Doğuma 2 Ay Kala Düvelerin Beslenmesi

Doğumuna 60 gün kala düveler, daha önce doğum yapmış kurudaki ineklerle birlikte adaptasyon sağlamaları ve sosyalleşmeleri için aynı ortamda barındırılırlar (Litherland, 2009). Daha önce doğum yapmış kurudaki ineklere, yüksek enerji tüketimini engellemek için orta düzey (kontrollü) enerji içeren ($660 TDN) ve temelde silaj ve samandan oluşan rasyonlar adlibitum olarak yedirilir (Beever ve ark., 2006; Janovick- Guretzky ve ark., 2006). Ancak, ilk doğumunu yapacak düveler için bu cdönemde beslenme rejimi hakkındaki bilgiler henüz netlik kazanmamıştır. Yapılan bir araştırmada, doğum öncesi orta düzeyde enerji içeren (%60 TDN) rasyonları tüketen düvelerin, daha yüksek enerjili (% 70 TDN) rasyon tüketen düvelere oranla, doğum sonrası daha çok KM tükettiği ancak süt verim ve kalitesinin etkilenmediği bildirilmiştir (Grummer ve ark., 1995). Başka bir araştırmada, yüksek kaba yemden oluşan ve orta düzey enerji içeren rasyonları tüketenlere veya sınırlı yemleme yapılanlara oranla, düvelerin doğum öncesinde fazla enerji ile beslemeleri sonucu doğum sonrası yem tüketiminin düştüğü bulunmuştur (Janovick-Guretzky ve ark… 2006). Düvelerin bu dönemde yüksek enerjili rasyon tüketmeleri aynı zamanda güç doğumlara ve doğum sonrası metabolik problemlere de neden olmaktadır (Hoffman ve ark., 1996).

Bu dönemdeki besleme, laktasyondaki süt verimini etkilemektedir (Linn ve ark, 2008b). Bu dönemde düvelere %12,7 den fazla HP içeren rasyonlar verilmesi gerekir (Santos ve ark., 2001). Yapılan bir araştırmada, %14,7 HP içeren rasyonla beslemede, % 12,7 HP içeren rasyonla beslemeye oranla, düvelerin ilk 120 günlük laktasyon döneminde günde ortalama 3,1 kg daha fazla süt (%3,5 yağlı) ürettikleri gözlenmiştir (Santos ve ark., 2001).

Doğuma 2 ay kala dönemde kaba yemin kalitesine ve düvenin kondüsyonuna bağlı olarak tane yem takviyesi yapılır. Buradaki doğru ölçü, doğumdan 6 hafta öncesinden başlamak üzere rasyonun protein, mineral ve vitamin dengesinin sağlanmasının yanı sıra, düvelere günlük olarak vücut ağırlıklarının %1’i kadar tane yem vermektir (Linn ve ark.2008b). Düvelerin büyüme hızı bu dönemde 800-1000 gr/gün olabilir (Linn ve ark. 2008b, Fricke, 2013). İdeal doğum ağırlığına ulaşmak için belirtilen aralıkta GCAA için küçük değişimler ve manipülasyonlar yapılabilir. Doğuma kadar hızlı büyümelerini devam ettiren ancak laktasyonda da ilave büyümeye ihtiyaç duyan düveler, doğumda büyümeyi tamamlamış düvelere oranla daha verimli laktasyon dönemi geçirirler (Linn ve ark., 2008b). Dolayısıyla, doğum yapan düvelerin doğum sonrasında da büyümeye devam etmeleri normaldir ve arzu edilen bir durumdur. Kaldı ki, aşırı büyüme oranıyla doğum yapan düveler, güç doğumla karşılaşır, metabolik problemlerle karşılaşırlar ve süt veriminde düşüş yaşarlar (Linn ve ark., 2008b).

Doğum öncesi metabolik faaliyeteler bakımından da düve ve daha önce doğum yapmış inekler arasında farklılıklar mevcuttur. Bu farklılıklar, daha çok hala büyümekte olan düvelerin, besin maddelerini öncelikli olarak büyümeye dönüştürmeleri tarzındadır (Wathes ve ark., 2007). Örneğin, daha önce doğum yapmış ineklere oranla, ilk kez doğum yapan düvelerde yüksek leptin ve ve IGF-1 ancak düşük B-hidroksibutarat (BHBA) konsantrasyonları tespit edilmiştir (Wathes ve ark., 2007).
Düvelerin ilk doğumlarında karşılaşabilecekleri(süt hummasi ve abomasum deplasmanı gibi sağlık problemleri, 2., 3. doğumlarını gerçekleştiren ineklere oranla, daha az sıklıkla görülür (Litherland, 2009). Ancak, ilk doğumlarını gerçekleştiren düvelerde, 2., 3. doğumlarını gerçekleştiren ineklere oranla, mastitis görülme prevalansı çok daha yüksektir (Miltenburg ve ark., 1996; Barkema ve ark., 1998; Nyman ve ark., 2007). Doğum sonrasında, ilk doğumunu gerçekleştiren düveler, diğer ineklere oranla daha az süt verirler ancak yine de negatif enerji dengesi problemi ile karşı karşıya kalırlar (Cavestany ve ark., 2005; Wathes ve ark., 2007).

