{"id":3226,"date":"2025-03-19T23:48:43","date_gmt":"2025-03-19T20:48:43","guid":{"rendered":"https:\/\/veteriner.cc\/?p=3226"},"modified":"2025-03-19T23:48:44","modified_gmt":"2025-03-19T20:48:44","slug":"sigirlarda-boynuz-giderme","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/veteriner.cc\/?p=3226","title":{"rendered":"SI\u011eIRLARDA BOYNUZ G\u0130DERME"},"content":{"rendered":"\n

Boynuzlu s\u0131\u011f\u0131r \u0131rklar\u0131nda boynuz, hayvana iyi bir g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 halde yeti\u015ftiricilikte boynuzlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 istenmez. Modern s\u0131\u011f\u0131r yeti\u015ftirircili\u011finde hayvanlar\u0131 boynuzsuz olarak b\u00fcy\u00fctmek bir\u00e7ok ekonomik ve pratik faydalar sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

    Boynuzlu hayvanlar genellikle kavgac\u0131 olurlar. Bunlar aras\u0131nda lider olma ev s\u00fcr\u00fcdeki hayvanlara kar\u015f\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flama e\u011filimi vard\u0131r. Birbirleri ile s\u0131k s\u0131k d\u00f6v\u00fc\u015fen b\u00f6yle hayvanlar aras\u0131nda yaralanma ve etlerinin de\u011feri de d\u00fc\u015fer. \u0130neklerde en \u00f6nemli yaralanmalar s\u00fct aynas\u0131 \u00fczerinde olur. Serbest ah\u0131rlarda yem yemekte olan inekler ba\u015fka hayvanlar\u0131n boynuz darbelerine maruz kalabilirler. Bu durumlarda s\u00fct aynas\u0131 yaralanabilir ve b\u00fcy\u00fck bir olas\u0131l\u0131kla mastitis \u015fekillenir. Sonu\u00e7ta meme k\u00f6relebilir. Bazen de vulva \u00e7evresi yaralan\u0131r. \u0130neklerde boynuz darbesi sonucu yavru atmalar g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ve \u00f6nemli ekonomik kay\u0131plar ortaya \u00e7\u0131kar. Boynuz k\u0131r\u0131lmas\u0131 da olduk\u00e7a s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan sak\u0131ncalardan birisidir.<\/p>\n\n\n\n

    Bo\u011falar\u0131n sald\u0131rgan olmas\u0131 halinde bundan en \u00e7ok bak\u0131c\u0131lar\u0131 zarar g\u00f6r\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc bo\u011falar genellikle bireysel b\u00f6lmelerde bar\u0131nd\u0131r\u0131l\u0131rlar ve s\u00fcr\u00fcdeki di\u011fer s\u0131\u011f\u0131rlarda temas\u0131 seyrektir. Ancak yemleme, g\u00fcbre temizli\u011fi ve a\u015f\u0131m zamanlar\u0131nda bak\u0131c\u0131lar\u0131n kendilerine yakla\u015fmalar\u0131 gerekmektedir. Bu durumlarda bak\u0131c\u0131lar i\u00e7in tehlike s\u00f6z konusudur. Bo\u011fan\u0131n boynuzsuz olmas\u0131 bu tehlikeyi \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azalmaktad\u0131r. Boynuzlar\u0131 giderilmemi\u015f bo\u011falar\u0131n y\u00f6netimleri g\u00fc\u00e7le\u015fti\u011fi zaman kesilerek elden \u00e7\u0131kar\u0131lmalar\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Bu durumdaki bo\u011fa dam\u0131zl\u0131k de\u011feri y\u00fcksek bir hayvan ise \u00f6nemli bir ekonomik kay\u0131p s\u00f6z konusu olur.<\/p>\n\n\n\n

    Genellikle boynuzlu hayvanlar birbirlerinin rahatl\u0131kla yem yemelerine engel olurlar. S\u00fcr\u00fcde bu nedenle ortaya \u00e7\u0131kan verim d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u00d6zellikle kaba yemleri ald\u0131klar\u0131 s\u0131rada birbirlerini kovalamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131nda otlar\u0131 \u00e7evreye da\u011f\u0131t\u0131rlar ve yem kayb\u0131na neden olurlar.<\/p>\n\n\n\n

