{"id":3632,"date":"2025-03-27T00:16:31","date_gmt":"2025-03-26T21:16:31","guid":{"rendered":"https:\/\/veteriner.cc\/?p=3632"},"modified":"2025-03-27T00:16:32","modified_gmt":"2025-03-26T21:16:32","slug":"akut-metritis-rahim-iltihabi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/veteriner.cc\/?p=3632","title":{"rendered":"AKUT METR\u0130T\u0130S (RAH\u0130M \u0130LT\u0130HABI)"},"content":{"rendered":"\n

Puerperal akut (septik) metritis daha \u00e7ok s\u00fct \u0130neklerin de do\u011fumdan sonraki birka\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde olu\u015fur.  Klinik olarak ciddi toksemi ve retentio secundinarum ile birlikte veya retentio secundinarum olmaks\u0131z\u0131n kendini g\u00f6steren bol miktarda k\u00f6t\u00fc kokulu bir uterus ak\u0131nt\u0131s\u0131 bulunur. Uterusun t\u00fcm katlar\u0131nda akut yang\u0131sal de\u011fi\u015fiklikler meydana gelebilir.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

\u00a0\u00a0 Etiyolojisi:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

   Akut puerperal  metritisin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda iki ana fakt\u00f6r s\u00f6z konusudur:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Uterusun yo\u011fun, patojenik polimikrobiyal kontaminasyonu: G\u00fc\u00e7 do\u011fum, retentio secundinarum ve kontamine buza\u011f\u0131lama ortamlar\u0131 uterus enfeksiyonunu artt\u0131ran fakt\u00f6rlerdir. Amfizemli buza\u011f\u0131lar\u0131n do\u011fumundan sonra da uterus anaerobik mikroorganizmalarla yo\u011fun \u015fekilde enfekte olabilir. Actinomyces pyogenes ve anaerobik organizmalar (Fusobacterium necroforum ve Bacteroides melaninogenicus) gibi baz\u0131 enfeksiyoz ajanlar aras\u0131nda sinerjik etki bulunmaktad\u0131r. Bu sinerjik etki etiyolojik olarak \u00f6nemli olabilir. Septik metritisli hayvanlar\u0131n uterusundaki miks bakteriyel flora i\u00e7inde E. coli, Actinomyces pyogenes, stafilokoklar, streptokoklar, \u00a0Pseudomonas auroginosa, \u00a0proteus’lar ve bazen de clostridialar bulunur.<\/li>\n\n\n\n
  2. Do\u011fal savunma mekanizmalar\u0131n\u0131n zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131: Bunun ba\u015fl\u0131ca sebepleri g\u00fc\u00e7 do\u011fum, buza\u011f\u0131lamadan sonra uterus i\u00e7i yap\u0131lan giri\u015fimler, uterus kontraksiyonlar\u0131n\u0131n eksikli\u011fi, IBR virus gibi immunosupresant organizmalar\u0131n da i\u015fe kar\u0131\u015fmasi ve buza\u011f\u0131lama \u00f6ncesi beslenme durumlar\u0131d\u0131r. Ya\u011fl\u0131 karaci\u011fere sebep olan a\u015f\u0131r\u0131 enerji al\u0131m\u0131, protein ve mikromineral yetersizli\u011fi uterus savunmas\u0131n\u0131 bozabilir.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    \u00a0\u00a0\u00a0 Epidomiyolojisi:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Hastal\u0131k her ya\u015fta, \u00f6zellikle ya\u015fl\u0131 s\u00fct ineklerinde do\u011fumdan sonra 2-4 g\u00fcn i\u00e7inde olu\u015fur. Daha \u00e7ok yavru zarlar\u0131n\u0131 24 saate kadar atamayan ineklerde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Zaten, retentio secundinarumlu ineklerin %55’inde metritis \u015fekillenmektedir. Metritis ihtimali retentio olanlarda olmayanlara g\u00f6re 25 kat daha fazlad\u0131r. Retentio secundinarumla ilgili fakt\u00f6rler, dolay\u0131s\u0131yla postpartum metritisle de ilgilidir. Yavru zarlar\u0131n\u0131n zorla ayr\u0131lmas\u0131 septik metritis olu\u015fumunda \u00e7ok \u00f6nemli bir fakt\u00f6rd\u00fcr. S\u0131\u011f\u0131rlarda komplike olmayan retentio secundinarum olgular\u0131n\u0131n fertilite ve buza\u011f\u0131lama-yeniden gebe kalma aral\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine \u00f6nemli bir etkisi olmad\u0131\u011f\u0131 halde, retentio secundinaruma ba\u011fl\u0131 geli\u015fen klinik metritisler buza\u011f\u0131lama yeniden gebe kalma aral\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6nemli derecede uzat\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

