{"id":3259,"date":"2025-03-20T20:47:13","date_gmt":"2025-03-20T17:47:13","guid":{"rendered":"https:\/\/veteriner.cc\/?p=3259"},"modified":"2025-03-20T20:47:14","modified_gmt":"2025-03-20T17:47:14","slug":"kuduz-hastaligi-rabies-lyssa-tollwut","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/veteriner.cc\/?p=3259","title":{"rendered":"KUDUZ HASTALI\u011eI (RAB\u0130ES , LYSSA , TOLLWUT)"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kuduz , Carnivorlar ( Etciller ) ba\u015fta&nbsp; olmak \u00fczere , b\u00fct\u00fcn s\u0131cak kanl\u0131 hayvanlarda &#8221; encephalomyelitis &#8221; meydana getiren \u00e7ok \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc viral bir enfeksiyondur. Is\u0131rma suretiyle bula\u015f\u0131r. Hastal\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131nda evcil ve yabani carnivorlar\u0131n \u00f6zel bir \u00f6nemi vard\u0131r. Yarasa, sincap ve mungo gibi yabani hayvanlar da vir\u00fcs rezervuar\u0131 (ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ) g\u00f6revi yapabilirler.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><a href=\"https:\/\/veteriner.cc\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/old_content_media_4a183cbb0d0a3c1375dcf8e93f7901ca.webp\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"575\" src=\"https:\/\/veteriner.cc\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/old_content_media_4a183cbb0d0a3c1375dcf8e93f7901ca-1024x575.webp\" alt=\"\" class=\"wp-image-3260\" srcset=\"https:\/\/veteriner.cc\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/old_content_media_4a183cbb0d0a3c1375dcf8e93f7901ca-1024x575.webp 1024w, https:\/\/veteriner.cc\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/old_content_media_4a183cbb0d0a3c1375dcf8e93f7901ca-300x169.webp 300w, https:\/\/veteriner.cc\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/old_content_media_4a183cbb0d0a3c1375dcf8e93f7901ca-768x432.webp 768w, https:\/\/veteriner.cc\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/old_content_media_4a183cbb0d0a3c1375dcf8e93f7901ca-1536x863.webp 1536w, https:\/\/veteriner.cc\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/old_content_media_4a183cbb0d0a3c1375dcf8e93f7901ca.webp 2000w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; <strong>Etiyoloji , Epidemiyoloji , Patogenez :<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; Hastal\u0131\u011f\u0131n etkeni , Myxovirus&#8217;lar gurubundan bir vir\u00fcst\u00fcr. Serolojik karakterleri ayn\u0131 , fakat virulanslar\u0131 ve orijinleri farkl\u0131 3 ayr\u0131 kuduz vir\u00fcs\u00fc bilinmektedir. &#8221; Sokak vir\u00fcs\u00fc &#8221; , &#8221; Fix Vir\u00fcs &#8221; , &#8221; Yarasa Vir\u00fcs\u00fc &#8220;.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vir\u00fcs , Kuduz bir hayvan\u0131n \u0131s\u0131r\u0131\u011f\u0131 ile bula\u015f\u0131r. Kuduz k\u00f6pekler , \u00e7akal ve di\u011fer yabani carnivorlar vir\u00fcs\u00fcn s\u0131\u011f\u0131rlara bula\u015fmas\u0131nda etken olurlar. Vampir yarasalar\u0131n bulundu\u011fu \u00fclkelerde , yarasalar da s\u0131\u011f\u0131rlar i\u00e7in \u00f6nemli bir enfeksiyon kayna\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; Kuduz vir\u00fcs\u00fc ile enfekte olmu\u015f bir hayvanda , klinik semptomlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nce , yani hayvan normal g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte iken dahi , salyada kuduz vir\u00fcs\u00fc mevcuttur. K\u00f6peklerde kuduz belirtilerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131ndan 8 &#8211; 12 g\u00fcn \u00f6nceki s\u00fcre i\u00e7inde salyada vir\u00fcs bulundu\u011fu bilinmektedir. Bu nedenle , ister evcil ister yabani hayvan \u0131s\u0131r\u0131\u011f\u0131 olsun , her \u0131s\u0131r\u0131k yaras\u0131nda bir enfeksiyon tehlikesi vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; Kuduz vir\u00fcs\u00fc sa\u011flam deri ve mukozalardan ge\u00e7emez. Deri ve mukozalardaki taze yara ve \u00e7iziklerden ge\u00e7me ihtimali vard\u0131r. Kuduz bir hayvan taraf\u0131ndan \u0131s\u0131r\u0131lan her hayvan kudurmayabilir. Is\u0131r\u0131lan hayvan\u0131n kudurup kudurmamas\u0131 , salyadaki vir\u00fcs miktar\u0131na , yaran\u0131n derin veya y\u00fczlek olu\u015funa ve \u0131s\u0131r\u0131lan b\u00f6lgenin sinir ve damarlar bak\u0131m\u0131ndan zenginlik durumuna g\u00f6re de\u011fi\u015fir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; K\u00f6peklerde kuduz semptomlar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na yak\u0131n g\u00fcnlerde ve semptomlar\u0131n g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ilk birka\u00e7 g\u00fcnde salyadaki vir\u00fcs miktar\u0131 \u00e7ok y\u00fcksektir. Fel\u00e7lerin \u015fekillendi\u011fi ileri d\u00f6nemlerde salyadaki vir\u00fcs miktar\u0131 giderek azal\u0131r. \u00c7ok kanama yapan \u0131s\u0131r\u0131k yaralar\u0131 ve y\u00fczlek olan \u0131s\u0131r\u0131k yaralar\u0131 nisbeten daha az tehlikelidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vir\u00fcs , \u0131s\u0131r\u0131k yaras\u0131n\u0131n bulundu\u011fu b\u00f6lgeyi innerve ( uyaran ) eden sinirleri takip ederek Medulla Sipinalis &#8216;e ve oradan beyine veyahut da do\u011frudan ba\u015f sinirlerdeki ganglion h\u00fccrelerinde \u00e7o\u011fal\u0131r. T\u00fck\u00fcr\u00fck bezleri ve cornea&#8217;da da vir\u00fcs mevcuttur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vir\u00fcs esas olarak salya ile k\u0131smen de d\u0131\u015fk\u0131 , idrar ve s\u00fct ile at\u0131l\u0131r. Plasentay\u0131 ge\u00e7ebilir. Gebeli\u011fin son aylar\u0131nda \u0131s\u0131r\u0131lan bir ine\u011fin buza\u011f\u0131s\u0131 anas\u0131ndan \u00f6nce kudurabilir. \u0130nkubasyon s\u00fcresi de\u011fi\u015fiktir. S\u0131\u011f\u0131rlarda 3 aya kadar uzayabilir. Is\u0131r\u0131lan nokta beyine ne kadar yak\u0131n ise , inkubasyon s\u00fcresi o kadar k\u0131sal\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; <strong>S\u0131\u011f\u0131rlarda Kuduz Semptomlar\u0131:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0130lk belirtiler , \u00e7evreye kar\u015f\u0131 tepkilerde normal olmayan de\u011fi\u015fimlerdir. Hi\u00e7bir nedene dayanmaks\u0131z\u0131n s\u0131k s\u0131k b\u00f6\u011f\u00fcr\u00fcrler. Bu b\u00f6\u011f\u00fcrme a\u00e7l\u0131k veya buza\u011f\u0131s\u0131n\u0131 arama gibi durumlarda rastlanan b\u00f6\u011f\u00fcrmelere k\u0131yasla daha kuvvetli ve s\u00fcreklidir. Giderek ses k\u0131s\u0131kla\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; Hayvan \u00e7ok huzursuzdur. Bulundu\u011fu yerde s\u0131k s\u0131k yer