    Boynuzlu hayvanlar, boynuzsuzlara g\u00f6re ah\u0131rda ve ta\u015f\u0131ma ara\u00e7lar\u0131nda daha fazla yer tutarlar. Belli uzunluktaki yemlikten daha az say\u0131da boynuzlu hayvan faydalanabilir.<\/p>\n\n\n\n

    Boynuzlu hayvanlar\u0131n bak\u0131c\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan y\u00f6netilmeleri de zor oldu\u011fundan i\u015fletmede i\u015f g\u00fcc\u00fc kayb\u0131 meydana gelir.<\/p>\n\n\n\n

    S\u0131\u011f\u0131rlarda boynuzsuzla\u015ft\u0131rma genetik ve teknik uygulamalarla yap\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n

    I) GENET\u0130K Y\u00d6NTEM:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    S\u0131\u011f\u0131rlarda boynuzsuzluk dominantt\u0131r. Bu nedenle s\u00fcr\u00fcde genotipik olarak boynuzsuz bo\u011fa kullanmak suretiyle yavrular\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n veya tamamen boynuzsuz olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak olanakl\u0131d\u0131r. Boynuzsuz bo\u011fa kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda do\u011facak yavrular\u0131n en az % 50\u2019si boynuzsuz olmaktad\u0131r. E\u011fer inekler de boynuzsuz olanlardan se\u00e7ilirse do\u011facak yavrular\u0131n en az % 75\u2019i boynuzsuz olacakt\u0131r. Ancak hi\u00e7bir yerde sadece boynuzsuz oldu\u011fu i\u00e7in bir bo\u011fan\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilemeyece\u011finden genetik yolla boynuzsuzla\u015ft\u0131rma pek uygulanan bir y\u00f6ntem de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc boynuzdan \u00f6nce, ba\u015fta s\u00fct verimi olmak \u00fczere ekonomik \u00f6nemi olan pek \u00e7ok seleksiyon kriteri vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

    II) MEKAN\u0130K Y\u00d6NTEM:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

     Bunlar genel olarak, hayvanda boynuz belirdikten sonra \u00e7e\u015fitli gere\u00e7ler yard\u0131m\u0131 ile yap\u0131lan boynuzsuzla\u015ft\u0131rma i\u015flemlerini kapsar. Da\u011flama, bunlar i\u00e7inde en kolay uygulanabilen ve hayvana en az ac\u0131 veren bir y\u00f6ntemdir. Da\u011flama bu ama\u00e7la geli\u015ftirilmi\u015f olan ve \u015febeke cereyan\u0131 veya ak\u00fc ile \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6zel aletlerle yap\u0131l\u0131r. Bir ayl\u0131ktan iki ayl\u0131\u011fa kadar olan buza\u011f\u0131lara uygulan\u0131r. Buza\u011f\u0131 ayaklar\u0131 ba\u011flanarak yan yat\u0131r\u0131l\u0131r ve bir ki\u015fi dizi ve bir eliyle hayvan\u0131 yere bast\u0131r\u0131rken di\u011fer eliyle buza\u011f\u0131n\u0131n burun k\u0131sm\u0131n\u0131 s\u0131k\u0131ca kavrar. Operat\u00f6r \u00f6nceden k\u0131zd\u0131rm\u0131\u015f bulundu\u011fu havyay\u0131 boynuz d\u00fc\u011fmesinin \u00fczerine bast\u0131r\u0131r. 3-5 saniye sonra dairesel olarak sa\u011fa sola d\u00f6nd\u00fcrmek suretiyle deri tabakas\u0131n\u0131n y\u00fcz\u00fck bi\u00e7iminde kesilmesini sa\u011flar. Al\u0131\u015fk\u0131n bir el bunu kolayca hisseder. Daha sonra boynuz d\u00fc\u011fmesi yine k\u0131zg\u0131n havyan\u0131n ucu ile kan\u0131rt\u0131larak yerinden \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r. Ayn\u0131 i\u015flem di\u011fer boynuz d\u00fc\u011fmesine de uygulan\u0131r ve operasyon sonu\u00e7lan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

