{"id":2617,"date":"2025-01-14T15:40:06","date_gmt":"2025-01-14T12:40:06","guid":{"rendered":"https:\/\/veteriner.cc\/?p=2617"},"modified":"2025-01-14T16:12:55","modified_gmt":"2025-01-14T13:12:55","slug":"akut-rumen-asidozu-acidosis-ingesta-rumunis-acuta-lactasidose","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/veteriner.cc\/?p=2617","title":{"rendered":"AKUT RUMEN AS\u0130DOZU (AC\u0130DOS\u0130S \u0130NGESTA RUMUN\u0130S ACUTA, LACTAS\u0130DOSE)"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ruminantlar taraf\u0131ndan kolay fermente olabilir karbonhidrat\u00e7a zengin yemlerin aniden ve a\u015f\u0131r\u0131 miktarlarda al\u0131nmas\u0131ndan sonra ortaya \u00e7\u0131kan, rumen i\u00e7eri\u011fi pH\u2019 s\u0131n\u0131n normalin alt\u0131na d\u00fc\u015fmesiyle karakterize alimenter bir indigesyondur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp; Akut rumen asidozu, \u00f6n midelerde laktik asit sentezinin art\u0131\u015f\u0131 nedeniyle t\u00fcm organizmay\u0131 etkileyen rumendeki mikrobiyel fermantasyon bozuklu\u011funu g\u00f6sterir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp; Halk aras\u0131nda&nbsp; &#8220;<strong>Tohmalama<\/strong>&#8221; veya &#8220;<strong>Hamurlama<\/strong>&#8221; gibi isimlerle bilinen hastal\u0131k s\u0131\u011f\u0131r ve koyunlarda yayg\u0131n olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Ayr\u0131ca ke\u00e7ilerde de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bildirilmektedir.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><a href=\"https:\/\/veteriner.cc\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/rumen-asidozu.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"538\" height=\"713\" src=\"https:\/\/veteriner.cc\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/rumen-asidozu.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2618\" srcset=\"https:\/\/veteriner.cc\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/rumen-asidozu.jpg 538w, https:\/\/veteriner.cc\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/rumen-asidozu-226x300.jpg 226w\" sizes=\"auto, (max-width: 538px) 100vw, 538px\" \/><\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>&nbsp;Etiyoloji:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Kolay hazmolabilir karbonhidrat\u00e7a zengin yemlerin (hububat taneleri, un, ekmek, de\u011firmen art\u0131klar\u0131, kepek, \u015feker pancar\u0131, patates, melas, elma, \u00fcz\u00fcm, pasta ve bira mayas\u0131 art\u0131klar\u0131, \u015fekerli su, pekmez vs) aniden ve bol miktarda yedirilmesi veya hayvanlar\u0131n bunlar\u0131 kaza eseri olarak yemesi.<\/li>\n\n\n\n<li>Enerjice fakir ve sellulozca zengin bir rasyondan, enerjice zengin ve kaba lifce fakir bir rasyona ani ge\u00e7i\u015f (normal ihtiya\u00e7 halinde bile). \u00d6r., fazla konsantre yem almaya al\u0131\u015f\u0131k olmayan hayvanlar\u0131n sat\u0131n al\u0131nmas\u0131ndan sonra bolca konsantre yem verilmesi.<\/li>\n\n\n\n<li>Uzun s\u00fcre a\u00e7 kalan hayvanlara enerjice zengin rasyonlar\u0131n verilmesi.<\/li>\n\n\n\n<li>Hayvanlar\u0131n k\u0131sa s\u00fcreli a\u00e7 b\u0131rak\u0131lmalar\u0131 ve daha sonra enerjice zengin yemlerin verilmesi. \u00d6r. Hafta sonlar\u0131nda a\u00e7 b\u0131rak\u0131lmalar\u0131 ve hafta ba\u015flang\u0131c\u0131nda enerjice zengin yemlerin bolca verilmesi (\u201cMonday morning disease\u201d).<\/li>\n\n\n\n<li>A\u015f\u0131r\u0131 tah\u0131l al\u0131nmas\u0131n\u0131 gerektiren beslenmelerde yem miktar\u0131 ve da\u011f\u0131l\u0131m tekniklerindeki hatalar (K\u00f6t\u00fc kaliteli kaba yem verildi\u011finde yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f yemin se\u00e7ilerek yenmesi, \u00f6zellikle yeni sa\u011f\u0131lan s\u00fct verimi y\u00fcksek ineklere g\u00fcnl\u00fck konsantre yemin birka\u00e7 \u00f6\u011f\u00fcne da\u011f\u0131t\u0131larak verilmemesi)<\/li>\n\n\n\n<li>\u00d6\u011f\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f tah\u0131llar\u0131n verilmesi, \u00f6zellikle hayvanlar\u0131n un ambarlar\u0131na girmesi.<\/li>\n\n\n\n<li>Peletlenmi\u015f veya \u00f6\u011f\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f yem maddelerinin bolca ve tek tarafl\u0131 verilmesi.<\/li>\n\n\n\n<li>Bol yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f yemle birlikte sadece saman verilmesi.<\/li>\n\n\n\n<li>Hasat edilmi\u015f tah\u0131l ve \u015feker pancar\u0131 tarlalar\u0131nda hayvanlar\u0131n otlat\u0131lmas\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>Ruminantlara kg canl\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131\u011fa 20 gr glikoz verildi\u011finde eksperimental olarak rumen asidozisi olu\u015fturulabilir.<\/li>\n\n\n\n<li>Koyunlar v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131na g\u00f6re s\u0131\u011f\u0131rlardan daha fazla kolay haz\u0131m olabilir karbonhidratlar\u0131 rumen asidozisi \u015fekillenmeksizin yiyebilirler.