de\u011fi\u015ftirir. Ama\u00e7s\u0131z hareketler yapar. Yan\u0131na yakla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda sald\u0131r\u0131r. Y\u00fcz hatlar\u0131 \u00e7ok gergin , bak\u0131\u015flar sert ve vah\u015fi bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcmdedir. \u00c7evreden gelen ses ve di\u011fer uyar\u0131mlara kar\u015f\u0131 normalden fazla bir duyarl\u0131l\u0131k g\u00f6sterir. Hafif derecede exophtalmus hali , pupillada geni\u015fleme ve bazen de \u015fa\u015f\u0131l\u0131k fark edilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0130\u015ftah\u0131 normal niteli\u011fini kaybetmi\u015ftir. Normal yiyecekleri yemez. Bazen yem niteli\u011fi ta\u015f\u0131mayan yabanc\u0131 maddeleri a\u011fz\u0131na almaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Otu a\u011fz\u0131na alsa da \u00e7i\u011fneyip yutamaz. Su i\u00e7mek ister fakat i\u00e7emez. Su i\u00e7me \u00e7abas\u0131 s\u0131ras\u0131nda a\u015f\u0131r\u0131 tepki g\u00f6sterir. Kova ile su verildi\u011finde , kovay\u0131 devirir , boynuzlayarak par\u00e7alamak ister.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; S\u0131\u011f\u0131rlarda kuduz&#8217;un di\u011fer 2 \u00f6nemli belirtisi &#8221; konstipasyon &#8221; ve &#8221; tenesmus &#8221; dur. Hayvan s\u0131k s\u0131k \u0131k\u0131n\u0131r. Ik\u0131nmalar s\u0131ras\u0131nda rektumdan ses gelir ( Ik\u0131nma s\u0131ras\u0131nda girip \u00e7\u0131kan havan\u0131n \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131 ses ). Hi\u00e7 defekasyon yapamaz. S\u0131k s\u0131k mikturasyon pozisyonlar\u0131 al\u0131r , zorlamak suretiyle pek az miktarda idrar \u00e7\u0131karabilir (Strangurie).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; Hastal\u0131\u011f\u0131n ilk g\u00fcnlerinden itibaren , a\u011f\u0131zdan sicim tarz\u0131nda salya ak\u0131nt\u0131s\u0131 gelir. Alt \u00e7ene , k\u00f6peklerde oldu\u011fu kadar belirgin \u015fekilde a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fmez.&nbsp; Ancak \u00e7ene elle yokland\u0131\u011f\u0131nda , \u00e7enenin giderek gev\u015fedi\u011fi fark edilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; Hastal\u0131\u011f\u0131n 2. g\u00fcn\u00fcnden itibaren fel\u00e7 belirtileri de giderek belirginle\u015fmeye ba\u015flar. Salya ak\u0131nt\u0131s\u0131 , \u00e7enenin gev\u015femesi , yutma refleksinin silinmesi , sendeleyerek y\u00fcr\u00fcme , y\u00fcr\u00fcrken t\u00f6kezleyip d\u00fc\u015fme , ba\u015f \u00fcst\u00fcne veya arka \u00fcst\u00fc y\u0131k\u0131lma gibi &#8221; parasis &#8221; ve &#8221; paralysis &#8220;belirtileri ortaya \u00e7\u0131kar. En sonunda hi\u00e7 aya\u011fa kalkamayacak duruma gelir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; Kuduzlu hayvanlarda \u015fuur bozukluklar\u0131 ve motorik bozukluklar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra sensorik bozukluklar da mevcuttur. Ses ve dokunma uyar\u0131mlar\u0131na kar\u015f\u0131 sert tepkiler g\u00f6sterirler , sudan korkarlar. Paraestezi hali vard\u0131r. V\u00fccudun baz\u0131 yerlerini ( \u00f6zellikle \u0131s\u0131r\u0131k yaras\u0131n\u0131n bulundu\u011fu b\u00f6lgeyi) devaml\u0131 yalamak ve \u0131s\u0131rmak isterler. Sa\u011fa sola s\u00fcrt\u00fcn\u00fcrler. Seks\u00fcel arzu da