    \u00a0\u00a0\u00a0 Patogenez:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

       Retentio secundinarumla birlikte normal uterus involusyonunun gecikmesi ve uterusun miks bir bakteriyel flora ile enfekte olmas\u0131 sonucu akut metritis ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Uterus duvar\u0131 ve mukozas\u0131nda diffuz nekroz ve \u00f6dem \u015fekillenir. Uterus lumeninde belirgin miktarlarda ve k\u00f6t\u00fc kokulu s\u0131v\u0131 birikir ve uterus b\u00fcy\u00fcr. Buradaki toksinlerin emilimi sonucu ciddi toksemi ve irreversibil karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131 meydana gelir.<\/p>\n\n\n

    \n
    \"\"<\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

    \u00a0\u00a0 Semptomlar:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

       Septik metritis geli\u015fen ineklerde do\u011fumdan2-5 g\u00fcn sonra akut anoreksi ve toksemi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. S\u00fct verimi d\u00fc\u015fer. V\u00fccut \u0131s\u0131s\u0131 genellikle 39.5\u00b0C-den 41’C’ye y\u00fckselir. Bazen v\u00fccut \u0131s\u0131s\u0131  normalolabilir. Hayvan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden k\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce v\u00fccut \u0131s\u0131s\u0131 normalin alt\u0131ndad\u0131r. Kalp at\u0131mlar\u0131 genelde 96-120 aras\u0131nda de\u011fi\u015fir. Solunum say\u0131s\u0131 dakikada 60-72’ye \u00e7\u0131kar. Rumen hareketleri deprese olmu\u015f veya yoktur. K\u00f6t\u00fc kokulu ve s\u0131v\u0131 bir ishal bulunabilir. Hayvanda \u015fiddetli dehidratasyon g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Olgular\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funda retentio secundinarum bulunur. Vaginal muayene ile burada biriken ve i\u00e7inde k\u00fc\u00e7\u00fck yavru zar\u0131 par\u00e7alar\u0131n\u0131 i\u00e7eren bol miktarda, k\u00f6t\u00fc kokulu, koyu kahverenginden k\u0131rm\u0131z\u0131ya varan renklerde bir i\u00e7erik izlenebilir. Yavru zarlar\u0131 cervix’ten d\u0131\u015far\u0131  do\u011fru uzayan olgularda el uterusa kolayca sokulabilir. \u00c7o\u011funlukla cotyledon’lar carunculalara s\u0131k\u0131ca tutunmu\u015f haldedir. Bazen caruncula’lardan ayr\u0131lm\u0131\u015f olan zarlar basit \u00e7ekmelerle uzakla\u015ft\u0131r\u0131labilir. B\u00fcy\u00fck ineklerde geni\u015flemi\u015f ve gev\u015fek olan uterus abdomenin ventraline do\u011fru yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan uterusun tamam\u0131 kolayca palpe edilemeyebilir. Bazen yavru zarlar\u0131  uterusta kal\u0131r ve cervix uteri de neredeyse tamamen kapan\u0131r. Bu durumda cervixin muayenesinde zarlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na dair bir bulgu elde edilemeyebilir. Cervix’in kapal\u0131 olmas\u0131 da uterus i\u00e7i muayeneyi  imkans\u0131z hale getirir. Cervix’te ve anterior vaginada yap\u0131\u015fkan ve k\u00f6t\u00fc kokmayan bir mukusun bulunmas\u0131, her zaman olmasada, genellikle yavru zarlar\u0131n\u0131n at\u0131ld\u0131\u011f\u0131na i\u015faret eder. At\u0131lmayan ve vaginaya uzanan yavru zarlar\u0131 vaginal irritasyona neden olur. Bu t\u00fcr olgularda \u00e7o\u011fu zaman tenesmus vard\u0131r. Vaginaya elin sokulmas\u0131 da tenesmusu uyar\u0131r. Yavru zarlar\u0131n\u0131n at\u0131lmas\u0131 10 g\u00fcne kadar uzayabilir ve zarlar tamamen at\u0131l\u0131ncaya kadar hayvanda i\u015ftah d\u00fczelmez. Septik metritisin seyri 2-10 g\u00fcn aras\u0131nda de\u011fi\u015fir. Sa\u011f\u0131t\u0131m ba\u015flang\u0131c\u0131ndan itibaren 10-14 g\u00fcn vagnadian nekrotik yavru zan par\u00e7alan gelebilir.<\/p>\n\n\n\n