<\/li>\n\n\n\n<li>Rumen asidozisi, bilhassa besi s\u0131\u011f\u0131rlar\u0131nda ve an\u0131za sal\u0131nan veya yem ambarlar\u0131na giren koyunlarda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Hayvanlar\u0131n ferdi hassasiyetleri de \u00f6nemlidir. Ayn\u0131 yemi yiyen ve ayn\u0131 \u00e7evre \u015fartlar\u0131nda bulunan hayvanlardan baz\u0131lar\u0131 hastalanmad\u0131\u011f\u0131 halde baz\u0131lar\u0131 \u015fiddetli derecelerde hastalanabilir.<\/li>\n\n\n\n<li>Hayvanlar\u0131n enerjice zengin bir rasyona tedricen al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, genellikle akut rumen asidozisi olu\u015fumunu engeller.<\/li>\n\n\n\n<li>Kolay sindirilebilir karbonhidrat\u00e7a zengin yemler aniden bol miktarda yendi\u011finde rumen ve retikulum mikrofloras\u0131n\u0131n terkibi birka\u00e7 saat i\u00e7inde \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011frar. Selulolitik bakterilerin yerini sakkarolitik ve amilolitik bakteriler al\u0131r. Bu bakterilerin a\u015f\u0131r\u0131 biyolojik aktiviteleri sayesinde ni\u015fasta h\u0131zla hidrolize olur ve hekzos par\u00e7alan\u0131r (Emden-Meyerhof yoluyla). A\u015f\u0131r\u0131 miktarlarda u\u00e7ucu ya\u011f asitleri (asetik asit, propiyonik asit ve butirik asit) sentezlenir ve rumende serbest hidrojen iyonlar\u0131 artar. Yani akut rumen asidozunun bu ilk geli\u015fim safhas\u0131nda u\u00e7ucu ya\u011f asitleri konsantrasyonu artar ve molar proportion de\u011fi\u015fikli\u011fi olu\u015fur, rumen pH de\u011feri d\u00fc\u015fer.<\/li>\n\n\n\n<li>Rumen pH de\u011feri d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in metanogen bakteriler ve protozoonlar\u0131n h\u0131zla azalmas\u0131 ve laktat sentezleyenlerin (<em>Streptococcus bovis, lactobasiller<\/em>) \u00e7o\u011falmas\u0131 sonucu fazla miktarda laktik asit sentezlenir. Laktik asit konsantrasyonunun art\u0131\u015f\u0131 (koyunlarda 1600 mg\/ml\u2019ye kadar) laktat de\u011ferlendiren mikroorganizmalar\u0131n kapasitesini a\u015far. Zira rumen pH de\u011ferinin d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc ve rumen osmolaritesinin y\u00fckseli\u015fi laktat de\u011ferlendiren mikroorganizmalar\u0131n art\u0131\u015f\u0131n\u0131 azalt\u0131r. Laktat de\u011ferlendiren mikroorganizmalar\u0131n art\u0131\u015f\u0131n\u0131n yeterince olmamas\u0131 rumende laktik asit akumulasyonuna neden olur (110\u2013330 mmol\/l). Bu fermantasyon olaylar\u0131 tamamiyle laktik asit fermantasyonu \u015feklindedir.<\/li>\n\n\n\n<li>U\u00e7ucu ya\u011f asitlerinin rumen duvar\u0131ndan h\u0131zla rezorbe edilmesine mukabil laktik asit \u00e7ok yava\u015f rezorbe olur. Bu da rumen i\u00e7eri\u011finin t\u00fcm asiditesinin artmas\u0131na, Ozmotik bas\u0131nc\u0131n\u0131n y\u00fckselmesine ve pH de\u011ferinin daha da d\u00fc\u015fmesine (5\u2019in alt\u0131na) neden olur.<\/li>\n\n\n\n<li>Protozoonlar, pH de\u011fi\u015fikliklerine \u00e7ok duyarl\u0131 olduklar\u0131ndan pH de\u011feri 5\u2019in alt\u0131nda oldu\u011funda say\u0131lar\u0131 \u00f6nemli derecede azal\u0131r, hatta tamamen telef olurlar (Protozoon say\u0131s\u0131 fazla olursa rumende ya\u011f asitleri konsantrasyonu art\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve rumen asidozisi olu\u015fumunu engeller).<\/li>\n\n\n\n<li>Akut rumen asidozisinin bu 2. faz\u0131nda organizmada \u00e7ok say\u0131da patofizyolojik bozukluk olu\u015fur. Yani \u015fimdiye kadar rumende s\u0131n\u0131rl\u0131 olan olaylar genel bir karakter kazan\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>Organizma, tampon sistemleri yard\u0131m\u0131yla bu asit ortam\u0131 normalle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu ama\u00e7la \u00f6nce salya sekresyonu ve salya aktivitesi artar. Bu yeterli olmazsa kan ve di\u011fer v\u00fccut s\u0131v\u0131lar\u0131ndan rumene do\u011fru (rumen duvar\u0131 yoluyla)\u00a0 yo\u011fun bir s\u0131v\u0131-elektrolit ak\u0131m\u0131 ba\u015flar. Bu arada salya sekresyonu azal\u0131r ve salyan\u0131n pH\u2019s\u0131 d\u00fc\u015fer. Rumende s\u0131v\u0131 miktar\u0131 artar (rumen i\u00e7eri\u011fi sulan\u0131r) ve rumen iyice dolgun bir hal al\u0131r. Bu olaylar su al\u0131m\u0131n\u0131n azalmas\u0131yla komplike olarak\u00a0 kan s\u0131v\u0131s\u0131 ve di\u011fer v\u00fccut s\u0131v\u0131lar\u0131n\u0131n azalmas\u0131na neden olur, b\u00fct\u00fcn v\u00fccutta dehidrasyon (ileri devrelerde eksikkozis) \u015fekillenir, hematokrit de\u011fer y\u00fckselir, deri elastikiyeti azal\u0131r, Bulbus oculi orbita \u00e7ukurlu\u011funa d\u00fc\u015fer,\u00a0 oliguri (an\u00fcriye kadar) olu\u015fur.<\/li>\n\n\n\n<li>Bu arada d\u00fc\u015f\u00fck rumen pH\u2019s\u0131 normale \u00e7\u0131kmam\u0131\u015fsa asidorezistans bakteriler hari\u00e7 t\u00fcm di\u011fer bakteriler ve protozoonlar tahrip olur. Mikroflora ve faunan\u0131n biyolojik dengesi alt \u00fcst olur ve rumende anormal metabolizma art\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar. Rumende olu\u015fan toksik maddeler\u00a0 (D-Laktik asit, histamin, tyramin, tryptamin, etanol, bakteriyel endotoksinler, metanol) patojenetik \u00f6nemli r\u00f6l oynarlar.