artm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; Fel\u00e7lerin iyice ilerleyip hayvan\u0131n aya\u011fa kalkamayacak duruma gelmesinden&nbsp; sonra , hastal\u0131k 1 &#8211; 2 g\u00fcn daha devam edebilir. Sonu\u00e7 : koma ve \u00f6l\u00fcmd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; S\u0131\u011f\u0131rlarda toplam hastal\u0131k s\u00fcresi en az 3 en \u00e7ok 6 g\u00fcn olarak kabul edilir. Hastal\u0131\u011f\u0131n ileri devresinde idrarda glikoz tespit edilebilir. \u00d6len s\u0131\u011f\u0131rlarda makro patolojik bulgu saptanmaz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; <strong>Diyagnoz:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; Hayvan\u0131n daha \u00f6nce bir k\u00f6pek veya vah\u015fi hayvan taraf\u0131ndan \u0131s\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmek ve klinik semptomlar\u0131 g\u00f6rmekle kuduz&#8217;dan \u015f\u00fcphe edilebilir. Semptomlar pekte tipik olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in klinik diyagnozda yan\u0131lmalar \u00e7ok olur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; Kuduz hastal\u0131\u011f\u0131 ile kar\u0131\u015fabilecek hastal\u0131klar:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Ketosiz&#8217;in sinirsel \u015fekli<\/li>\n\n\n\n<li>Serebrokortikal nekroz<\/li>\n\n\n\n<li>A vitaminozis<\/li>\n\n\n\n<li>Listeriosis<\/li>\n\n\n\n<li>Meningitis veya meningoencephalitis ile seyreden di\u011fer enfeksiyonlar ve adi hastal\u0131klard\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>Baz\u0131 zehirlenmeler de kuduz semptomlar\u0131n\u0131 and\u0131rabilir.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp; &nbsp;\u0130hbar\u0131 mecburi hastal\u0131klardan ve Zoonozlardan biri olmas\u0131 sebebiyle klinik diyagnozu kesinle\u015ftirmeye gerek vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>En yak\u0131n m\u00fclki ve idari amir e haber verilir.<\/li>\n\n\n\n<li>Hasta derhal tecrit edilerek m\u00fc\u015fahedeye al\u0131n\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>\u00d6len veya \u00f6ld\u00fcr\u00fclen hayvan\u0131n ba\u015f\u0131 kesilerek , plastik torba i\u00e7ine konup en \u00e7abuk bir \u015fekilde laboratuara g\u00f6nderilir.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; Laboratuarda ba\u015fl\u0131ca 3 \u00e7e\u015fit muayene ile kesin diyagnoz konur:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Beyin frotisinin floresan antikor tekni\u011fi ile muayenesi (Sonucu 1 g\u00fcnde al\u0131n\u0131r).<\/li>\n\n\n\n<li>Formol ile fikse edilmi\u015f beyin preparatlar\u0131n\u0131n histopatalojik muayenesinde ganglion h\u00fccreleri i\u00e7inde &#8220;negri cisimleri &#8221; nin aranmas\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>Beyinden al\u0131nan numuneler ile farelerde intraserebral deneysel inokulayon yap\u0131lmas\u0131 (sonucu 11-12 g\u00fcnde al\u0131n\u0131r).<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; Normal olarak yukar\u0131daki muayenelerden en az ikisinin uygulanmas\u0131 uygun olur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; <strong>Koruma:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Kuduz Hayvan Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Zab\u0131tas\u0131 Kanunu&#8217;na g\u00f6re ihbar\u0131 mecburi hastal\u0131klar aras\u0131ndad\u0131r. En yak\u0131ndaki idari makama derhal haber verilmesi , ayr\u0131ca yetkili resmi veteriner hekim e de yaz\u0131l\u0131 veya s\u00f6zl\u00fc rapor verilmesi gerekir.