     \u0130ki ayl\u0131ktan b\u00fcy\u00fck hayvanlar\u0131n boynuzlar\u0131n\u0131n giderilmesi i\u00e7in hayvan\u0131n ya\u015f\u0131na ve buna ba\u011fl\u0131 olarak boynuzlar\u0131n geli\u015fme durumuna g\u00f6re boynuz t\u00fcp\u00fc, boynuz ka\u015f\u0131\u011f\u0131, boynuz makas\u0131, boynuz pensi ve boynuz testeresi kullan\u0131lmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca embriyoton teli ile ya\u015fl\u0131 ineklerin boynuzlar\u0131n\u0131 dipten kesme olana\u011f\u0131 da vard\u0131r. Ancak bu \u015fekilde boynuzsuzla\u015ft\u0131rma b\u00fcy\u00fck hayvanlara uyguland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in olduk\u00e7a zordur. A\u015f\u0131r\u0131 kanamalar sorun \u00e7\u0131karabilir.<\/p>\n\n\n\n

     Boynuzlar\u0131 yaralay\u0131c\u0131 etkilerini azaltmak i\u00e7in de uygulanan baz\u0131 y\u00f6ntemler vard\u0131r. Bunlardan ilki sivri u\u00e7lu bir boynuzu, ucundan 3-4 cm\u2019 lik bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kesmek suretiyle k\u00fctle\u015ftirmektir. B\u00f6ylece boynuzun vuraca\u011f\u0131 yeri delme yetene\u011fi kaybolur ve yaln\u0131zca darbe etkisi kal\u0131r. Ancak bu uygulamay\u0131 yaparken boynuzu daha a\u015fa\u011f\u0131lardan kesmemek gerekir. Aksi halde a\u015f\u0131r\u0131 kanamalar olmaktad\u0131r. B\u00f6yle durumlarda kesilen damar\u0131n s\u0131cak demirle da\u011flanarak kan\u0131n durdurulmas\u0131 gerekir. Boynuzlar\u0131 denetim alt\u0131na alman\u0131n di\u011fer bir yolu da b\u00fcy\u00fcmekte olan boynuzlar\u0131n bi\u00e7imini de\u011fi\u015ftirmektedir. Uygulamada, bu amaca uygun olarak haz\u0131rlanm\u0131\u015f her biri bir pound (453 gram) a\u011f\u0131rl\u0131kta metal par\u00e7alar\u0131 kullan\u0131l\u0131r. Silindirik yap\u0131daki bu a\u011f\u0131rl\u0131klar k\u0131ska\u00e7lar\u0131 yard\u0131m\u0131yla boynuz u\u00e7lar\u0131na tutturulur. Boynuzlar b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e a\u011f\u0131rl\u0131lar\u0131n etkisiyle a\u00e7\u0131\u011fa do\u011fru y\u00f6nlenirler. B\u00f6ylece hayvan\u0131n vurmak i\u00e7in ba\u015f\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dan yukar\u0131ya savurmas\u0131 veya sa\u011fa sola sallamas\u0131 halinde boynuzlar daha az tehlikeli olurlar.<\/p>\n\n\n\n

     III) K\u0130MYASAL Y\u00d6NTEM:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Bir haftal\u0131ktan \u00fc\u00e7 haftal\u0131\u011fa kadar buza\u011f\u0131larda kimyasal yolla boynuzsuzla\u015ft\u0131rma yap\u0131labilir. Bu i\u015f i\u00e7in kostik, yani KOH veya NaOH kullan\u0131l\u0131r. Piyasadan kolayl\u0131kla bulunabilir. Her iki madde de deriyi yak\u0131c\u0131 ve a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131c\u0131 etkiye sahiptir. Hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ileri \u00fclkelerde boynuz k\u00f6reltmede kullan\u0131lmak \u00fczere haz\u0131rlanm\u0131\u015f \u00f6zel \u00e7ubuklar sat\u0131lmaktad\u0131r. Plastik tuta\u00e7 yeri olan bu \u00e7ubuklar kullanan ki\u015finin zarar g\u00f6rmesini ve i\u015flemde kolayl\u0131k sa\u011flar.<\/p>\n\n\n\n