\u00a0 Laktik asit izomerleri rumenden rezorbe olarak belirgin \u015fekilde hiperlaktemi ve pruvatemi\u2019ye neden olur (buna kar\u015f\u0131 alkali rezervi ve tiamin miktarlar\u0131 azal\u0131r ). Zira laktat eliminasyonu (b\u00f6brekler) s\u0131n\u0131rlan\u0131r ve laktat de\u011fi\u015fiminin (karaci\u011fer) te\u015fviki a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck getirir.<\/li>\n\n\n\n<li>Ayr\u0131a D-Laktik asit izomeri \u00e7ok yava\u015f metabolize olur (Rumen bakterileri hem D(-), hem de L(+) laktik asit \u00fcretir. Zamanla D -Laktik asit miktar\u0131 artar. Bu izomer ruminantlar taraf\u0131ndan \u00e7ok yava\u015f metabolize olur ve ilerleyen asidoza neden olur. Buna kar\u015f\u0131 L-\u0130zomer ve u\u00e7ucu ya\u011f asitleri h\u0131zla metabolize olur ve kan dola\u015f\u0131m\u0131ndan uzakla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r.)<\/li>\n\n\n\n<li>Hiperlaktemi laktik asit asidozuna yola\u00e7ar. S\u0131v\u0131-elektrolit dengesinin bozulmas\u0131 nedeniyle asit-baz dengesinin genel mekanizmas\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in h\u0131zla dekompanze metabolik asidoz (kan pH de\u011feri &lt; 7.25, baz miktar\u0131 &lt; -10 mmol\/l) olu\u015fur. Direkt olarak olu\u015fan intrasell\u00fcler asidoz di\u011fer metabolik de\u011fi\u015fiklikleri (enerji metabolizmas\u0131, selluler solunum, mineral madde metabolizmas\u0131) etkiler. Bunun sonucu hiperkalsemi, hiperfosfatemi, hiperkalemi, hiperkloremi, hiperproteinemi, hiponatremi, azotemi ve hipoksemi saptanabilir.<\/li>\n\n\n\n<li>Asitlerin ve muhtemelen histamin ve benzerlerinin lokal tahri\u015f edici etkilerine ba\u011fl\u0131 olarak mide-ba\u011f\u0131rsak kanal\u0131nda \u00f6nce yang\u0131lar (ruminitis,abomasitis, enteritis) olu\u015fur, daha sonra erosion ve \u00fclserlere d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr (Klinik olarak anoreksi geli\u015fir, ruminasyon durur ve ishal olu\u015fur). Bu sayede toksik maddelerin rezorbsiyonu daha da artar ve genel otoentoksikasyon geli\u015fimi kolayla\u015f\u0131r, \u00e7e\u015fitli parankimat\u00f6z organlarda (karaci\u011fer, kalp ve b\u00f6brekler) yang\u0131 ve degenerasyonlar olu\u015fur. Rumen mukozas\u0131ndaki lezyonlardan, \u00f6zellikle nekroz (Fusobacterium necrophorum) ve irin bakterileri v\u00fccuda n\u00fcfuz ederek\u00a0 metastaz yoluyla karaci\u011ferde apselere yola\u00e7arlar.<\/li>\n\n\n\n<li>Sonu\u00e7ta hayvanlar kalp-dola\u015f\u0131m ve parankimat\u00f6z organlar\u0131n yetmezli\u011fi ile intoksikasyon sonucu \u00f6l\u00fcrler.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;<strong>Hastal\u0131\u011f\u0131n Belirtileri:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Klinik bulgular al\u0131nan yemin cinsi ve miktar\u0131na, yem al\u0131m\u0131ndan sonra ge\u00e7en s\u00fcreye ve individuel fakt\u00f6rlere ba\u011fl\u0131d\u0131r.\u00a0 Akut rumen asidozis\u2019inin klinik olarak hafif, orta ve \u015fiddetli formlar\u0131 s\u00f6z konusudur.<\/li>\n\n\n\n<li>Hafif form, birka\u00e7 g\u00fcn s\u00fcreli ge\u00e7ici i\u015ftahs\u0131zl\u0131k ve basit \u00f6n mide disfonksiyonu semptomlar\u0131yla seyreder. Rumen hareketlerinde ve gevi\u015f getirmede azalma, s\u00fct miktar\u0131 ve s\u00fct ya\u011f oran\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fc\u015fler, gaitan\u0131n gri renkte ve yumu\u015fak (hafif ishal) oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Genel durum hafif bozulur, v\u00fccut temparat\u00fcr\u00fc normaldir.<\/li>\n\n\n\n<li>Hastal\u0131\u011f\u0131n bu formu daha \u00e7ok subklinik ve kronik seyreder. Bu nedenle yeti\u015fkin ruminantlar ve besi hayvanlar\u0131nda canl\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131k art\u0131\u015f\u0131 durur ve zay\u0131flarlar. Ya\u015fama \u015fans\u0131 az buza\u011f\u0131 ve kuzu do\u011fumlar\u0131 ve abort g\u00f6zlenir, asetonemi ve tetani ile seyreden hastal\u0131klarda art\u0131\u015f,\u00a0 hafif topall\u0131k semptomlar\u0131 ve genellikle CCN ortaya \u00e7\u0131kar.<\/li>\n\n\n\n<li>Orta derecedeki form da semptomlar yem al\u0131m\u0131ndan 12 \u2013 24 saat sonra ortaya \u00e7\u0131kar. Hayvanlar aniden yemden kesilir ve su i\u00e7mezler. S\u00fct verimi \u015feddetli azal\u0131r veya tamamen durur. Hastalarda huzursuzluk, bo\u015f \u00e7i\u011fneme haraketleri, di\u015f g\u0131c\u0131rdatma, inleme, kas titremeleri, bazen sanc\u0131 semptomlar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. K\u0131sa s\u00fcre i\u00e7erisinde\u00a0 apati g\u00f6zlenir. Hayvanlarda durgunluk, uyu\u015fukluk, \u00e7evre ile ilgisizlik, devaml\u0131 yatma arzusu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u00c7o\u011fu hayvanlar yatar, kalkamazlar.