{"id":1168,"date":"2024-06-06T12:43:39","date_gmt":"2024-06-06T09:43:39","guid":{"rendered":"https:\/\/veteriner.cc\/?p=1168"},"modified":"2024-06-06T12:43:41","modified_gmt":"2024-06-06T09:43:41","slug":"kuzulama","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/veteriner.cc\/?p=1168","title":{"rendered":"Kuzulama"},"content":{"rendered":"\n

Koyunlarda gebelik s\u00fcresi daha \u00f6ncede belirtildi\u011fi gibi ortalama 5 ay dolay\u0131ndad\u0131r. Do\u011fum olay\u0131 b\u00fct\u00fcn \u00e7iftlik hayvanlar\u0131nda bir k\u0131s\u0131m hormonal ve sinirsel etkenlerin belli bir d\u00fczen i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kan olduk\u00e7a kompleks bir fizyolojik olayd\u0131r. Kuzulaman\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131ndan hemen \u00f6nce kandaki progesteron miktar\u0131 d\u00fc\u015fmekte ve \u00f6strojen miktar\u0131 h\u0131zla artmaktad\u0131r. Ancak bu olay do\u011fum i\u00e7in mutlak gerekli bir fakt\u00f6r de\u011fildir. Do\u011fumu as\u0131l ba\u015flatan olay\u0131n d\u00f6l\u00fctteki hormonal ajan\u0131n plasenta yolu ile anaya ge\u00e7mesi oldu\u011fu, b\u00f6ylece yukar\u0131da s\u00f6ylenen hormonal de\u011fi\u015fikliklerin, buna ek olarak laktasyonun ba\u015flamas\u0131nda \u00f6nemli rol\u00fc olan oksitosin hormonunun serviksin a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve uterus kontraksiyonlar\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131na neden oldu\u011fu bilinmektedir.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Kuzulama d\u00f6nemi yeti\u015ftiricilerin i\u015flerinin en yo\u011fun oldu\u011fu d\u00f6nemdir. D\u00fczenli i\u015fletmelerde do\u011fum i\u00e7in r\u00fczgar ve ya\u011f\u0131\u015ftan korunmu\u015f ayr\u0131 bir b\u00f6lmeye gereksinim vard\u0131r (Resim 5.7). Bu k\u0131s\u0131m \u00f6zel olarak in\u015fa edilebilece\u011fi gibi, sap, saman ve ot balyalar\u0131ndan da yap\u0131labilir. Her 10 gebe koyuna bir do\u011fum b\u00f6lmesi hesap edilir. E\u011fer do\u011fum b\u00f6lmesi yap\u0131lacak ise b\u00f6lmelerin yeti\u015ftirilen \u0131rk\u0131n irili\u011fine g\u00f6re en az 1.2 m\u00b2 taban alan\u0131na sahip olmas\u0131, alt\u0131na bol ve temiz yatakl\u0131k serilmesi gerekir. Bireysel b\u00f6lmelerde yeni do\u011fan yavru ve ana daha iyi g\u00f6zlemlenir. Bu da \u00f6zellikle zay\u0131f ve \u00e7o\u011fuz do\u011fmu\u015f kuzular\u0131n yak\u0131n g\u00f6zetimini sa\u011flar. Kimi durumlarda koyunlar merada da do\u011furabilir. Ancak do\u011fan yavrunun s\u0131cak ana karn\u0131ndan do\u011frudan so\u011fuk di\u015f \u00e7evreye \u00e7\u0131kmas\u0131 \u00f6nemli bir stres fakt\u00f6r\u00fc olu\u015fturabilir. Bu nedenle \u00f6zellikle do\u011fumun \u00e7ok so\u011fuk mevsimlere rastlad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerde yavruyu koruyucu \u00f6nlemler almakla \u00f6l\u00fcm oran\u0131 azalt\u0131labilir. Grup do\u011fum b\u00f6lmeleri koyun yeti\u015ftiricili\u011finde daha \u00e7ok ba\u015fvurulan yoldur. Bu b\u00f6lmelerinde alt\u0131n\u0131n bol ve temiz yatakl\u0131k malzemesi ile kaplanmas\u0131 gerekir. Bu noktada unutulmamas\u0131 geren, kuzulara zarar veren en \u00f6nemli fakt\u00f6rler hava cereyan\u0131 ve zeminin \u0131slak olmas\u0131d\u0131r. Do\u011fum mevsimi ba\u015flamadan \u00f6nce yeti\u015ftirici do\u011fum i\u00e7in gerekli olacak malzemeleri haz\u0131rlamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kuzulama \u00fc\u00e7 evrede ger\u00e7ekle\u015fir. Bunlardan ilki serviksin geni\u015flemesi, ikincisi f\u00f6t\u00fcs\u00fcn \u00e7\u0131kmas\u0131 ve son evrede plasentan\u0131n at\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bu evrelerin her biri 3-4 saatlik zaman dilimini kapsar.<\/p>\n\n\n\n

