Semptomlar:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Hastal\u0131\u011f\u0131n klinik tablosunda , tedricen ilerleyen mental bozukluklar, davran\u0131\u015f de\u011fi\u015fmeleri ve be\u015f duyu ile ilgili de\u011fi\u015fmeler vard\u0131r. Tarif edilen klinik tablo \u00f6zetle \u015f\u00f6yledir.<\/p>\n\n\n\n
Hayvan durgun, endi\u015feli, otlamaz, bak\u0131\u015flar sabit bir noktaya y\u00f6neliktir. \u00dcst g\u00f6z kapa\u011f\u0131 biraz d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu i\u00e7in g\u00f6zler yar\u0131 kapal\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. \u0130\u015fitme ve g\u00f6rme fonksiyonlar\u0131nda genelde bir de\u011fi\u015fme olmaz. Kulaklar birbirleri ile ili\u015fkisiz \u015fekilde sa\u011fa sola hareket eder. S\u00fcrekli kuyruk sallamak ve ba\u015f\u0131 hareket ettirmek suretiyle sineklere kar\u015f\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 tepki g\u00f6sterir. Ayaklar nispeten a\u00e7\u0131k ve bel kamburdur. H\u0131zl\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde arka extremitelerde yalpalama olur. Y\u00fcr\u00fcrken yan yan gider, kaygan beton zeminde hayvan kolayl\u0131kla kayar.<\/p>\n\n\n\n
Beden \u0131s\u0131s\u0131, nab\u0131z ve solunum say\u0131lar\u0131 genellikle normaldir. Rumen hareketleri say\u0131ca azd\u0131r. D\u0131\u015fk\u0131 nispeten sert k\u0131vamdad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Arka bacaklar\u0131n proksimal kesiminde boynun ventral kesiminde ve omuz b\u00f6lgesindeki gurup kaslar\u0131nda m\u00fckerrer kontraksiyonlar (myocloni) meydana gelir. Belirli kas gruplar\u0131n\u0131 kapsayan bu ossilasyon tarz\u0131ndaki kas kontraksiyonlar\u0131 30 sn. kadar devam eder daha sonra ba\u015fka bir kas grubuna atlar.<\/p>\n\n\n\n
Hayvan y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc s\u0131rada \u00f6n extremitelerde \u015fekillenen myokloniler bacaklar\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 ekstensiyon durumuna getirir. Y\u00fcr\u00fcrken boyun ve ba\u015f hafif\u00e7e bir yana do\u011fru d\u00f6n\u00fck durur. Y\u00fcz kaslar\u0131n\u0131n tonusunda de\u011fi\u015fmeler olur. Dudak hafif\u00e7e bir yana \u00e7ekilebilir.<\/p>\n\n\n\n
Hasta dokunma ve ses uyar\u0131mlar\u0131na kar\u015f\u0131 hiperestizik durumdad\u0131r. Dokunuldu\u011funda veya sesle \u00fcrk\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde ard ard\u0131na saniyede birka\u00e7 darbe halinde tekmeler atar. Tekmeleme n\u00f6beti 15-20sn kadar devam eder. Tekmeleme n\u00f6betinin ard\u0131ndan arka bacaklarda saniyede bir silkme tarz\u0131nda kontraksiyonlar meydana gelir. Hastay\u0131 tutmaya te\u015febb\u00fcs edildi\u011finde itme, toslama hareketleri yapar. Ara s\u0131ra b\u00f6\u011f\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n
Kan muayene bulgular\u0131 normaldir. Kan serumunda globulin fraksiyonunda art\u0131\u015f olur. Serebrosipinal s\u0131v\u0131n\u0131n normal oldu\u011fu bildirilmektedir. Beyinde ve beyin s\u0131v\u0131lar\u0131nda yang\u0131sal reaksiyona b\u00f6lgede de\u011fi\u015fiklikler g\u00f6r\u00fclmemektedir. Belirli motorik n\u00f6ron gruplar\u0131nda (N.Vagus \u00e7ekirde\u011fi, N.trigeminus \u00e7ekirde\u011fi, N. facialis \u00e7ekirde\u011fi gibi) daha yo\u011fun olmak \u00fczere , vakuoller vard\u0131r. Deneysel olarak enfekte edilen farelerde, vakuolizasyonun yan\u0131 s\u0131ra amyloid plaklara da rastlan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Kesin diyagnoz, beynin histopatalojik muayenesinde vakuolizasyonun saptanmas\u0131 ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n