<\/li>\n\n\n\n<li>V\u00fccut s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 \u00e7o\u011fu olaylarda ba\u015flang\u0131\u00e7ta normal, daha sonra normalin alt\u0131ndad\u0131r. Merme kuru, konjunktivalar kirli-hiperemiktir. Hastal\u0131\u011f\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131nda solunum frekans\u0131 y\u00fckselir, daha sonra bradypnoe ve dispne g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Kalp ve dola\u015f\u0131m sisteminde ta\u015fikardi (90-100\/dak), aritmi, ekstrasistol g\u00f6r\u00fclebilir, nab\u0131z d\u00fczensiz ve zay\u0131ft\u0131r, bazen hissedilmez.\u00a0 Dehidrasyon semptomlar\u0131 belirgin olarak (enoftalmi, deri elastikiyeti kayb\u0131, hematokrit de\u011fer art\u0131\u015f\u0131, oliguri veya anuri dikkati \u00e7eker, idrar\u0131n dansitesi artm\u0131\u015ft\u0131r) ortaya \u00e7\u0131kar. Hastal\u0131\u011f\u0131n ikinci g\u00fcn\u00fcnde gaita yumu\u015far, yap\u0131\u015fkan k\u0131vamda, keskin kokulu ve k\u00f6p\u00fckl\u00fcd\u00fcr, i\u00e7erisinde sindirilmemi\u015f taneler bulunur (iyele\u015fme \u015fans\u0131 y\u00fcksek).<\/li>\n\n\n\n<li>K\u0131sa bir s\u00fcre sonra ishal ba\u015flar. Ancak rumen hareketlerinin tamamen durmas\u0131 nedeniyle ishal birka\u00e7 saat i\u00e7erisinde kesilir.<\/li>\n\n\n\n<li>Kar\u0131n hacmi artm\u0131\u015f ve ventrale sarkm\u0131\u015ft\u0131r (rumen s\u0131v\u0131 ile dolu oldu\u011fu ve b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in). Rektal yoldan veya a\u00e7l\u0131k \u00e7ukurlu\u011fundan yap\u0131lan rumen palpasyonunda i\u00e7eri\u011fin\u00a0 k\u0131vam\u0131n\u0131n \u00f6nceleri sert veya humurumsu oldu\u011fu, sonralar\u0131 ise bulama\u00e7 k\u0131vam\u0131nda oldu\u011fu farkedilir. Rumen hareketleri iyice durmu\u015ftur. Bazen\u00a0 akut primer timpani (\u00f6zellikle yemden sonra bol su i\u00e7mi\u015fse) g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Hastalar tedavi edilmezse 24-72 saat i\u00e7erisinde \u00f6l\u00fcr.<\/li>\n\n\n\n<li>\u015eiddetli olaylarda yem al\u0131m\u0131ndan 6 \u2013 12 saat sonra belirgin semptomlar olu\u015fur. S\u00fct verimi tamamen durur. Hastalarda \u015fiddetli ishal ( hemorajik olabilir),\u00a0 intoksikasyon (SSS bozukluklar\u0131) ve dehidrasyon belirtileriyle 12 saat sonra yatalak olur ve koma tablosu g\u00f6zlenir. \u0130leri derecede kalp \u2013 dola\u015f\u0131m yetmezli\u011fi (kalp frekans\u0131 \u00e7ok artm\u0131\u015f, sistolik ve diastolik sesler ay\u0131rtedilemez, nab\u0131z zay\u0131f ve g\u00fc\u00e7l\u00fckle hissedilir, bazen hissedilmez) bulunur. V\u00fccut temparat\u00fcr\u00fc genellikle subnormaldir. Hastalar tedavi edilmezse 12 \u2013 24 saat sonra \u00f6l\u00fcr.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><a href=\"https:\/\/veteriner.cc\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/rumen-asidozu1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"271\" src=\"https:\/\/veteriner.cc\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/rumen-asidozu1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2619\" srcset=\"https:\/\/veteriner.cc\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/rumen-asidozu1.jpg 604w, https:\/\/veteriner.cc\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/rumen-asidozu1-300x135.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>&nbsp;Rumen Asidozisinin Komplikasyonlar\u0131:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Laminitis:<\/strong> Laminitis olu\u015fumundan \u00e7o\u011fu kez ba\u015flang\u0131\u00e7ta artan histamin sentezi sorumludur. Son yap\u0131lan eksperimental \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re rumende olu\u015fan histamin karaci\u011fer taraf\u0131ndan h\u0131zla metabolize edilir ve inaktif formlara \u00e7evrilir. Laminitis\u2019in patogenezi konusunda hala tam belirginlik yoktur.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Ruminitis ve karaci\u011fer apseleri olu\u015fumu:<\/strong> Biyo\u015fimik yap\u0131s\u0131 de\u011fi\u015fmi\u015f olan rumen i\u00e7eri\u011fi rumen mukozas\u0131n\u0131 irkilterek \u00f6nce hiperemi ve \u00f6dem, sonralar\u0131 ise \u00fclserler olu\u015fturur. Abomasum ve ba\u011f\u0131rsaklara ge\u00e7en i\u00e7erik buralarda da yang\u0131ya neden olur. Ruminitiste, \u00f6zellikle normalde rumen i\u00e7eri\u011finde bulunan fusobakteriler V. porta yoluyla karaci\u011fere ula\u015f\u0131r ve burada apse olu\u015fumuna neden olurlar. Burada da patogenez hen\u00fcz belirgin olarak a\u00e7\u0131klanamam\u0131\u015ft\u0131r. Zira rumen mukozas\u0131nda \u00e7ok say\u0131da alterasyon bulundu\u011fu halde karaci\u011fer apseleri saptanmam\u0131\u015ft\u0131r. Burada rumen pH\u2019s\u0131 ve rumen i\u00e7eri\u011finin yap\u0131s\u0131n\u0131n (\u00f6\u011f\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f ve peletlenmi\u015f yem maddeleri) \u00f6zel patogenetik \u00f6nemi vard\u0131r. Ruminitiste \u015fiddetli rezorbe olan bakteriyel toksinler fagositoze olur, ancak bu arada artarak olu\u015fan mediat\u00f6rler (histamin, serotonin) hastal\u0131\u011f\u0131n olu\u015fumunu \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkiler.<\/li>\n\n\n\n<li>Abomasoenteritis,<\/li>\n\n\n\n<li>CCN,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Mastitislerin s\u0131k ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131:<\/strong> Akut rumen asidozu, s\u00fctte h\u00fccre miktar\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r ve akut mastitis olu\u015fumunu te\u015fvik eder. Pratikte b\u00fcy\u00fck i\u015fletmelerde g\u00f6r\u00fclen yavru atmalar kanda toksik maddelerin art\u0131\u015f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>Kalp kas\u0131, karaci\u011fer ve b\u00f6breklerde parankimat\u00f6z dejenerasyonlar bulunur,<\/li>\n\n\n\n<li>Baz\u0131 olaylarda abort g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>&nbsp;Nekahat devresi:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp; Zaman\u0131nda ve uygun tedaviden sonra hastalar\u0131n tamamen iyile\u015fmesi&nbsp; orta derecedeki olaylarda&nbsp; yakla\u015f\u0131k 1 hafta, a\u011f\u0131r formlarda 14 g\u00fcn s\u00fcrer. As\u0131l s\u00fct verimine tedricen (14 \u2013 18 g\u00fcnde) ula\u015f\u0131r veya ula\u015famayabilir. Bazen hayvanlarda kronik sindirim bozukluklar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;<strong>Tan\u0131 ve Ay\u0131r\u0131c\u0131 Tan\u0131:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Anamnez, klinik semptomlar, rumen i\u00e7eri\u011fi, kan, idrar ve gaita muayene bulgular\u0131na g\u00f6re te\u015fhis konur. Rumen i\u00e7eri\u011fi \u00e7ok sulu, s\u00fctl\u00fc \u2013 gri renkte (kirli beyaz, boza g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnde) ve keskin asit kokusundad\u0131r, pH 6\u2019n\u0131n alt\u0131nda bulunur, total asidite artm\u0131\u015ft\u0131r. Flotasyon \u00e7ok yava\u015f olur ve sedimentayon hi\u00e7 \u015fekillenmez. Mikrobiyel aktivite azalm\u0131\u015ft\u0131r (U\u00e7ucu ya\u011f asitleri konsantrasyonu \u00e7ok az, &lt; 40 mmol u\u00e7ucu ya\u011f asidi \/ L rumen i\u00e7eri\u011fi), bunun aksine laktik asit konsantrasyonu y\u00fckselmi\u015ftir (> 200 mg \/ 100 ml = 22.2 mmol \/ L, 330 mmol \/ L\u2019ye kadar).<\/li>\n\n\n\n<li>Mikroskopik muayenede infusorialar\u0131n tamamen yok oldu\u011fu, mikrofloran\u0131n sadece gram pozitif koklar ve \u00e7ubuklardan ibaret oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/li>\n\n\n\n<li>Kandaki asit \u2013 baz durumu, a\u011f\u0131r ve orta \u015fiddetteki formlarda dekompanze metabolik asidoz tablosunu g\u00f6sterir (pH de\u011feri ve alkali rezervi azal\u0131r). Hastal\u0131\u011f\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131nda paradoksal alkaloz da ortaya \u00e7\u0131kabilir (a\u015f\u0131r\u0131 kompensation reaksiyonu). Laktat ve pyruvat konsantrasyonu artar. Hematokrit de\u011fer y\u00fckselir, N ve \u00fcre konsantrasyonu artar.<\/li>\n\n\n\n<li>\u0130drar\u0131n pH\u2019s\u0131 asit (&lt; 6), renal net asit \u2013 baz ifraz\u0131 belirgin \u015fekilde negativ (\u2013 50\u2019den, \u2013 250 mmol \/ L\u2019ye kadar)\u2019tir. Oliguri g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bilhassa koyunlarda s\u00fcr\u00fc te\u015fhisinde idrar\u0131n pH de\u011ferinden (6.5 \u2013 5.9\u2019a kadar) yararlan\u0131l\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>\u00d6len hayvanlarda rumen asidozisinin tan\u0131s\u0131 postmortem 5. g\u00fcne kadar rumen i\u00e7eri\u011fi muayeneleriyle konur. Rumen i\u00e7eri\u011fi \u00f6rneklerinin farkl\u0131 yerlerden al\u0131nmas\u0131 ve kar\u0131\u015f\u0131k \u00f6rne\u011fin kullan\u0131lmas\u0131na dikkat edilmelidir. Muayenelerde rumen i\u00e7eri\u011finin pH de\u011feri, laktat konsatrasyonu, total asidite ve rumen mukozas\u0131n\u0131n (ruminitis) durumu kontrol edilir.<\/li>\n\n\n\n<li>Ay\u0131r\u0131c\u0131 tan\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan; basit ve bazik \u00f6n mide disfonksiyonlar\u0131, sanc\u0131 semptomu ile seyreden hastal\u0131klar ve di\u011fer nedenlere ba\u011fl\u0131 intoksikasyonlar, ayr\u0131ca do\u011fum sonras\u0131 yerde yatan hayvanlarda bilhassa hipokalsemik do\u011fum felci ile puerperal karaci\u011fer komas\u0131 dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Koyunlarda klostridial enfeksiyonlar, zehirlenmeler, rumen alkalozu, akut primer timpani dikkate al\u0131n\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>&nbsp;Prognoz:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp; Hafif ve orta derecedeki formlarda erken tedavi yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda iyile\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131ndan prognoz iyidir. A\u011f\u0131r formlar\u0131n prognozunda dikkatli olmak gerekir. \u0130skelet kaslar\u0131nda tonusun azalarak hayvan\u0131n ayakta duramayacak hale gelmesi, \u015fiddetli dehidrasyon, bitkinlik ve \u00f6zellikle nab\u0131z frekans\u0131n\u0131n 100\u2019\u00fcn \u00fczerine \u00e7\u0131kmas\u0131 prognozun k\u00f6t\u00fcle\u015fti\u011fini g\u00f6sterir. \u0130lk tedaviden 12 saat sonra d\u00fczelme belirtisi g\u00f6stermeyen, yatalak hastalar\u0131n kesilmesi \u00f6nerilir. Koma halindekiler de \u00fcmitsizdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>&nbsp;Sa\u011falt\u0131m:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Belirtiler g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc andan itibaren en yak\u0131n veteriner hekiminize dan\u0131\u015f\u0131n\u0131z!