{"id":1132,"date":"2024-06-05T16:00:16","date_gmt":"2024-06-05T13:00:16","guid":{"rendered":"https:\/\/veteriner.cc\/?p=1132"},"modified":"2024-06-06T12:17:25","modified_gmt":"2024-06-06T09:17:25","slug":"kuzularda-bakim-ve-buyutme","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/veteriner.cc\/?p=1132","title":{"rendered":"Kuzularda Bak\u0131m ve B\u00fcy\u00fctme"},"content":{"rendered":"\n

Ana ve yavrular\u0131 i\u00e7in do\u011fumdan sonraki ilk 24-48 saat en kritik saatlerdir. Bu s\u00fcre boyunca, ana ve yavru aras\u0131nda kuvvetli bir ba\u011f olu\u015fur ve birbirlerini tan\u0131maya ba\u015flarlar. Bu esnada kendili\u011finden kopan g\u00f6bek kordonu enfeksiyon bula\u015fma riskini azaltmak i\u00e7in dezenfeksiyon uygulan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bundan sonraki en \u00f6nemli nokta yeni do\u011fmu\u015f kuzunun do\u011fumu izleyen ilk yar\u0131m saat i\u00e7inde a\u011f\u0131z s\u00fct\u00fcn\u00fc (kolostrum) almas\u0131 gerekir. Kolostum sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 enerji, protein, vitaminler, mineraller ile yeni do\u011fmu\u015f kuzuda mevcut olmayan ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin geli\u015fmesi i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli bir fakt\u00f6rd\u00fcr. Kolostrum ayn\u0131 zamanda laksatif bir etkiye de sahip olup, sindirim sistemindeki birikmi\u015f at\u0131k maddelerinde d\u0131\u015far\u0131 at\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Kuzular do\u011fduklar\u0131nda vitamin A d\u00fczeyleri d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr bu noktada kolostrum zengin bir vitamin A kayna\u011f\u0131d\u0131r. Do\u011fumdan sonraki imm\u00fcnolojik faaliyetler kolostrumdan ince ba\u011f\u0131rsaklar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile kuzuya ge\u00e7en gammaglobulin taraf\u0131ndan sa\u011flan\u0131r. Bu nedenle kuzunun do\u011fumdan sonraki ilk 6-10 saatlik d\u00f6nemde m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar fazla kolostrum t\u00fcketmesi \u00e7ok \u00f6nemlidir. Yeni do\u011fan kuzular\u0131n v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n en az %5’i kadar kolostrumu do\u011fumu takip eden ilk 12 saati i\u00e7inde 2 veya 3 kez yap\u0131lacak besleme ile almas\u0131 gerekir (baz\u0131 kaynaklar bu miktar\u0131 yakla\u015f\u0131k v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n %10’u olarak \u00f6nermektedir). Bundan sonra kuzu kendi ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini geli\u015ftirmeye ba\u015flar ve kolostruma ba\u011fl\u0131 olmaktan kurtulur. Ayr\u0131ca ince ba\u011f\u0131rsaklar\u0131n antikor absorbe etme yetene\u011fi do\u011fumdan sonraki ilk 24 saat i\u00e7inde en y\u00fcksek olup, giderek ve h\u0131zla azal\u0131r. Kolostrumun ikinci ve \u00f6nemli yarar\u0131 da yeni do\u011fmu\u015f kuzuda s\u0131cakl\u0131k kayb\u0131 nedeniyle h\u0131zla t\u00fcketilen enerjiyi yerine koymas\u0131d\u0131r. Bu durum \u00f6zellikle do\u011fum \u00e7ok so\u011fuk iklim ko\u015fullar\u0131na rastlad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerde \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Zira yeni do\u011fmu\u015f kuzularda bacaklar\u0131n v\u00fccuda g\u00f6re oran\u0131 daha fazlad\u0131r. V\u00fccut \u0131s\u0131 \u00fcreten enerji b\u00f6lgesi olmas\u0131 nedeniyle bu d\u00f6nemde enerji \u00fcretimi yeni do\u011fan kuzularda d\u0131\u015far\u0131dan al\u0131nan enerjiye ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Kuzularda \u00f6zellikle s\u00fct i\u00e7me d\u00f6neminde y\u00fcksek bir ya\u015fama g\u00fcc\u00fc sa\u011flayabilmek i\u00e7in do\u011fumdan sonraki 3-4 g\u00fcnde \u00fcrettikleri kolostrumu mutlaka t\u00fcketmelidirler. Kuzular 3-4 saat ara ile her seferinde 60-110 g kolostrum almal\u0131d\u0131rlar. Kuzunun anas\u0131 \u00f6lm\u00fc\u015f veya kolostrumu yeterli de\u011filse ilk 24 saat i\u00e7in 450 g kolostrum almalar\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Koyun kolostrumun yeterli olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda ke\u00e7i ve s\u0131\u011f\u0131r kolostrumu da kullan\u0131labilir. Ayr\u0131ca dondurulmu\u015f kolostrum da ayn\u0131 ama\u00e7 i\u00e7in kullan\u0131labilir. Kolostrum derin dondurucuda uzun s\u00fcre aktivitesini koruyarak saklanabilir.<\/p>\n\n\n\n