    Uygulamada \u00f6nce buza\u011f\u0131n\u0131n boynuz \u00e7\u0131kacak yerlerdeki k\u0131llar\u0131 bir makasla k\u0131rk\u0131l\u0131r ve bu k\u0131s\u0131mlar iyice temizlenir. Temizleme sabunlu su ile yap\u0131l\u0131rsa daha iyidir. Buza\u011f\u0131 s\u0131k\u0131ca tutulur ve kostik \u00e7ubuk suyla biraz \u0131slat\u0131larak boynuz d\u00fc\u011fmesi \u00fczerine dairesel hareketlerle s\u00fcr\u00fclmeye ba\u015flan\u0131r. E\u011fer \u00f6zel \u00e7ubuk kullan\u0131l\u0131yorsa uygulay\u0131c\u0131n\u0131n lastik eldiven giymesi veya kostik \u00e7ubu\u011fun \u00fczerini eline zarar vermeyecek bi\u00e7imde naylon ile sarmas\u0131 gereklidir. \u00c7ubuk s\u00fcr\u00fcld\u00fck\u00e7e deri a\u015f\u0131narak soyulur ve boynuzu meydana getirecek h\u00fccrelere ula\u015f\u0131l\u0131r. Bu anda birka\u00e7 hafif s\u00fcrtmeden sonra uygulamaya son verilir. \u00c7ubuk daha fazla s\u00fcr\u00fcl\u00fcrse \u00f6nemli kanamalar meydana gelir ve durdurulmas\u0131 zordur. Uygulama s\u0131ras\u0131nda \u00e7ok dikkat edilmesi gereken bir konu da s\u0131v\u0131la\u015fan kosti\u011fin hayvan\u0131n g\u00f6z\u00fcne akmamas\u0131d\u0131r. Bunu \u00f6nlemek i\u00e7in uygulama yap\u0131lacak sahan\u0131n d\u0131\u015f\u0131na bir miktar vazelin veya gres ya\u011f\u0131 s\u00fcr\u00fclebilir. Uygulamadan birka\u00e7 g\u00fcn sonra yara yerleri kabuk ba\u011flar ve buradaki h\u00fccreler \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in ileride boynuz olu\u015fmaz. Ancak bu i\u015flemlerin titizlikle yap\u0131lmas\u0131 ve boynuz d\u00fc\u011fmesinin her taraf\u0131n\u0131n ayn\u0131 derecede s\u00fcrt\u00fclmesi gereklidir. Aksi halde baz\u0131 k\u0131s\u0131mlarda canl\u0131 h\u00fccreler kalacak olursa ileride buradan kama gibi bir boynuz olu\u015fabilir ki bu daha tehlikelidir.<\/p>\n\n\n\n

     \u00dczerinde durulacak di\u011fer \u00f6nemli bir konu da, bir s\u00fcr\u00fcde boynuzsuzla\u015ft\u0131rmaya karar verildi\u011finde t\u00fcm s\u00fcr\u00fcn\u00fcn boynuzsuz olacak bi\u00e7imde yeti\u015ftirilmesidir. Aksi halde boynuzlu hayvanlar di\u011ferlerine kolayl\u0131kla \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flarlar ve onlara rahat vermezler.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Boynuzlu s\u0131\u011f\u0131r \u0131rklar\u0131nda boynuz, hayvana iyi bir g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 halde yeti\u015ftiricilikte boynuzlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 istenmez. Modern s\u0131\u011f\u0131r yeti\u015ftirircili\u011finde hayvanlar\u0131 boynuzsuz olarak b\u00fcy\u00fctmek bir\u00e7ok ekonomik ve pratik faydalar sa\u011flamaktad\u0131r.     Boynuzlu hayvanlar genellikle kavgac\u0131 olurlar. Bunlar aras\u0131nda lider olma ev s\u00fcr\u00fcdeki hayvanlara kar\u015f\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flama e\u011filimi vard\u0131r. Birbirleri ile s\u0131k s\u0131k d\u00f6v\u00fc\u015fen b\u00f6yle hayvanlar aras\u0131nda yaralanma ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":3227,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[85,12],"tags":[711,712,95],"class_list":["post-3226","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hayvan","category-sigir","tag-boynuz","tag-giderme","tag-sigir"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3226","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3226"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3226\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3228,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3226\/revisions\/3228"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3227"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3226"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3226"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3226"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}