<\/li>\n\n\n\n<li>Kuduz veya kuduz dan \u015f\u00fcpheli di\u011fer hayvanlar emin bir yerde tecrit edilerek m\u00fc\u015fahedeye al\u0131n\u0131rlar. Tecridin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda , kuduz oldu\u011fundan \u015f\u00fcphe edilen hayvanlar \u00f6ld\u00fcr\u00fclerek g\u00f6m\u00fcl\u00fcrler ve ba\u015flar\u0131 kesilerek laboratuara g\u00f6nderilir.<\/li>\n\n\n\n<li>Kanun h\u00fck\u00fcmleri uyar\u0131nca b\u00f6lgeye kordon konur , karantinaya al\u0131n\u0131r. Sirayetten \u015f\u00fcpheli b\u00fct\u00fcn hayvanlar 3 ay s\u00fcre ile karantina da kal\u0131rlar.<\/li>\n\n\n\n<li>\u00c7oban k\u00f6pekleri ve sahipli k\u00f6pekler a\u015f\u0131lan\u0131r. Sahipsiz k\u00f6pekler imha edilirler.<\/li>\n\n\n\n<li>E\u011fitim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131l\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>\u0130nsan ve hayvanlarda kuduz a kar\u015f\u0131 kullan\u0131lan \u00e7e\u015fitli a\u015f\u0131lar vard\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Vir\u00fcs fix ile haz\u0131rlanan formoll\u00fc inaktif a\u015f\u0131 (Sample kuduz a\u015f\u0131s\u0131)(Genelde bu tercih edilir)<\/li>\n\n\n\n<li>Yumurta embriyosu atenue a\u015f\u0131<\/li>\n\n\n\n<li>Doku k\u00fclt\u00fcr\u00fc a\u015f\u0131s\u0131<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Kuduz veya kuduzdan \u015f\u00fcpheli k\u00f6pek veya bir yabani hayvan taraf\u0131ndan \u0131s\u0131r\u0131lan s\u0131\u011f\u0131rlara sabah &#8211; ak\u015fam olmak \u00fczere g\u00fcnde 2 defa 10 ml a\u015f\u0131 uygulan\u0131r ve a\u015f\u0131 uygulamas\u0131 6 g\u00fcn s\u00fcre ile devam edilir.<\/li>\n\n\n\n<li>Is\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olan sirayetten \u015f\u00fcpheli s\u0131\u011f\u0131rlara 14 g\u00fcn ara ile 2 defa 20 ml sample kuduz a\u015f\u0131s\u0131 uygulan\u0131r. (En yak\u0131n idari amir ve veteriner hekim karar\u0131 ile)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp; <strong>Et muayene bulgular\u0131:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp; Kuduza \u00f6zg\u00fc makroskopik belirtiler genellikle bulunmaz. Ancak midenin bo\u015f olmas\u0131, i\u00e7inde sindirilmeyen maddelerin bulunmas\u0131 halinde kuduzdan \u015f\u00fcphelenilir. Enteritis , mukozalarda kanamalar , ba\u011f\u0131rsak lenf yumrular\u0131nda \u015fi\u015fmeler, karaci\u011fer, dalak ve b\u00f6breklerde hiperemi, safra kesesinin \u015fi\u015fkin, idrar kesesinin bo\u015f ve karaci\u011ferde nekrozlar\u0131n olmas\u0131 gibi belirtiler g\u00f6r\u00fclebilir. Etken MSS&#8217;de, pankreasta, t\u00fck\u00fcr\u00fck bezlerinde ve bazen de kanda bulunabilir. Bu bak\u0131mdan kuduz&#8217;dan \u015f\u00fcpheli hayvanlar kesilirken ve et par\u00e7alan\u0131rken \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n ellerinde yaralar\u0131n bulunmamas\u0131na, kemik ve k\u0131ym\u0131k par\u00e7alar\u0131n\u0131n ellerine batmamas\u0131na \u00e7ok dikkat edilmelidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp; <strong>Etler hakk\u0131nda karar:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp; H.S.Z.Y.