve carpal mafsallara kadar ince yumuşak parlak ve lüleli tiftikle örtülüdür.
• Alnında kakülü bulunan ve karın altı tamamen tiftikle örtülü olanlarda tiftik verimi yüksektir
• Sağrı omuzdan biraz yüksektir, arka bacaklar önlerden biraz daha uzundur.
• Başın yandan görünüşü dişilerde hafif iç bükey ya da düz, tekelerde ise dış bükeydir.
• Erkek ve dişileri genelde boynuzludur. Boynuzlar iyi gelişmiş kendi ekseni etrafında kıvrılmış, geriye doğru yatıktır.
• Soğuklara dayanıklıdır.
• Tiftik kalitesi beslenme ile doğru orantılıdır.
• Dış parazitlere karşı hassastır.
• Sakin yapılıdır.

Verim Özellikleri:

• Canlı ağırlık: Erkek: 33 – 62 kg (42.8) ; Dişi: 22 – 45 kg (33.5)
• Cidago yüksekliği: Erkek: 61 – 73 cm (66.4) ; Dişi: 45 – 64 cm (51.4)
• Göğüs çevresi: Erkek: 75 – 93 cm (85.2) ; Dişi: 67 – 88 cm (74)
• Vücut uzunluğu (Sal): Erkek: 61 – 72 cm (67.4) ; Dişi: 51 – 69 cm (57.7)
• Sürü doğum oranı (Ort): % 85.5
• Bir batında oğlak sayısı: 1.06
• Oğlak doğum ağırlığı: Erkek: 2.6 kg ; Dişi: 2.4 kg
• Oğlak yaşama gücü: %92.6
• Sütten kesim zamanı (Ort): 120 – 135 gün
• Süt verimi (Ort): 25 – 50 Lt
• Tiftik verimi: 1.3 – 6.5 Kg (2.75)
• Tiftik randımanı: %65.1 – 88.4 (%75.6)
• Lüle uzunluğu: 9.5 – 16.4 cm (14.6)
• Canlı ağırlık artışı: 106.9 gr/gün
• Karkas ağırlığı (Ort): 12.4 kg
• Karkas randımanı (Ort): %42.5
• Yılda 2 kez kırkım yapılır.

Tiftik her mevsimde kullanılabilen moda elyafı olup, soğuk havalarda fevkalade ısıtıcı özelliği, hafifliği ve vücudun ılık günlerde hava almasını sağlamaktadır. Tiftik, dekorasyon kumaşı olarak, aleve dayanıklılığı ve yüksek emiciliği ile çok değerlidir. Günümüzde tiftik fiyatlarındaki yetersizlik yüzünden Ankara keçi sayısı oldukça düşmüştür. Bu yüzden ırk devlet tarafından koruma altına alınmış ve devlet destekleri sağlanarak tekrardan çoğaltılması hedeflenmiştir.

KAYNAK:

1. Tiftik Birlik http://www.tiftikbirlik.com.tr/
2. Ankara keçisi ırkın devamlılığının sağlanması için yetiştiriciliğinin desteklenmesi projesi http://ankarakecisi.ttkder.org.tr/hakkinda.html
3. Ankara keçisi madeni hatıra parası www.gokcekoleksiyon.com
4. TCMM 50 TL banknot; Basım yeri: Berlin/ALMANYA