Do\u011fumu yakla\u015fan koyun \u00e7e\u015fitli davran\u0131\u015flar\u0131ndan belli olur. Huzursuzluk belirtileri g\u00f6sterir ve s\u00fcr\u00fcden ayr\u0131larak saklanacak bir yer arar. S\u0131k s\u0131k yatar kalkar ve ba\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6\u011fe do\u011fru kald\u0131r\u0131r. Bu arada sanc\u0131 \u00e7ekmekte olan koyun sanc\u0131ya paralel olarak zorlanma hareketleri yaparak yavruyu d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131karmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bir s\u00fcre sonra yavruyu ta\u015f\u0131yan torba g\u00f6z\u00fck\u00fcr ve kendili\u011finden patlayarak vajinay\u0131 kayganla\u015ft\u0131r\u0131r ve yavru \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. Bu torban\u0131n m\u00fcdahale edilerek patlat\u0131lmas\u0131 do\u011fru de\u011fildir. Yavru zarlar\u0131 patlad\u0131ktan sonra yavrunun ba\u015f\u0131 \u00f6n bacaklar\u0131 \u00fczerine uzanm\u0131\u015f olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu pozisyon yani kuzunun ba\u015f ve \u00f6n bacaklar\u0131 ile gelmesi normal geli\u015f pozisyonudur. E\u011fer kuzu bu \u015fekilde geliyor ise k\u0131sa s\u00fcrede kendili\u011finden d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kar. Bundan sonrada koyun h\u0131zla aya\u011fa kalkarak i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel bir davran\u0131\u015f ile yavrusunu yalamaya ba\u015flar. Nefes almakta olan kuzu anas\u0131n\u0131n yalamas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131racak \u015fekilde yard\u0131m eder ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir yavru ise k\u0131sa s\u00fcrede aya\u011fa kalkarak i\u00e7g\u00fcd\u00fc ile anas\u0131n\u0131 emmeye ba\u015flar.<\/p>\n\n\n\n

Emme olay\u0131 do\u011fumu izleyen ilk 15-30 dakikada ger\u00e7ekle\u015fir. B\u00f6ylece yavru en do\u011fal besini olan a\u011f\u0131z s\u00fct\u00fcn\u00fc alm\u0131\u015f olur. Normal ko\u015fullarda yeti\u015ftiricinin do\u011fum i\u00e7in herhangi bir m\u00fcdahalesi s\u00f6z konusu de\u011fildir. E\u011fer ger\u00e7ek \u0131k\u0131nma hareketleri ba\u015flad\u0131ktan 3-4 saat i\u00e7inde do\u011fum ger\u00e7ekle\u015fmiyor ise koyuna yard\u0131m edilmelidir. \u0130lk do\u011fumunu yapan \u015fi\u015feklerde daha sab\u0131rl\u0131 davranmak gerekir. Do\u011fuma yard\u0131m ederken hijyen ko\u015fullar\u0131na uyulmal\u0131, sab\u0131rl\u0131 ve hareketlerde nazik olunmal\u0131d\u0131r. Do\u011fum g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc yaratan as\u0131l \u00f6nemli problem anormal geli\u015f pozisyonlar\u0131d\u0131r. Bu durumlarda ba\u015far\u0131 pozisyonun g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fcne ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu noktada eller dirseklere kadar iyice y\u0131kan\u0131p dezenfekte edilip, uygun bir kayganla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 s\u00fcr\u00fcld\u00fckten sonra bir parmak vaginaya sokularak hayvan\u0131n geli\u015f pozisyonu kontrol edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Do\u011fumdan sonra yeti\u015ftiricilerin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 en b\u00fcy\u00fck sorunlardan biri anas\u0131 \u00f6lm\u00fc\u015f veya \u00e7o\u011fuz do\u011fum yapt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yavrular\u0131n\u0131 yeterince besleyemeyen ve mastitis vb. bir\u00e7ok neden ile do\u011fum yapt\u0131\u011f\u0131 halde s\u00fct veremeyen analar\u0131n yavrular\u0131n\u0131 beslemesidir. Bu durumda do\u011fumda yavrusunu yitiren koyunlar a\u011f\u0131lda ayr\u0131 bir b\u00f6lmeye al\u0131nmal\u0131 ve anas\u0131 \u00f6lm\u00fc\u015f kuzular bu yavrular\u0131n yan\u0131na b\u0131rak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu arada e\u011fer olanak var ise bakacak koyunun plasenta art\u0131klar\u0131ndan kuzunun \u00fczerine s\u00fcrmek, \u00f6len kuzunun postunu bak\u0131lacak kuzuya ba\u011flamak gibi yollar denenebilir. Ancak ikinci yolun \u00f6len kuzudan hastal\u0131k getirme tehlikesi vard\u0131r. Ba\u015fvurulacak yollardan biri de kuzunun baca\u011f\u0131n\u0131 bir yere aya\u011fa kalmas\u0131n\u0131 engelleyecek \u015fekilde ba\u011flamakt\u0131r. B\u00f6ylece kuzu s\u00fcrekli yerde kalaca\u011f\u0131ndan koyun onu do\u011fmu\u015f yavrusu sanabilir. Koyunu b\u00f6lmede bulundu\u011fu s\u0131rada ba\u011fl\u0131 tutmakta yarar vard\u0131r. Bu \u015fekilde kuzunun emme hareketine \u00e7ok fazla kar\u015f\u0131 koyamaz.<\/p>\n\n\n\n