Doğum yapacak düve ve ineklerde meme ödemi doğumdan birkaç hafta önce başlamaktadır. Doğumdan 2 hafta öncesinde meme ödemine neden olan tuz miktarının fazlasından sakınmak gerekir (Linn ve ark., 2008b). Meme ödemlerinde, genetik, aşırı miktar tane yemle besleme ve rasyonda sodyum (mutfak tuzu) ve potasyum gibi minerallerin fazlalığından kaynaklanmaktadır (NRC, 2001). Yapılan bir araştırmada (Melendez ve ark.2006), özellikle düvelerde daha önce doğum yapmış ineklere oranla meme ödemlerinin daha sık görüldüğü bildirilmiştir.

Düvelerin ve daha önce doğum yapmış ineklerin kuru dönemde egzersiz yaptırılması (etrafta dolaştırılması – hareket ettirilmesi), stresi azalttığı gibi doğum sonrasında daha az problemlerle karşılaşılmalarına ve asit-baz dengesini kurmaya yardımcı olduğu bildirilmiştir (Davidson ve Beede, 2009)

Doğuma 2 ay kala, kuru dönemdeki bir ineğe yedirilen rasyon aynı zamanda düveye de yedirilebilir. Bu manada farklılık bulunmamaktadır. Ancak doğuma birkaç hafta kala, gebe düve ve kurudaki ineğin beslenmeleri farklıdır (Eastridge ye Weiss, 1998). Doğuma birkaç hafta kala, düvelerin protein ihtiyacı 15-16 iken, aynı dönemde kurudaki ineğin ihtiyacı %12-14 kadardır (Eastridge ve Weiss, 1998). Bu dönemde düve ve kurudaki ineğin enerji ihtiyaçları benzer olmakla birlikte (Mcal/gün) düve rasyonlarındaki enerjinin %20 kadar artırılması faydalıdır (Eastridge ve Weiss, 1998). Özetle, bu dönemde düvelerin enerji ve protein ihtiyaçları kurudaki ineklerinkinden fazladır. Yine bu dönemde, kurudaki ineklere verilen anyonik tuzlar düvelere verilmemelidir (Eastridge ve Weiss, 1998). Anyonik tuzlar (magnezyum sülfat, kalsiyum sülfat, amonyum sülfat, amonyum ca klorit, kalsiyum klorit ve magnezyum klorit), anyon-katyon dengesini (dietary cation-anion differences – DCAD) düzenleyerek (düşürerek) doğum sonrası özellikle süt humması problemi ile başa çıkmada ve kemiklerden Ca mobilizasyonu ve bağırsaklardan emilimine yardımcı olan önemli yem katkı maddeleridir. İlk doğumunu yapacak olan düveler hala büyümelerine ve kemik gelişimlerine devam ettikleri için kemikteki Ca kolayca mobilize olabilir (Litherland, 2009). Bu manada, doğum yapacak düvelere anyonik tuzlar verilmez. Yapılan bir araştırmada (Moore ve ark., 2000), DCAD olarak, +15, 0 ve-15 meq/100 gr değerler içeren yem katkılar kullanılmış ve ilk doğumunu yapacak ve -15 DCDA rasyonu ile beslenen düvelerde, daha önce doğum yapmış ineklere oranla, yem tüketiminde, canlı ağırlıkta ve enerji balansında düşmeler görülmüştür. Bu manada düveler kendi metabolik düzenlemelerini yaparak anyon-katyon dengesine ihtiyaç duymadan Ca dengesini kurmaktadırlar (Moore ve ark., 2000). İleriki kısımlarda (inek besleme) (DCDA ile ilgili daha fazla bilgi verilecektir.

Gebeliğin son döneminde (son 2 ay) düvelere yedirilecek tane yem karışımı, laktasyonda yedirilecek tane yem karışımına benzer olmalıdır. (Kellems ve Church, 2002). Bu tür bir besleme stratejisi, hem son dönemde fetüsün gelişimini desteklemek için hem de doğum sonrasında büyümelerine devam eden düvelerin büyümesi ve süt verimini desteklemek için yem tüketimini artırmak adına gereklidir (Kellems ve Church, 2002).