&#8217;nin 97. maddesine g\u00f6re hastal\u0131kta kan,g\u00f6vde ve b\u00fct\u00fcn organlara el konularak imha edilir. Hastal\u0131ktan \u015f\u00fcpheli, \u00f6len veya \u00f6ld\u00fcr\u00fclen hayvanlar\u0131n b\u00fct\u00fcn g\u00f6vdeleri imha edilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp; E.T.T.&#8217;nin 16. maddesine g\u00f6re kuduz veya kuduzdan \u015f\u00fcpheli hayvan taraf\u0131ndan \u0131s\u0131r\u0131lm\u0131\u015f fakat kuduz semptomlar\u0131 g\u00f6stermeyen hayvanlar azami 10 g\u00fcn i\u00e7erisinde kesilip \u0131s\u0131r\u0131lan yerdeki yara, bere ve skatrixleri \u00e7\u0131kar\u0131larak imha edilir ve geri kalan k\u0131s\u0131mlar\u0131 sterilize edildikten sonra t\u00fcketimine izin verilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00a0\u00a0 H.S.Z.Y.&#8217;nin 119. maddesine g\u00f6re kuduzlu ve kuduz hayvan taraf\u0131ndan \u0131s\u0131r\u0131lm\u0131\u015f hayvanlar ile hastal\u0131\u011f\u0131n bula\u015fmas\u0131ndan \u015f\u00fcphelenilen hayvanlar tazminats\u0131z olarak \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr ve imha edilir. Ancak kuduzlu hayvan taraf\u0131ndan \u0131s\u0131r\u0131lm\u0131\u015f hayvanlar\u0131n sahipleri, \u00f6ld\u00fcr\u00fclmelerini istemezlerse en ge\u00e7 5 g\u00fcn i\u00e7inde kuduz a\u015f\u0131s\u0131 ile a\u015f\u0131lanmalar\u0131 ve karantinaya al\u0131nmalar\u0131 gerekir.<br><strong>\u00a0\u00a0 KAYNAK\u00a0\u00a0 :<\/strong> \u00a0Aytu\u011f C.N. (1991) S\u0131\u011f\u0131r Hastal\u0131klar\u0131 2. Bask\u0131 T\u00fcm Vet 332-334<br>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Arslan A. (2002) Et muayenesi ve Et \u00fcr\u00fcnleri teknolojisi Medipres 118-119<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kuduz , Carnivorlar ( Etciller ) ba\u015fta&nbsp; olmak \u00fczere , b\u00fct\u00fcn s\u0131cak kanl\u0131 hayvanlarda &#8221; encephalomyelitis &#8221; meydana getiren \u00e7ok \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc viral bir enfeksiyondur. Is\u0131rma suretiyle bula\u015f\u0131r. Hastal\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131nda evcil ve yabani carnivorlar\u0131n \u00f6zel bir \u00f6nemi vard\u0131r. Yarasa, sincap ve mungo gibi yabani hayvanlar da vir\u00fcs rezervuar\u0131 (ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ) g\u00f6revi yapabilirler. &nbsp;&nbsp;&nbsp; Etiyoloji , Epidemiyoloji [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":3260,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[412,10,85,413],"tags":[572,726,727],"class_list":["post-3259","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-buyukbas","category-hasta","category-hayvan","category-kucukbas","tag-hastaligi","tag-kuduz","tag-rabies"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3259","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3259"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3259\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3261,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3259\/revisions\/3261"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3260"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3259"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3259"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3259"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}