Koyun ve yavrunun bulundu\u011fu b\u00f6lmeye \u00e7oban k\u00f6pe\u011fi getirerek koyunda ac\u0131ma duygusu yaratman\u0131n da bu noktada faydal\u0131 oldu\u011fu bilinmektedir. Bu yollar ba\u015far\u0131l\u0131 olmaz ise yapay emzirme y\u00f6ntemi uygulamak do\u011fru olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
Hayvanlar\u0131n do\u011fum b\u00f6lmelerinde kalma s\u00fcresi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde do\u011fum yapan koyunlar\u0131n oran\u0131na ve mevcut b\u00f6lmelerin say\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. G\u00fc\u00e7l\u00fc ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 tekiz kuzular do\u011fumdan sonraki 24-36 saat i\u00e7inde, ikiz kuzular ise 48 saat i\u00e7inde b\u00f6lmelerden \u00e7\u0131kar\u0131labilirler. \u00dc\u00e7\u00fcz veya zay\u0131f do\u011fan kuzular ise \u00fc\u00e7 ya da daha fazla g\u00fcn b\u00f6lmede kalmalar\u0131 gerekebilir. Ana ve yavrular\u0131n, b\u00f6lmelerde tutulma s\u00fcrelerinin uzamas\u0131, yavrular\u0131n ishal ve zat\u00fcreye yakalanma olas\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 art\u0131rmakta, bu nedenle de b\u00f6lmelerden m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca \u00e7abuk \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131d\u0131rlar. B\u00f6lmelerden \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131ktan sonra \u00fc\u00e7 d\u00f6rt koyun ve onlar\u0131n kuzular\u0131 bir arada tutulur. Bu hem onlar\u0131n ortama al\u0131\u015fmalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olur hem de terk edilmi\u015f veya reddedilmi\u015f kuzular\u0131n belirlenmesi y\u00f6n\u00fcnden avantaj sa\u011flar. Birka\u00e7 g\u00fcn sonra ise koyunlar daha b\u00fcy\u00fck gruplara kat\u0131labilirler.<\/code><\/pre>\n\n\n\n
B\u00f6lmelerden \u00e7\u0131kar\u0131lmadan \u00f6nce koyunlar ve kuzularla ilgili bilgiler kaydedilmelidir. Kuzular\u0131n tan\u0131mlanmas\u0131 i\u00e7in gerekli i\u015faretlemeler (kulak k\u00fcpesi, boya vb.) bu zaman i\u00e7inde yap\u0131lm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Koyunlarda gebelik s\u00fcresi daha \u00f6ncede belirtildi\u011fi gibi ortalama 5 ay dolay\u0131ndad\u0131r. Do\u011fum olay\u0131 b\u00fct\u00fcn \u00e7iftlik hayvanlar\u0131nda bir k\u0131s\u0131m hormonal ve sinirsel etkenlerin belli bir d\u00fczen i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kan olduk\u00e7a kompleks bir fizyolojik olayd\u0131r. Kuzulaman\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131ndan hemen \u00f6nce kandaki progesteron miktar\u0131 d\u00fc\u015fmekte ve \u00f6strojen miktar\u0131 h\u0131zla artmaktad\u0131r. Ancak bu olay do\u011fum i\u00e7in mutlak gerekli […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[185,115,167,184],"class_list":["post-1168","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-koyun","tag-dogum","tag-koyun","tag-kuzu","tag-kuzulama"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1168","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1168"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1168\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1172,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1168\/revisions\/1172"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1168"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1168"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1168"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}