<\/li>\n\n\n\n<li>Akut rumen asidozu kausal ve semptomatik tedaviyi gerektirir.<\/li>\n\n\n\n<li>Laktik asit fermantasyonun s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 ve rumen i\u00e7eri\u011finin n\u00f6tralizasyonu yan\u0131nda, s\u0131v\u0131 elektrolit dengesinin yeniden normal hale getirilmesi, asit \u2013 baz dengesinin sa\u011flanmas\u0131, \u00f6n mide ve ba\u011f\u0131rsak hareketlerinin normal duruma getirilmesi, kalp \u2013 dola\u015f\u0131m sisteminin desteklenmesi ve karaci\u011ferin korunmas\u0131 \u00f6n planda bulunur.<\/li>\n\n\n\n<li>A\u011f\u0131r olaylarda rumenotomi ultima ratio (son \u00e7are) olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Yeni olgularda ve rumenin sert g\u0131dalarla dolu oldu\u011funda ve de hayvan ayakta oldu\u011fu s\u00fcrece rumenotomi yap\u0131larak rumen bo\u015falt\u0131l\u0131r, 2 \u2013 3 kova \u0131l\u0131k suyla birka\u00e7 kez y\u0131kanan rumen i\u00e7ine 5 \u2013 10 litre taze rumen i\u00e7eri\u011fi, 1 kg k\u0131y\u0131lm\u0131\u015f kuru ot, 100 gr iz element kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 verilerek rumen kapat\u0131l\u0131r. Fakat olaylar\u0131n \u00e7o\u011funda hayvanlar ge\u00e7 d\u00f6nemde muayeneye getirildi\u011fi i\u00e7in, rumen mukozas\u0131 yang\u0131lanm\u0131\u015f ve s\u0131v\u0131 elektrolit denge iyice bozulmu\u015f haldedir. Bu durumdaki hastalardan operasyon ile olumlu sonu\u00e7 almak olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7t\u00fcr ve hatta bazen sak\u0131ncal\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>S\u00fcr\u00fc halindeki olaylarda, \u00f6zellikle de koyunlarda operasyon yapma imkan\u0131 olmayabilir. B\u00f6ylesi durumlarda rumenin bo\u015falt\u0131lmas\u0131 sondalar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015ftirilir. Bu ama\u00e7la geni\u015f \u00e7apl\u0131, bilhassa vakumlu sondalar kullan\u0131l\u0131r. Bu sondalar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla rumen i\u00e7erisine her defas\u0131nda 10 \u2013 20 litre \u0131l\u0131k su verilip, sifonaj yap\u0131larak tekrar geri bo\u015falt\u0131l\u0131r (mide lavaj\u0131). Bu i\u015flem rumen i\u00e7eri\u011fi berrakla\u015f\u0131ncaya kadar birka\u00e7 kez uygulan\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>Bir miktar sodyum s\u00fclfat veya ma\u011fnezyum s\u00fclfat solusyonu ( %10-20\u2019lik solusyon halinde 0.6 gr Na<sub>2<\/sub>So<sub>4<\/sub> veya MgSO<sub>4<\/sub> \/ kg canl\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131\u011fa) ile sindirim kanal\u0131n\u0131n y\u0131kanmas\u0131 toksik maddelerin uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan faydal\u0131 olur.<\/li>\n\n\n\n<li>Bozuk rumen i\u00e7eri\u011fi uzakla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonra rumen i\u00e7eri\u011finin n\u00f6tralizasyonu i\u00e7in \u00e7e\u015fitli tampon maddeler (antiasitler ) p.o.\u00a0 verilir:\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>CaCo3, 1. ve 2. g\u00fcnde birer kg, daha sonraki 3 g\u00fcnde 200 \u2013 300\u2019er gr,<\/li>\n\n\n\n<li>NaHCO3<sub>,<\/sub> 300 \u2013 400 gr (dikkat tympani yapabilir). Koyunlara NaHCO<sub>3<\/sub> yaln\u0131z veya 2 k\u0131s\u0131m NaHCO<sub>3<\/sub> + 1 k\u0131s\u0131m MgO kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 20 \u2013 30 gr birka\u00e7 g\u00fcn verilebilir.<\/li>\n\n\n\n<li>MgO, 100 \u2013 300 gr.<\/li>\n\n\n\n<li>Bentonit, 150 \u2013 200 gr verilir.<\/li>\n\n\n\n<li>Haz\u0131r preparatlar (\u00d6r. Magnesie calcine gibi tariflerine g\u00f6re) rumen i\u00e7eri\u011fi pH\u2019s\u0131 normalle\u015finceye kadar 24 saatte bir verilir.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li>Koyunlarda toplu tedavi zorunlulu\u011funda i\u00e7me iste\u011fi olan hayvanlara i\u00e7me suyuna kat\u0131larak bir aplikasyon denenebilir.<\/li>\n\n\n\n<li>A\u015f\u0131r\u0131 laktik asit fermantasyonunu \u00f6nlemek i\u00e7in 5 \u2013 8 gr tetrasiklin veya 5 \u2013 10 milyon \u0130.\u00dc penisilin (gen\u00e7 hayvanlarda ve koyunlarda yar\u0131 doz) oral olarak verilir. Laktik asit metabolizmas\u0131n\u0131 d\u00fczenlemek i\u00e7in yine oral yolla bira mayas\u0131 veya ekmek mayas\u0131 (0,5 kg) verilir (tiamin yetersizli\u011fini \u00f6nler). Antibiyotik verilmesinden sonra 2 \u2013 5 lt taze rumen s\u0131v\u0131s\u0131 (koyunlara 0,2 \u2013 0,5 lt, sa\u011fl\u0131kl\u0131 s\u0131\u011f\u0131rlardan al\u0131nan rumen s\u0131v\u0131s\u0131 da verilebilir) i\u00e7irilir. Taze rumen i\u00e7eri\u011fi temin edilemezse rumen stimulanlar\u0131 (\u00d6r. vetarumex) verilebilir.<\/li>\n\n\n\n<li>Ayr\u0131ca rumen mukozas\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in keten tohumu maserasyonu ve toksik maddelerin fikzasyonu ve sindirim kanal\u0131ndan uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla 100 gr humin asit, 500 gr karbomedisinalis, 500 gr bentonit burun meri sondas\u0131yla verilir.