    \u00a0\u00a0 Klinik Patoloji ve Nekropsi bulgular\u0131:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

       Akut metritisler de leukopeni, neutropeni ve dejeneratif sola kayma olur. Bunlar\u0131n derecesi hastal\u0131\u011f\u0131n \u015fiddetine paralellik arz eder. Hastal\u0131ktan \u00e7ok etkilenen ve depo ya\u011flar\u0131n mobilizasyonu sonucu ketozis olu\u015fan hayvanlarda keton\u00fcri \u015fekillenir. Karaci\u011fer fonksiyon testlerinde karaciger fonksiyonlar\u0131nda bir azalma oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclebilir. Karaci\u011ferdeki fonksiyon azalmas\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 ya\u011fl\u0131 ineklerde geriye d\u00f6n\u00fclmez olabilir. Vagina ve uterustan al\u0131nan \u00f6rneklerde daha \u00f6nce s\u00f6z\u00fc edilen mikroorganizmalar izole edilir. Nekropside uterus b\u00fcy\u00fck ve gev\u015fektir. Uterus i\u00e7inde \u00e7\u00fcr\u00fcy\u00fcp da\u011f\u0131lm\u0131\u015f yavru zarlar\u0131n\u0131 i\u00e7eren koyu kahverenginde ve k\u00f6t\u00fc kokulu birka\u00e7 litre s\u0131v\u0131 bulunur. Uterus mukozas\u0131 nekrotik ve hemorajiktir. Hastal\u0131\u011f\u0131n \u015fiddetine g\u00f6re uterusun seroza y\u00fczeyinde fibrin bulunabilir. Karaci\u011fer b\u00fcy\u00fck ve ya\u011fl\u0131 olabilir. Myokard ve b\u00f6breklerde hafif dejenerasyon vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