Sa\u011falt\u0131m\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n
Korunma:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Korunma y\u00f6ntemi bilinmemektedir.<\/p>\n\n\n\n
\n- Hastalar ve hastal\u0131k \u00e7\u0131kan s\u00fcr\u00fcdeki b\u00fct\u00fcn s\u0131\u011f\u0131rlar \u00f6ld\u00fcr\u00fclerek g\u00f6m\u00fclmektedir.<\/li>\n\n\n\n
- Hastal\u0131k \u00e7\u0131kan \u00fclkelerden hayvan ve hayvan \u00fcr\u00fcnlerinin \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 yasaklanmaktad\u0131r.<\/li>\n\n\n\n
- Hastal\u0131k \u015f\u00fcphesi bulunan yerlerde s\u0131\u011f\u0131r \u00fcr\u00fcnlerinin insan g\u0131das\u0131 olarak kullan\u0131lmamas\u0131 ve hatta et-kemik unu ve s\u00fct \u00fcr\u00fcnleri imalinde dahi kullan\u0131lmamas\u0131 gibi \u00e7ok s\u0131k\u0131 \u00f6nlemler \u00fczerinde durulmu\u015ftur.<\/li>\n\n\n\n
- S\u0131\u011f\u0131r yemlerine hayvansal orijinli yem maddeleri (kan unu, et unu , et kemik unu) kat\u0131lmamas\u0131 da \u00f6nerilmi\u015ftir.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
\u00a0\u00a0\u00a0 G\u00fcn\u00fcm\u00fczde “Deli inek hastal\u0131\u011f\u0131” olarak da bilinen Bovine spongiform encephalopathy (BSE), ergin s\u0131\u011f\u0131rlar\u0131n central sinir sistemini etkileyen yava\u015f seyirli, ilerleyici ve \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc n\u00f6rodejeneratif bir hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Hastal\u0131k, ilk kez \u0130ngiltere’de Kas\u0131m 1986’da hasta s\u0131\u011f\u0131rlara ait beyinlerin histopatolojik muayenesiyle tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.
\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130ngiltere d\u0131\u015f\u0131nda az say\u0131da BSE olaylar\u0131 (yakla\u015f\u0131k 1500 olay), Bel\u00e7ika, Danimarka, Fransa, Almanya, \u0130rlanda Cumhuriyeti, \u0130talya, Liechtenstein, L\u00fcksemburg, Hollanda, Portekiz, \u0130spanya ve \u0130svi\u00e7re’de yerli s\u0131\u011f\u0131rlarda g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kanada, Falkland adalar\u0131 ve Oman’da ise sadece \u0130ngiltere’den ithal edilen s\u0131\u011f\u0131rlarda \u00e7ok az say\u0131da olay bildirilmi\u015ftir.
\u00a0\u00a0\u00a0 Scrapie ve scrapie benzeri hastal\u0131klar, uzun bir ink\u00fcbasyon s\u00fcresine sahip olmalar\u0131 ve hastal\u0131\u011f\u0131n enfekte sinir dokular\u0131n\u0131n al\u0131m\u0131 yoluyla ba\u015fka bir canl\u0131ya bula\u015ft\u0131r\u0131labilmesi nedeniyle “transmissible spongiform encephalopathy’ler” ad\u0131yla da an\u0131l\u0131rlar. Koyunlarda Scrapie hastal\u0131\u011f\u0131, minklerde Transmissible Mink Encephalopathy (TME), geyik ve elklerde Chronic Wasting Disease (CWD), insanlarda Kuru, Creutzfeldt Jakob Disease (CJD) ve Gertzmann-Straussler-Scheinker (GSS) hastal\u0131\u011f\u0131 bu grup hastal\u0131klardand\u0131r. BSE de transmissible spongiform encephalopathy’ler olarak bilinen bu \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc n\u00f6yrodejeneratif hastal\u0131klar grubunda yer al\u0131r.
