KOYUNLARDA YÜN YEME HASTALIĞI (PİKA)

Yün yeme, koyunlar arasında sık rastlanan bakım-besleme hataları ve rasyonlarda belirli vitamin ve mineral maddelerin yetersizliğinden kaynaklanan bir hastalıktır.

   Etiyolojisi:

   Yün yeme hastalığı erişkin koyun ve kuzuların rasyonlarında özellikle fosfor noksanlığı sonucu görülmektedir. Rasyondaki fosfor azlığı hayvanda iştah değişikliğine yol açar. Hayvan kendi yünlerini veya yanındaki koyunların yünlerini kopararak yemeye çalışırlar. Rasyonlarda D vitamini yetersizliği durumlarında vücutta Ca/P metabolizması olumsuz yönde etkileyerek kalsiyum ve fosfor eksikliğine bağlı olarak hastalık şekillenebilir. Çinko ve bakır yetersizliği hayvanlarda yün yeme hastalığının etiyolojisinde rol oynar. Kış aylarında koyunların uzun süre ağılda kapalı kalmalarına bağlı olarak meydana gelen stres sonucu hayvanlar kendilerinin veya birbirlerinin yünlerini yerler. Ayrıca uzun süre tek yönlü rasyonla beslenme durumları ve şiddetli ektoparazitismus gibi nedenler de etiyolojide etkili olmaktadır.

   Semptomlar:

   Sürüdeki hayvanların bazılarının yünlerinin yer yer dökülmüş olduğu dikkati çeker. Sürüdeki diğer hayvanlar bu yün yiyen koyunlardan şiddetle kaçarlar. Yün yiyen koyunlar takip edildiğinde bazı koyunların ot koparır gibi diğerlerinin sırtından yün kopararak yediği tespit edilebilir. Koyun ve kuzuların yediği yün miktarı ile bağlantılı olarak sindirim kanalında tıkanmalar ve sindirim bozuklukları ortaya çıkar. Abomazumda oluşan kıl yumakları pilorusu tıkar. Bu nedenle hayvanda sancı belirtileri, karın duvarında gerginleşme, karında şişkinlik, sırtta kamburlaşma gibi klinik semptomlar gözlenir. Hayvan zayıflayarak bir süre sonra kaşektik hale gelir ve ölüme sürüklenir. Semptomlar kuzularda koyunlardan daha şiddetli seyreder.

   Diagnoz:

   Özellikle tek taraflı ve dengesiz rasyonlarla beslenme, koyun ve kuzuların yün yediği anemnezi hastalığın tanısında önemlidir. Hayvanların yünlerini yediklerinin görülmesi tanı için yeterlidir. Hastaların kan serumunda kalsiyum, fosfor, çinko,bakır yetersizliği tanı için önemli kriterlerdir.

   Proflaksi:

   Rasyonların dengeli olmasına, uzun süren kış aylarında hayvanların kapalı yerlerden çıkarılarak zaman zaman gezdirilmesine ve ektoparazitlerle mücadele edilmesine özen gösterilmelidir.

   Tedavi:

   Veteriner Hekiminize danışınız!

   Kaynak:

• Prof. Dr. Yusuf GÜL (Geviş Getiren Hayvanların İç Hastalıkları)