İkinci Ürün (Ara Ürün) Olarak Mısır silajı

Ekimi yapılan ana ürün hasat edildikten sonra, bir sonraki dönemde tekrar ana ürün ekilinceye kadar arazinin boş kaldığı dönemde ekimi yapılan ürüne ara ürün veya ikinci ürün denir. İkinci ürün olarak hangi yem bitkisinin ekileceğine bölgenin iklim şartları ve sulama imkanlarına göre karar verilir.

Mısır, ülkemizde ikinci ürün olarak da önemli bir yere sahiptir. Ülkemiz iklim şartları ikinci ürün olarak değişik silaj yemleri üretimine çok uygun olmasına karşın, silaj yapımı amacıyla, genellikle mısır ekimi yapılmaktadır. Özellikle kıyı bölgelerde ve diğer bazı bölgelerde tahıl (buğday, arpa gibi) hasadından sonra ikinci ürün olarak silaj yemi üretimi amacıyla mısır ekilmektedir. İklim özellikleri sebebiyle ikinci ürün tarımına uygun olmayan bölgelerde erkenci mısır çeşitleri kullanılarak silajlık mısır yetiştirilebilmesi mümkündür. İç Anadolu bölgesinde ana ürün olan tahılların hasadı temmuz ayı içinde yapılmakta, tekrar ekilinceye kadar 2-2.5 aylık Anadolu şartlarında arpa hasadını takiben ikinci ürün olarak ekilen silajlık süre boyunca tarla boş kalmakta ve bu dönemde ara ürün ekilmektedir. İç hibrit mısırlardan yaklaşık 6.5-8.5 ton/da düzeyinde yeşil ot verimi alınabilmektedir. Yurdumuzda hayvancılık sektöründe önemli bir sorun olan kaliteli kaba yem açığının giderilmesinde ikinci ürün yem bitkilerinin yetiştirilmesi önemli katkılar sağlar. Ayrıca ikinci ürün ekiminin, toprağa organik madde sağlanması ve ikinci ürün yetiştirme döneminde şiddetli esen rüzgarlara karşı toprağın korunmasına da önemli katkıları vardır.

Silaj yapımı amacıyla ekilecek olan mısırın vejetasyon süresi çok önemlidir. Genel olarak silajlık mısır çeşitlerinin vejetasyon süreleri diğerlerine göre daha kısadır. Özellikle İç Anadolu Bölgesi gibi ikinci ürün bitkilerin yetişmesi için sürenin yetersiz olduğu bölgelerde, silajlık mısır çeşitlerinin ekilmesi çok önemlidir. Başka bir ifade ile özellikle bu bölgelerde erkenci özellikte olan yani daha kısa bir vejetasyon süresine sahip olan mısır çeşitleri tercih edilmelidir. Ülkemizde son dönemlerde silaj üretimi amacıyla değişik mısır çeşitleri kullanılmakla birlikte daha çok tane üretimi için uygun olan mısır çeşitleri silaj üretimi amacıyla kullanılabilmektedir. Silolama için uygun olmayan çeşitlerin ikinci ürün olarak ekimi yapıldığında çoğu zaman mısırın koçan bağlamadan biçilmesi zorunlu hale gelir. Ekilen mısırın silaj üretimi amacıyla biçilmesi sırasında koçan bağlamış olması elde edilecek verim ve silaj kalitesi bakımından önemlidir. Mısırda yeşil aksam veriminin yaklaşık %50’sini ve besleme değerinin %70’ini koçanlar oluşturur.

Ülkemizde ikinci ürün mısır ekimi her zaman silaj yem veya yeşil yem elde etmek amacıyla yapılmaz. Bazı durumlarda asıl amaç tane elde etmek olabilir. Böyle bir durumda da koçanlar alındıktan sonra geriye kalan kısımlar hayvan beslenmesinde önemli bir kaba yem kaynağı olarak kullanılabilir. İkinci ürün olarak ekilen mısırların koçanları alındıktan sonra tarlada kalan yaprak ve gövde kısımlarının kuru madde düzeylerinin uygun olması halinde silajı yapılabilir. Eğer kuru madde düzeyi yüksek ise parçalama boyutu biraz daha küçültülerek zor olan sıkıştırma işlemi kolaylaştırılabilir. Yapılan bir çalışmada koçanların alınmasından sonra tarlada kalan mısırın yaprak ve gövdeden oluşan sapın kuru madde oranı %28.9 olarak tespit edilmiş, koçanlar hasat edildikten sonra bir dekarlık alanda 3124 kg mısır sapı kalabildiği ve düşük pH düzeyine sahip (pH<4) kaliteli silaj elde edilebileceği belirtilmiştir. Tablo 7’de ikinci ürün olarak ekilen mısırda, silolamadan önce taze materyaldeki ham besin madde düzeyleri ile aynı ürünün silajı yapıldıktan 45 gün sonra alınan örneğinden elde edilen ham besin madde düzeyleri, silaj fermentasyon ürünleri ve toklularda in vivo sindirilme dereceleri verilmiştir.

KAYNAK: SİLAJ VE SİLAJ KATKILARI ( PROF. DR. VAROL KURTOĞLU )