\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130nsan ve hayvanlarda transmissible spongiform encephalopathy’lere neden olan ajanlar, filtrelerden ge\u00e7ebilir ve en k\u00fc\u00e7\u00fck vir\u00fcslerden 100 kat daha k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcrler. Boyutlar\u0131yla ilgili en b\u00fcy\u00fck de\u011ferler, onlar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck vir\u00fcs partik\u00fclleri s\u0131n\u0131flamas\u0131 i\u00e7ine sokar. Vir\u00fcslerin aksine bu ajanlar\u0131n enfektivitesi; formaldehid, b-propiolaktan, proteazlar, nukleazlar ve \u0131s\u0131 gibi bir\u00e7ok fizikokimyasal muamelelere, iyonize ve ultraviyole radyasyona ve vir\u00fcs yada bakterileri normalde inaktive eden dezenfektanlara olduk\u00e7a diren\u00e7lidir.
\u00a0\u00a0\u00a0 Bu ajanlar, konak\u00e7\u0131da spesifik bir immun ya da yang\u0131sal cevaba neden olmazlar. Bu y\u00fczden canl\u0131 hayvanlarda serolojik tekniklerle bu ajanlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 saptamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Enfekte hayvanlar, sadece klinik hastal\u0131\u011f\u0131 geli\u015ftirdiklerinde identifiye edilebilirler.
\u00a0\u00a0\u00a0 Ajanlar\u0131n yap\u0131s\u0131 konusunda 3 temel teori ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr:
\u00a0\u00a0\u00a0 Prion ya da n\u00fckleik asitten yoksun ve h\u00fccrenin daha anormal bir protein olu\u015fturmas\u0131na sebep olabilen “proteinaz K’ya k\u0131smen diren\u00e7li anormal bir protein”,\u00a0 Al\u0131\u015f\u0131lmam\u0131\u015f bir vir\u00fcs, Virino yada konak\u00e7\u0131 proteinleri taraf\u0131ndan korunan \u00e7\u0131plak nukleik asitten olu\u015fmu\u015f “tam olmayan bir vir\u00fcs”.
\u00a0\u00a0\u00a0 Ancak son 10 y\u0131l boyunca elde edilen bulgular, prion teorisini desteklemi\u015ftir. Scrapie ve benzeri hastal\u0131klarda; enfeksiy\u00f6z ajan\u0131n n\u00fckleik asitleri y\u0131k\u0131ma u\u011fratt\u0131\u011f\u0131 bilinen i\u015flemler ile enfektivitesini kaybetmemesi, ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131 ajan\u0131n, genetik materyal kapsayan bir vir\u00fcs ya da bilinen di\u011fer bir ajan tipinde olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesine itmi\u015ftir. Sadece proteinleri denat\u00fcre eden i\u015flemler enfektiviteyi d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcnden proteinin, ajan\u0131n esas komponenti oldu\u011fu kan\u0131s\u0131na var\u0131lm\u0131\u015f ve “prion” terimi ile adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Prion “n\u00fckleik asitleri modifiye eden uygulamalarda inaktivasyona diren\u00e7li olan k\u00fc\u00e7\u00fck protein yap\u0131s\u0131nda enfeksiy\u00f6z partik\u00fcller” olarak tan\u0131mlan\u0131r. Bu hastal\u0131k s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131, vir\u00fcs, bakteri, mantar ve bilinen di\u011fer patojenlerden ileri gelen hastal\u0131klardan ay\u0131rmak i\u00e7in de “Prion hastal\u0131klar\u0131” terimi kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\u00a0\u00a0\u00a0 Prion protein (PrP), v\u00fccutta bir\u00e7ok dokuda ve \u00f6zellikle beyinde bulunan normal bir membran glikoproteinidir. Bu normal proteine, sel\u00fcler prion protein (k\u0131saca PrPC) denir. Proteaza diren\u00e7li enfeksiy\u00f6z forma ise scrapie prion protein (k\u0131saca PrPSC) denir. PrPSC, insan ve hayvanlarda t\u00fcm prion hastal\u0131klar\u0131n\u0131n patojen komponentidir ve normal prion proteinden (PrPC) k\u00f6ken al\u0131r. Normal bir h\u00fccreye giren bir molek\u00fcl PrPSC, bir molek\u00fcl PrPC ile temas eder ve kimyasal ya da \u015fekilsel modifikasyon g\u00f6sterebilen ve hen\u00fcz tam olarak bilinmeyen molek\u00fcler bir mekanizma ile onun PrPSC yap\u0131s\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmesine yol a\u00e7ar. D\u00f6n\u00fc\u015fen her yeni molek\u00fcl, di\u011fer normal PrPC molek\u00fcllerinin yap\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirir. Bu olay, PrPSC tehlikeli seviyelerde birikinceye kadar devam eder ve PrPSC beyinde fibriller halinde k\u00fcmelenmeye meyleder.