<\/li>\n\n\n\n<li>Rumen asidozu tedavisinde hayat kurtarma a\u00e7\u0131s\u0131ndan en \u00f6nemli nokta, kanda ve b\u00fct\u00fcn v\u00fccut s\u0131v\u0131lar\u0131nda asit baz dengesini yeniden sa\u011flayabilmek ve \u015fekillenmi\u015f bulunan\u00a0 dehidrasyonu d\u00fczeltmektir.<\/li>\n\n\n\n<li>Metabolik asidozisin d\u00fczeltilmesi i\u00e7in en uygun metot hipertonik sodyum bikarbonat solusyonu (% 5 \u2013 8,4\u2019l\u00fck NaHCO<sub>3<\/sub> yava\u015f i.v.) inf\u00fczyonudur.<\/li>\n\n\n\n<li>Ancak bu yolla kan pH de\u011feri sadece 7.25\u2019e kadar d\u00fczeltilmelidir. Zira normal de\u011ferlere kadar yap\u0131lacak n\u00f6tralizasyon, organizman\u0131n \u00f6zel sistemlerini uyaraca\u011f\u0131ndan hedefi a\u015fan n\u00f6tralizasyon ilave tehlikelere neden olur. Ayr\u0131ca t\u00fcm rehidrasyon sol\u00fcsyonlar\u0131 da n\u00f6tralizasyonu destekler. Asit \u2013 baz dengesinin laboratuar sonu\u00e7lar\u0131 varsa (kan gazlar\u0131 analizat\u00f6r\u00fcnden faydalan\u0131l\u0131r)\u00a0 verilecek bikarbonat miktar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde hesaplan\u0131r:\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Gerekli bikarbonat (mmol) = Baz a\u00e7\u0131\u011f\u0131 x 0,3 x kg canl\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131k<\/li>\n\n\n\n<li>Baz a\u00e7\u0131\u011f\u0131 = 24 \u2013 Plazma bikarbonat konsantrasyonu<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li>Gerekli bikarbonat miktar\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011filse, 0,1 \u2013 0.2 gr \/ kg canl\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131\u011fa sodyum bikarbonat hesaplanarak yakla\u015f\u0131k % 25 \u2013 30\u2019u hipetonik (% 5 \u2013 8.4\u2019l\u00fck) sol\u00fcsyon halinde, geri kalan\u0131 sonra izotonik (% 1.35\u2019lik) sol\u00fcsyon halinde verilir. Ancak titremeler ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda inf\u00fczyona son verilir, izotonik serum fizyolojik uygulamas\u0131na ge\u00e7ilir.<\/li>\n\n\n\n<li>Ayn\u0131 ama\u00e7la NaHCO<sub>3<\/sub> sol\u00fcsyonunun (%8,4\u2019l\u00fck) intraabdominal inf\u00fczyonu veya Na<sub>2<\/sub>HPO<sub>4<\/sub>\u2019un intraven\u00f6z inf\u00fczyonu da yap\u0131labilir. Yine bikarbonat prek\u00fcrs\u00f6rleri de (\u00d6r.; ringer solusyonu) kullan\u0131labilir.<\/li>\n\n\n\n<li>\u0130zotonik veya hipotonik sol\u00fcsyonlarla rehidrasyonun sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in:\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Fizyolojik NaCl sol\u00fcsyonu (s\u0131\u011f\u0131rlara\u00a0 2 \u2013 4 lt, yava\u015f i.v. veya i.p., koyunlara 0.5 \u2013 1 lt yava\u015f i.v.)<\/li>\n\n\n\n<li>\u0130zotonik dengeli elektrolit sol\u00fcsyonlar (s\u0131\u011f\u0131rlara 1 \u2013 4 lt yava\u015f i.v, koyunlara 0.2 \u2013 0.4 lt yava\u015f i.v)<\/li>\n\n\n\n<li>T\u00fcm sol\u00fcsyonlar; s\u00fcrekli damla inf\u00fczyonu yoluyla, daha \u00e7ok depo i\u00e7in yar\u0131s\u0131 s.c. ve hafif dola\u015f\u0131m yetersizli\u011finde i.p. olarak ta verilebilir.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li>Kalp ve dola\u015f\u0131m sisteminin stabilizasyonu i\u00e7in;\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>S\u0131\u011f\u0131rlara 1.5 \u2013 2 mg g \u2013 Strophanthin, 500 \u2013 1000 ml % 20\u2019lik glikoz sol\u00fcsyonu i\u00e7erisinde yava\u015f i.v., koyunlara 0.25 \u2013 0.5 mg g \u2013 Strophanthin, 250 \u2013 300 ml % 20\u2019lik glikoz sol\u00fcsyonunda yava\u015f i.v. verilir.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li>Karaci\u011feri korumak i\u00e7in;\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>%20-50\u2019lik glikoz solusyonu i\u00e7erisinde methionin ( s\u0131\u011f\u0131r 100\u2013300 ml, koyun 25\u201350 ml i.v.) methionin (s\u0131\u011f\u0131rlara 100 \u2013 300 ml, koyunlara 25 \u2013 50 ml i.v.), glikoz solusyonu (s\u0131\u011f\u0131rlara % 20\u00a0 &#8211; 50\u2019lik solusyondan 500 \u2013 1000 ml, koyunlara % 20 \u2013 50\u2019lik solusyondan 100 \u2013 250 ml i.v.), lizin ( % 20\u2019lik solusyondan 100 \u2013 400 ml i.v, i.m.), albumin (%50\u2019lik solusyondan 100 \u2013 200 ml i.v, i.m.) uygulan\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li>Gerekti\u011finde t\u00fcm tedaviler tekrarlan\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>Di\u011fer destekleyici tedaviler olarak, rumen asidozu sonucu olu\u015fabilecek CCN\u2019u \u00f6nlemek ve rumen kontraksiyonlar\u0131n\u0131 d\u00fczenlemek i\u00e7in\u00a0 vitamin B<sub>1<\/sub> (4 \u2013 8 mg \/ kg canl\u0131 a\u011f\u0131rlak), vitamin B \u2013 kompleks (5 \u2013 20 ml), kalsiyum (Ca \/ P metabolizmas\u0131 bozuldu\u011fundan kandaki iyonize kalsiyum miktar\u0131nda bir azalma olaca\u011f\u0131ndan kas tonusunun art\u0131r\u0131lmas\u0131 ve olu\u015fabilecek hipokalsemiyi \u00f6nlemek a\u00e7\u0131s\u0131ndan Ca\u2019un parenteral uygulanmas\u0131 faydal\u0131d\u0131r.), topall\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde antihistaminikler i.m. \u00f6nerilir.