Kuzulara m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar erken d\u00f6nemde kaba ve kesif yemler verilir ve bunlar\u0131 t\u00fcketmeye al\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r ise i\u015fkembedeki bakteriyel faaliyet ve gevi\u015f getirme i\u015flemi te\u015fvik edilmi\u015f olur. Kuzular\u0131n ger\u00e7ek anlamda kaba ve kesif yem de\u011ferlendirmesi 20. haftadan sonra ba\u015flar. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u00e7ok az olan kesif ve kaba yem t\u00fcketimi giderek artar. Bu t\u00fcr yemlerin t\u00fcketimini etkileyen \u00f6nemli bir fakt\u00f6rde kuzunun anas\u0131ndan emdi\u011fi s\u00fct miktar\u0131d\u0131r. Kuzulara verilecek kesif yemin haz\u0131rlanmas\u0131nda \u00e7e\u015fitli dane yem ve k\u00fcspelerden yararlan\u0131l\u0131r. Kuzu b\u00fcy\u00fctme amac\u0131yla haz\u0131rlanan yem karmalar\u0131nda protein oran\u0131n\u0131n %18 dolay\u0131nda olmas\u0131 gerekir. Kuzu yeminin kabaca k\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 yemin i\u00e7eri\u011finde bulunan maddelerin sindirilmesini kolayla\u015ft\u0131rmak bak\u0131m\u0131ndan yararl\u0131d\u0131r. Kuzularda b\u00fcy\u00fctme yeminin pelet formda haz\u0131rlanmas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00c7ok ince \u00f6\u011f\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f yemler tozlanmaya neden olmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda \u00f6zellikle kaba yem t\u00fcketiminin yeterli olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda rumen bozukluklar\u0131na da yol a\u00e7abilir. Ayr\u0131ca bu tip yemler yenirken a\u011f\u0131zda hamurla\u015fabilirler.<\/p>\n\n\n\n

Kuzulara kesif ve kaba yemler genellikle ayr\u0131 ayr\u0131 verilir. Kaba yem olarak m\u00fcmk\u00fcnse iyi kurutulmu\u015f, bol yaprakl\u0131 kuru yonca tercih edilmelidir. Kaba yem par\u00e7alar halinde k\u0131y\u0131larak verilirse yem kayb\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6nlenir. Di\u011fer taraftan kuzulara kaba ve kesif yemi birlikte i\u00e7eren komple rasyonlarda haz\u0131rlanmaktad\u0131r. Bu sayede kaba ve kesif yem t\u00fcketiminin kontrol\u00fc sa\u011flanmakta ve yem kayb\u0131 \u00f6nlenmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Kuzulara i\u00e7irilecek s\u00fct\u00fcn miktar ve s\u00fcresini etkileyen bir\u00e7ok fakt\u00f6r vard\u0131r. Analar\u0131n\u0131n sa\u011f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 yeti\u015ftirme sisteminde kuzular 3-4 ay hatta daha fazla bile analar\u0131n\u0131 emebilmektedirler. Koyun s\u00fct\u00fcn\u00fcn ekonomik bir \u00f6nemi olan b\u00f6lgelerde ve y\u00fcksek s\u00fct verimli \u0131rklarda kuzular 3-4 haftal\u0131k iken s\u00fctten kesilip, koyunlar sa\u011f\u0131ma ba\u015flanmaktad\u0131r. Kuzular\u0131n s\u00fctten kesilme \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n saptanmas\u0131nda s\u00fcre kadar kuzunun ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 canl\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131k da \u00f6nemlidir. Erken s\u00fctten kesilme zorunlulu\u011fu olan i\u015fletmelerde kuzular\u0131n do\u011fum a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n en az 3-4 kat\u0131na yani 10-12 kg’ a ula\u015fmas\u0131 beklenmelidir. Do\u011fumun belli bir zaman aral\u0131\u011f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi s\u00fcr\u00fclerde s\u00fctten kesme i\u015fleminin kuzular do\u011fum tarihine g\u00f6re gruplara ayr\u0131larak yap\u0131lmas\u0131 do\u011fru olur. S\u00fctten kesme birden yap\u0131labilece\u011fi gibi tedricen de yap\u0131labilir. \u0130kinci halde \u00f6nce emi\u015ftirme say\u0131s\u0131 azalt\u0131l\u0131r, sonra bir s\u00fcre sadece ak\u015famlar\u0131 olmak \u00fczere hayvanlara sa\u011f\u0131m sonras\u0131 bo\u015f meme b\u0131rak\u0131l\u0131r. S\u00fctten kesmenin tedricen yap\u0131lmas\u0131 kuzularda s\u00fctten kesim sonras\u0131nda genellikle g\u00f6r\u00fclen stresi azaltt\u0131\u011f\u0131 gibi analar\u0131n s\u00fct verimini de te\u015fvik eder. Zira kuzunun emmesi analarda s\u00fct verimini te\u015fvik eden \u00f6nemli bir fakt\u00f6rd\u00fcr. Bu nedenle \u00e7o\u011fuz do\u011furan koyunlar\u0131n daha fazla s\u00fct \u00fcretme e\u011filiminde olduklar\u0131 bilinmektedir.<\/p>\n\n\n\n