\u00a0\u00a0\u00a0 Bu nedenle BSE dahil t\u00fcm prion hastal\u0131klar\u0131nda; taze beyin ekstratlar\u0131, elektron mikroskobik muayenelerde kolayca tespit edilebilen ve scrapie’ye ilgili fibriller denen (scrapie-associated fibrils=k\u0131saca SAF) karakteristik anormal fibrillerin birikimini kapsar. SAF, prion proteinin patolojik k\u00fcmeleridir. Prion proteinin tek bir konak\u00e7\u0131 geni (PrP geni) taraf\u0131ndan kodland\u0131\u011f\u0131 bulunmu\u015ftur.
\u00a0\u00a0 Epidemiyolojik \u00e7al\u0131\u015fmalar, \u0130ngiltere’de scrapie’li koyunlar\u0131n rendering materyalinde kullan\u0131lmas\u0131 sonucu s\u0131\u011f\u0131r populasyonunun, et-kemik unu \u015feklinde ruminant orijinli protein kapsayan yemler vas\u0131tas\u0131yla scrapi benzeri bir ajana maruz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir.
\u00a0\u00a0 Epidemiyolojik bulgulara g\u00f6re BSE’nin ink\u00fcbasyon periyodu, 2 y\u0131ldan 8 y\u0131la kadar de\u011fi\u015febilir. En y\u00fcksek ya\u015f insidans\u0131 3-5 ya\u015f aras\u0131ndad\u0131r.
\u00a0\u00a0 Olaylar\u0131n \u00e7o\u011fu Holstein-Friesian \u0131rk\u0131 s\u00fct ineklerinde g\u00f6zlenmi\u015ftir. S\u00fct\u00e7\u00fc s\u00fcr\u00fclerdeki hastal\u0131k insidans\u0131n\u0131n et\u00e7i s\u00fcr\u00fclere g\u00f6re daha b\u00fcy\u00fck olmas\u0131n\u0131n nedeni, s\u00fct\u00e7\u00fc s\u00fcr\u00fclerde buza\u011f\u0131lar\u0131n ya\u015fam\u0131n ilk 6 ay\u0131 s\u00fcresince et-kemik unu kapsayan konsantre yemlerle beslenmesidir.
\u00a0\u00a0 BSE olaylar\u0131n\u0131n saptand\u0131\u011f\u0131 \u00e7iftliklerin %50’sinde koyunlar\u0131n bulunmamas\u0131, scrapi ajan\u0131n\u0131n koyunlardan s\u0131\u011f\u0131rlara direkt ya da indirekt temas yoluyla bula\u015famayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir. Her olay primer bir olayd\u0131r. Enfeksiyonun s\u0131\u011f\u0131rdan s\u0131\u011f\u0131ra ve di\u011fer t\u00fcrlere yatay bula\u015fma bulgusu yoktur. \u0130ngiltere Tar\u0131m Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131rma sonu\u00e7lar\u0131, BSE’de maternal bula\u015fman\u0131n olabilece\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir.
\u00a0\u00a0 \u00c7e\u015fitli a\u015f\u0131lar, hormonlar, antelmentikler, herbisitler, pestisitler gibi \u00e7e\u015fitli farmas\u00f6tik \u00fcr\u00fcnlerin ya da tar\u0131msal kimyasallar\u0131n kullan\u0131m\u0131 yoluyla da bula\u015fma tan\u0131mlanmam\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca BSE’nin \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ile s\u00fcr\u00fcler ars\u0131ndaki hayvan hareketi ya da s\u0131\u011f\u0131r ithalat\u0131 aras\u0131nda da bir ili\u015fki kurulamam\u0131\u015ft\u0131r.