<\/li>\n\n\n\n<li>S\u00fcrg\u00fctlerin kullan\u0131lmas\u0131 tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. \u0130shal ba\u015flam\u0131\u015f ise s\u00fcrg\u00fct kullanmaya gerek yoktur. Tuzlu s\u00fcrg\u00fctler dehidrasyonu art\u0131rd\u0131\u011f\u0131ndan kullan\u0131lmaz, antrakinon s\u00fcrg\u00fctler kullan\u0131l\u0131r (\u00d6r.; istizin, s\u00fcrsil).<\/li>\n\n\n\n<li>Koyunlarda, hastal\u0131k semptomlar\u0131 ah\u0131r d\u0131\u015f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131karsa hayvanlar hareket ettirilir veya ah\u0131ra al\u0131nmazlar. Hayvanlar\u0131n gezdirilerek y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi ba\u011f\u0131rsak hareketlerini art\u0131raca\u011f\u0131ndan \u00f6n mide i\u00e7eri\u011finin ba\u011f\u0131rsaklara ge\u00e7i\u015fi ve bozulmu\u015f i\u00e7eri\u011fin biran \u00f6nce d\u0131\u015far\u0131 at\u0131lmas\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015f olunur.<\/li>\n\n\n\n<li>Hayvanlara ilk g\u00fcn hi\u00e7bir \u015fey yedirilmemelidir. Ertesi g\u00fcn rumen haraketlerine etkili kaba lifli (\u00d6r.; iyi kalitede kuru ot, saman) yemlerin verilmesi \u00f6nerilir. Birka\u00e7 g\u00fcn s\u00fcreyle adlibitum su (Hayvan\u0131n riskli yemleri yemesinden sonraki ilk saatlerde suyu k\u0131s\u0131tlamak, fermantasyonun h\u0131z\u0131n\u0131 yava\u015flatmak i\u00e7in uygun olur. Ancak yemin yenmesinden 18 saat sonra suyun serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131n faydas\u0131 vard\u0131r. Hafif derecede hasta olanlar bol su i\u00e7erler. A\u011f\u0131r hastalar \u015fiddetli dehidrasyona ra\u011fmen su i\u00e7mek istemezler. Koyunlar\u0131n suyu alamad\u0131\u011f\u0131 olaylarda sondayla verilmelidir.) ve kuru ot, ayr\u0131ca protein konsantrat\u0131 verilir. Kolay hazmolabilir karbonhidratlar\u0131n verilmesine tamamen iyile\u015fmeden sonra yava\u015f yava\u015f ba\u015flan\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>&nbsp;Korunma:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp; Yeni bir rasyona ge\u00e7i\u015f tedricen olmal\u0131, karbonhidrat\u00e7a zengin ve az kaba lifli rasyona ani ge\u00e7i\u015ften sak\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r, b\u00f6yle bir rasyona 10 \u2013 14 g\u00fcnde ge\u00e7ilmelidir (\u00f6zellikle \u015feker pancar\u0131, tane yeme ge\u00e7i\u015fe, s\u00fct ineklerinde do\u011fumdan sonra, yine bir a\u00e7l\u0131k periyodundan sonra intensiv yemlemeye ge\u00e7i\u015fte dikkatli olmak laz\u0131m). &nbsp;&nbsp; Rasyon dengeli olmal\u0131d\u0131r. Rasyonda kaba lifler ve konsantre yemin gevi\u015f getirenler i\u00e7in uygun oranlarda bulunmas\u0131na dikkat edilir. \u00d6zellikle rumen hareketlerine etkili kaba liflerin rasyonun kuru maddesinin yakla\u015f\u0131k % 12 \u2013 15\u2019i kadar olmas\u0131 gerekir. Rasyonlara asiditeyi \u00f6nleyecek tampon maddelerin ilavesi (\u00d6r.; bentonit, kuru madde miktar\u0131n\u0131n % 2 \u2013 3\u2019\u00fc kadar, NaHCO<sub>3<\/sub>&nbsp; 4gr \/ 10 kg canl\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131k ve g\u00fcn) yararl\u0131 olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u00a0\u00a0 KAYNAK:<\/strong> Prof. Dr. Yusuf G\u00dcL &#8211; Gevi\u015f Getiren Hayvanlar\u0131n \u0130\u00e7 Hastal\u0131klar\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ruminantlar taraf\u0131ndan kolay fermente olabilir karbonhidrat\u00e7a zengin yemlerin aniden ve a\u015f\u0131r\u0131 miktarlarda al\u0131nmas\u0131ndan sonra ortaya \u00e7\u0131kan, rumen i\u00e7eri\u011fi pH\u2019 s\u0131n\u0131n normalin alt\u0131na d\u00fc\u015fmesiyle karakterize alimenter bir indigesyondur. &nbsp;&nbsp; Akut rumen asidozu, \u00f6n midelerde laktik asit sentezinin art\u0131\u015f\u0131 nedeniyle t\u00fcm organizmay\u0131 etkileyen rumendeki mikrobiyel fermantasyon bozuklu\u011funu g\u00f6sterir. &nbsp;&nbsp; Halk aras\u0131nda&nbsp; &#8220;Tohmalama&#8221; veya &#8220;Hamurlama&#8221; gibi isimlerle bilinen [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":2619,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[412,10,6,85,413,12,84],"tags":[578,577,579,95],"class_list":["post-2617","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-buyukbas","category-hasta","category-besleme","category-hayvan","category-kucukbas","category-sigir","category-slider","tag-akut","tag-asidoz","tag-rumen","tag-sigir"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2617","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2617"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2617\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2620,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2617\/revisions\/2620"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2619"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2617"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2617"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2617"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}