S\u00fct i\u00e7irme sistemleri; i\u015fletmenin tipi, \u00fcretim y\u00f6n\u00fc, koyun say\u0131s\u0131, bar\u0131nak \u015fekli gibi bir\u00e7ok fakt\u00f6r\u00fcn etkisi alt\u0131ndad\u0131r. Baz\u0131 i\u015fletmeler kuzular\u0131 s\u00fcrekli analar\u0131yla birlikte bulundururlar. E\u011fer ana\u00e7 koyunlar meraya gidiyorsa geceyi analar\u0131yla birlikte ge\u00e7iren yavrular g\u00fcnd\u00fcz analar\u0131nda ayr\u0131l\u0131rlar. Koyunlar ak\u015fam i\u015fletmeye d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde kuzular\u0131 ile bulu\u015fturularak emi\u015ftirme i\u015fi ger\u00e7ekle\u015ftirilir.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Kuzular\u0131n s\u00fct i\u00e7me d\u00f6neminde bir yandan kesif yemden yararlan\u0131rken, bir yandan da analar\u0131n\u0131 emmeleri i\u00e7in ara yemleme (creep feeding) ad\u0131 verilen bir sitem kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bu sistemde bar\u0131naklar ancak kuzular\u0131n ge\u00e7ebilece\u011fi b\u00fcy\u00fckl\u00fckte parmakl\u0131klar ile ayr\u0131l\u0131r (\u015eekil 5.9). B\u00f6ylece kuzular istedikleri zaman kesif yem bulunan b\u00f6lmeye ge\u00e7erek yem yiyebilir ve gerek duydu\u011funda ise analar\u0131n\u0131n yan\u0131na d\u00f6nebilirler. Bu sayede kuzulara verilen yemin ana\u00e7 koyunlar taraf\u0131ndan t\u00fcketilmesi \u00f6nlenmi\u015f olur. Ancak kuzular\u0131n anar\u0131n\u0131 g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak terk edip yem taraf\u0131na ge\u00e7meye al\u0131\u015fmalar\u0131 zaman alabilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Meraland\u0131rma d\u00f6neminde de benzer i\u015flemden yararlanmak i\u00e7in ara otlatma (creep grazing) denen bir sistemden yararlan\u0131lmaktad\u0131r. Daha \u00e7ok entansif koyunculuk yap\u0131lan kimi \u00fclkelerde uygulanan bu sisteme g\u00f6re i\u015fletmenin en iyi meralar\u0131 sadece kuzular\u0131n ge\u00e7i\u015fine olanak verecek geni\u015flikte parmakl\u0131klar ile b\u00f6lmelere ayr\u0131lmakta b\u00f6ylece kuzular daha \u00f6nce koyunlar taraf\u0131ndan kirletilmemi\u015f meralardaki otlar\u0131 yiyebilmektedirler. Mevcut koyun ve kuzu say\u0131s\u0131na g\u00f6re \u00e7e\u015fitli geni\u015flikte yap\u0131lan b\u00f6lmeler birka\u00e7 g\u00fcn aral\u0131klar ile otlat\u0131lmakta ve di\u011fer bir b\u00f6lmeye ge\u00e7ilmektedir. Belli bir s\u00fcre birlikte bulundurulan koyun ve kuzular bir s\u00fcre sonra birbirlerinden ayr\u0131lmakta, sadece geceleri veya emi\u015ftirme zaman\u0131 bir araya gelmelerine izin verilmektedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ana ve yavrular\u0131 i\u00e7in do\u011fumdan sonraki ilk 24-48 saat en kritik saatlerdir. Bu s\u00fcre boyunca, ana ve yavru aras\u0131nda kuvvetli bir ba\u011f olu\u015fur ve birbirlerini tan\u0131maya ba\u015flarlar. Bu esnada kendili\u011finden kopan g\u00f6bek kordonu enfeksiyon bula\u015fma riskini azaltmak i\u00e7in dezenfeksiyon uygulan\u0131r. Bundan sonraki en \u00f6nemli nokta yeni do\u011fmu\u015f kuzunun do\u011fumu izleyen ilk yar\u0131m saat i\u00e7inde a\u011f\u0131z […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13,173],"tags":[170,169,168,167],"class_list":["post-1132","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-koyun","category-koykecbes","tag-baslangic","tag-besi","tag-buyutme","tag-kuzu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1132","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1132"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1132\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1143,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1132\/revisions\/1143"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1132"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1132"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteriner.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1132"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}