\u00a0\u00a0 BSE deneysel olarak aktar\u0131labilen bir hastal\u0131kt\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde BSE; s\u0131\u011f\u0131r, fare, koyun ve ke\u00e7ilere oral yolla ve inok\u00fclasyon ile, domuz ve marmoset maymunlar\u0131na sadece inok\u00fclasyon ile bula\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\u00a0\u00a0 BSE olaylar\u0131, n\u00f6rolojik ve genel bulgular\u0131n bir kombinasyonunu kapsar. N\u00f6rolojik bulgular, 3 kategoride toplan\u0131r.
\u00a0\u00a0 Davran\u0131\u015f ya da huy de\u011fi\u015fiklikleri; en\u00e7ok korku ve sinirlilik hali olarak g\u00f6zlenir. Hayvan kendisine yakla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ya da bir yere s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda hemen reaksiyon g\u00f6sterir. Sa\u011f\u0131m odas\u0131na girmeye ve kap\u0131 aralar\u0131ndan ge\u00e7meye isteksizdirler.
\u00a0\u00a0 Duru\u015f ve y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f anormallikleri; en\u00e7ok arka bacak ataksisi, tremorlar ve d\u00fc\u015fme g\u00f6zlenir. Ataksi, hayvan h\u0131zl\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde belirginle\u015fir ve y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f sallant\u0131l\u0131d\u0131r. Bazen arka bacak eklemlerinde geli\u015fen hiperfleksiyon, hayvan y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde arka bacaklar\u0131n s\u00fcr\u00fcklenmesine ve inkoordinasyona sebep olur. Bu y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f anormallikleri, hayvan her iki y\u00f6nde dairesel bir tarzda d\u00f6nd\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde \u015fiddetlenir. Topuklara vuruldu\u011funda sendeleme hatta d\u00fc\u015fme meydana gelebilir.
\u00a0\u00a0 Duyumdaki de\u011fi\u015fiklikler; sese ve dokunmaya kar\u015f\u0131 reaksiyon g\u00f6zlenir. \u00d6zellikle ba\u015f b\u00f6lgesindeki muayene giri\u015fimleri hayvan\u0131 \u015fiddetli k\u0131zd\u0131r\u0131r. Sa\u011f\u0131mda da dokunmaya kar\u015f\u0131 \u015fiddetli tekmeleme e\u011filimi g\u00f6sterebilirler.
BSE’li s\u0131\u011f\u0131rlarda en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen genel klinik bulgular; kilo kayb\u0131 ve s\u00fct veriminin d\u00fc\u015fmesidir. Ancak \u00e7o\u011fu hayvanda i\u015ftiha iyidir. Haftalar s\u00fcren bir periyod boyunca klinik bulgular giderek k\u00f6t\u00fcle\u015fir. Sonunda hastal\u0131k, uzan\u0131p yatma ve \u00f6l\u00fcmle sonu\u00e7lan\u0131r. \u0130lk bulgulardan \u00f6l\u00fcme ya da kesime kadar klinik hastal\u0131\u011f\u0131n s\u00fcresi, 2 haftadan 6 aya kadar de\u011fi\u015febilir.
\u00a0\u00a0 Ba\u015flang\u0131\u00e7taki klinik bulgular, k\u0131sa bir klinik seyre sahip olan hipomagnezemi ve ketosisin sinirsel formu ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir. Genelde belirli bir s\u00fcre n\u00f6yrolojik bulgulara sebep olan serebral listeriosis, kuduz, beyaz derili mumifikasyon, kur\u015fun zehirlenmesi, sentral sinir sistemi t\u00fcm\u00f6rleri, \u00e7avdar otu sendelemesi (rye grass staggers), Aujesky hastal\u0131\u011f\u0131 ve serebro-kortikal nekroz gibi hastal\u0131klar ay\u0131r\u0131c\u0131 te\u015fhiste dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r.
\u00a0\u00a0 Enfekte s\u0131\u011f\u0131rlar\u0131 te\u015fhis edecek immunolojik ya da serolojik bir diagnostik test yoktur. BSE’nin te\u015fhisi, klinik bulgular\u0131n tan\u0131m\u0131na ve beynin histolojik muayenesine dayan\u0131r. Yakla\u015f\u0131msal klinik ya da kesin olmayan histolojik te\u015fhis (\u00f6rn. otoliz nedeniyle); elektron mikroskobik olarak beyin ekstratlar\u0131nda SAF’\u0131n identifikasyonu ya da immunokimyasal (polyacrylamide gel electrophoresis, Western blotting) ve immunohistokimyasal teknikler ile anti-PrP antikorlar\u0131 kullan\u0131larak modifiye proteinaz-K diren\u00e7li PrPSC’nin tayini ile do\u011frulanabilir.