    \u00a0\u00a0 Tan\u0131:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

       Tan\u0131 i\u00e7in \u00f6ncelikle anamnez bilgileri de\u011ferlendirilir. Buza\u011f\u0131lama s\u0131ras\u0131ndaki \u00e7evre hijyeni incelenebilir. Do\u011fuma yard\u0131m edilip edilmedi\u011fi \u00f6\u011frenilir. E\u011fer yard\u0131m edildiyse ne \u00f6l\u00e7\u00fcde, nas\u0131l, hangi hijyen kurallar\u0131na uyularak ve kimler taraf\u0131ndan yard\u0131m edildi\u011fi ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Varsa, hayvan sahibi taraf\u0131ndan yap\u0131lan sa\u011f\u0131t\u0131mlar, \u00f6zellikle verilen antibiyotikler ve olas\u0131 hipokalsemi i\u00e7in yap\u0131lanlar \u00f6\u011frenilir. Sorunun bireysel mi, s\u00fcr\u00fcde mi oldu\u011fu \u00f6nemlidir. Genel bir klinik muayene ve \u00f6zel reprod\u00fcktif muayeneler yap\u0131l\u0131r. Akut metritis durumlar\u0131nda lokal muayeneler m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca \u00f6zenli \u015fekilde olmal\u0131d\u0131r. Rektal muayene mezometrium’dan eksudasyona sebep oldu\u011fundan ve yap\u0131\u015fmalara yol a\u00e7abilece\u011finden minimal d\u00fczeyde tutulmal\u0131d\u0131r. Akut metritiste uterus kolayca zarar g\u00f6rebilir. Yavru zarlar\u0131 at\u0131lamam\u0131\u015f ise rektal muayene endike de\u011fildir. Hijyenik ve kayganla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir elle dikkatli vaginal muayeneler yap\u0131l\u0131rsa vaginadaki hasar ve uterustan gelen s\u0131v\u0131n\u0131n niteli\u011fi anla\u015f\u0131labilir. Uterus i\u00e7i giri\u015fimler fagositozu azaltmak suretiyle uterus savunma mekanizmas\u0131n\u0131 olumsuz etkileyebilece\u011fin den, tan\u0131 amac\u0131yla elden geldi\u011fince \u00e7ok az ba\u015fvurulmal\u0131d\u0131r. Bu uygulama akut metritiste doku hasar\u0131 olu\u015fturaca\u011f\u0131ndan ve hayvan\u0131 strese sokaca\u011f\u0131ndan kontra endikedir. Hastal\u0131k sebebi mikrorganizmalar\u0131 belirlemek ve gerekirse antibiyogram i\u00e7in mikrobiyolojik muayeneye ba\u015fvurulabilir. Puerperal septik metritis buza\u011f\u0131lamadan sonra birka\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde tokseminin bulunmas\u0131, b\u00fcy\u00fck ve gev\u015fek bir uterus i\u00e7inde fazla miktarlarda, koyu kahverenginde ve k\u00f6t\u00fc kokulu bir i\u00e7eri\u011fin fark edilmesiyle tan\u0131n\u0131r. Baz\u0131 septik metritisli hayvanlarda cervix uteri kapal\u0131 olabilir. Bu nedenle yavru zarlar\u0131n\u0131n cervix’ten d\u0131\u015far\u0131 uzanmamas\u0131 septik metritis olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. Hastal\u0131k, do\u011fumdan birka\u00e7 g\u00fcn sonra g\u00f6r\u00fclebilen diger toksemi, anoreksi ve s\u00fct verimi azalma sebeplerinden ay\u0131rt edilmelidir. Ay\u0131r\u0131c\u0131 tan\u0131da uterus eksudat\u0131n\u0131n durumu \u00e7ok \u00f6nemlidir. Primer septik metritisle kar\u0131\u015fabilecek veya birlikte seyredebilecek s\u00f6z konusu sorunlar ya\u011fl\u0131 inek sendromu, abomasumun sola deplasman\u0131, abomasumun sa\u011fa deplasman\u0131 ve dilatasyonu, akut diffuz peritonitis, hen\u00fcz fel\u00e7 \u015fekillenmemi\u015f hipokalsemi, basit indigesyon, perakut ve akut mastitisler olabilir. Kesin ayr\u0131m\u0131n yap\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 durumlarda hayvan\u0131 her iki hastal\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 sa\u011f\u0131tmak gerekir.<\/p>\n\n\n\n

    \u00a0\u00a0 Tedavi:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

       Veteriner Hekiminize dan\u0131\u015f\u0131n\u0131z!<\/p>\n\n\n\n

    \u00a0\u00a0 Kaynak:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      \n
    • Prof. Dr. Yusuf G\u00dcL (Gevi\u015f Getiren Hayvanlar\u0131n \u0130\u00e7 Hastal\u0131klar\u0131)<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Puerperal akut (septik) metritis daha \u00e7ok s\u00fct \u0130neklerin de do\u011fumdan sonraki birka\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde olu\u015fur.  Klinik olarak ciddi toksemi ve retentio secundinarum ile birlikte veya retentio secundinarum olmaks\u0131z\u0131n kendini g\u00f6steren bol miktarda k\u00f6t\u00fc kokulu bir uterus ak\u0131nt\u0131s\u0131 bulunur. Uterusun t\u00fcm katlar\u0131nda akut yang\u0131sal de\u011fi\u015fiklikler meydana gelebilir. \u00a0\u00a0 Etiyolojisi:    Akut puerperal  metritisin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda iki […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":3634,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[412,10,84],"tags":[572,803,805,804],"class_list":["post-3632","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-buyukbas","category-hasta","category-slider","tag-hastaligi","tag-metritis","tag-rahim","tag-uterus"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3632","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3632"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3632\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3635,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3632\/revisions\/3635"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3634"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3632"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3632"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3632"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}