\u00a0\u00a0 S\u0131\u011f\u0131rlar i\u00e7in BSE enfeksiyonunun bilinen tek kayna\u011f\u0131, s\u00fct s\u0131\u011f\u0131r\u0131 rasyonlar\u0131na kat\u0131lan kontamine et ve kemik unudur. Enfeksiyonun bu yolu, \u0130ngiltere’de temmuz 1988’de s\u0131\u011f\u0131r ve di\u011fer ruminantlar\u0131n yemlerine ruminant deriveli protein kat\u0131lmas\u0131n\u0131 yasaklayarak etkili \u015fekilde kesilmi\u015ftir. 1990 y\u0131l\u0131nda t\u00fcm hayvan ve kanatl\u0131 yemlerinde, spesifik s\u0131\u011f\u0131r organlar\u0131n\u0131n ya da bunlardan derive alan proteinin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyen \u00f6zelle\u015fmi\u015f bir s\u0131\u011f\u0131r sakatatlar\u0131 yasa\u011f\u0131 konulmu\u015ftur.
\u00a0\u00a0 \u00d6zelle\u015fmi\u015f s\u0131\u011f\u0131r sakatatlar\u0131, 6 ayl\u0131\u011f\u0131n \u00fczerindeki t\u00fcm s\u0131\u011f\u0131rlarda beyin, spinal kord, timus, dalak, tonsiller ve Peyer plaklar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131ndan dolay\u0131 ba\u011f\u0131rsaklar\u0131 kapsam\u0131\u015ft\u0131r. Bu tedbirlerin bilimsel temeli, scrapie’li koyunlarda yap\u0131lan enfektivite \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na dayanm\u0131\u015ft\u0131r. 6 ayl\u0131\u011f\u0131n alt\u0131ndaki buza\u011f\u0131lara ait materyaller, az ya da hi\u00e7 tayin edilebilir enfektivite kapsamayaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle yasak i\u00e7ine al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r.
\u00a0\u00a0 \u0130nsanlar i\u00e7in ba\u015fl\u0131ca sa\u011fl\u0131k riski, BSE ile enfekte s\u0131\u011f\u0131rlardan haz\u0131rlanan g\u0131da \u00fcr\u00fcnleri oldu\u011fundan, insan g\u0131da zincirinden y\u00fcksek enfektivite seviyelerine sahip s\u0131\u011f\u0131r sakatatlar\u0131n\u0131 uzakla\u015ft\u0131rmak amac\u0131yla bu yasak bir y\u0131l \u00f6nce \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f ve hasta hayvanlardan elde edilen s\u00fct dahil \u00fcr\u00fcnler ile daha sonra sa\u011fl\u0131kl\u0131 hayvanlardan al\u0131nan materyal de dahil \u00f6zelle\u015fmi\u015f s\u0131\u011f\u0131r sakatatlar\u0131n\u0131, b\u00fcy\u00fck lenf d\u00fc\u011f\u00fcmlerini ve sinirleri kapsam\u0131\u015ft\u0131r. Bu ko\u015fullar alt\u0131nda, \u0130ngiltere’den Avrupa Komisyonunun di\u011fer \u00fcye \u00fclkelerine et ihracat\u0131na izin verilmi\u015ftir. 1996 y\u0131l\u0131ndan ba\u015flayarak \u0130ngiltere’den di\u011fer \u00fclkelere s\u0131\u011f\u0131r eti kapsayan g\u0131da ve g\u0131da \u00fcr\u00fcnlerinin sat\u0131\u015f\u0131 ile s\u0131\u011f\u0131r dokular\u0131ndan derive alan kuyruk ya\u011f\u0131 ve jelatin gibi \u00fcr\u00fcnlerin sat\u0131\u015f\u0131 yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak 1999 y\u0131l\u0131nda Avrupa Birli\u011fi \u00f6zel \u015fartlar\u0131 yerine getiren etlerin yasa\u011f\u0131n\u0131 kald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r (\u00f6rn. hi\u00e7bir BSE olay\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fclmedi\u011fi ve 30 ayl\u0131k ya\u015ftan k\u00fc\u00e7\u00fck hayvanlar\u0131n kesildi\u011fi \u00e7iftliklerden kemiksiz s\u0131\u011f\u0131r eti vs.). \u0130ngiltere’de di\u011fer bir tedbir olarak hastal\u0131k, haziran 1988’de \u015f\u00fcpheli hayvanlar\u0131n zorunlu kesimini gerektiren \u015fekilde ihbar\u0131 mecburi yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\u00a0\u00a0 BSE’nin g\u00f6r\u00fclmedi\u011fi \u00fclkeler, hastal\u0131\u011f\u0131 canl\u0131 hayvanlar\u0131n ya da kontamine et ve kemik ununun ithalat\u0131yla kazanabilirler. Avrupa Komisyonu, \u0130ngiltere’den di\u011fer \u00fcye devletlere g\u0131da yasa\u011f\u0131n\u0131n etkili oldu\u011fu tarih olan haziran 1988’den sonra do\u011fan hayvanlara kadar canl\u0131 s\u0131\u011f\u0131rlar\u0131n ithalat\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. Daha sonra 6 ayl\u0131k ya\u015ftan \u00f6nce kesilmeleri kayd\u0131yla sadece besi buza\u011f\u0131lar\u0131n\u0131n ithalat\u0131na izin verilmi\u015ftir. Avrupa Komisyonu, Nisan 1990’dan itibaren de BSE’yi ihbar\u0131 mecburi bir hastal\u0131k yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bu tarihten beri bir\u00e7ok \u00fclke, ulusal s\u00fcr\u00fclerinde BSE bulgusunu aramak i\u00e7in surveylans programlar\u0131 ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r.
\u00a0\u00a0 Creutzfeld-Jakob’un yeni formunun (vCJD) ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan sonra bir di\u011fer bula\u015fma riski, prionlar ile enfekte bireylerden al\u0131nan kan ve plazma \u00fcr\u00fcnleri vas\u0131tas\u0131yla enfeksiyon olas\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu nedenle \u0130ngiltere Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131, \u0130ngiliz vericilerden al\u0131nan kanlar\u0131n, farmas\u00f6tik \u00fcr\u00fcnler i\u00e7in kullan\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131 bildirmi\u015ftir. Baz\u0131 \u00fclkeler de \u0130ngiltere’de 6 aydan fazla ya da bir y\u0131ld\u0131r oturan ki\u015filerden kan al\u0131nmas\u0131n\u0131 yasaklam\u0131\u015flard\u0131r.
\u00a0\u00a0 KAYNAK\u00a0\u00a0 :<\/strong> \u00a0Aytu\u011f C.N. (1991) S\u0131\u011f\u0131r Hastal\u0131klar\u0131 2. Bask\u0131 T\u00fcm Vet 332-334<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"BSE ilk olarak \u0130ngiltere’de 1986’da tek bir inek’te ; 1987 y\u0131l\u0131nda s\u0131n\u0131rl\u0131 bir b\u00f6lgede g\u00f6r\u00fcld\u00fc. 1990 y\u0131l\u0131nda \u00fclkenin daha ba\u015fka y\u00f6relerinde de \u00e7\u0131kt\u0131. Daha sonra \u0130rlanda , Umman ve \u0130svi\u00e7re’de hastal\u0131\u011fa rastland\u0131. Hastal\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in s\u0131k\u0131 \u00f6nlemler al\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor ise de \u00fclkeler aras\u0131 hayvan hareketleri ve hayvan \u00fcr\u00fcnleri ticareti sebebiyle bir \u00e7ok \u00fclkeye bula\u015fm\u0131\u015f […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":3248,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[412,10],"tags":[721,722,572],"class_list":["post-3247","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-buyukbas","category-hasta","tag-bse","tag-deli-dana","tag-hastaligi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3247","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3247"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3247\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3249,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3247\/revisions\/3249"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3248"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3247"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3247"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3247"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"\"](\"https:\/\/veteriner.cc\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/bse.jpg\")
<\/a>