Veteriner.CC
 Ana Sayfa Koyun Yetiştiriciliği Koyun Yetiştiriciliğinde Hayvan Refahı
 

Koyun Yetiştiriciliği

KOYUN YETİŞTİRİCİLİĞİ
  1. Koyunların Sınıflandırılması
  2. Damızlık seçimi
  3. Gebelik ve kuzulama
  4. Koç katımı
  5. Kuzu büyütme
  6. Koyunlarda hayvan refahı Güncel

Yerli Koyun Irkları

  1. Acıpayam koyunu
  2. Akkaraman koyunu
  3. Asaf koyunu
  4. Bafra koyunu
  5. Bandırma koyunu
  6. Çapar koyunu
  7. Çine Çaparı koyunu
  8. Dağlıç koyunu
  9. Gökçeada koyunu
  10. Güney Karaman koyunu
  11. Hasak koyunu
  12. Hasmer koyunu
  13. Herik koyunu
  14. Hemşin koyunu
  15. İvesi koyunu
  16. Kamakuyruk koyunu
  17. Karacabey Merinos koyunu
  18. Karayaka koyunu
  19. Kıvırcık koyunu
  20. Malya koyunu
  21. Menemen koyunu
  22. Morkaraman koyunu
  23. Norduz koyunu
  24. Ödemiş koyunu
  25. Orta Anadolu Merinos koyunu
  26. Pırlak (Pırıt) koyunu
  27. Ramlıç koyunu
  28. Sakız koyunu Güncel
  29. Sönmez koyunu
  30. Tahirova koyunu
  31. Tuj koyunu
  32. Türk Geldi koyunu

Yabancı Koyun Irkları

  1. Bergamasca koyunu
  2. Bizet koyunu
  3. Border Leicester koyunu
  4. Bovec koyunu
  5. Charolais koyunu
  6. Cheviot koyunu
  7. Churro koyunu
  8. Columbia koyunu
  9. Corriedale koyunu
  10. Cotswold koyunu
  11. Doğu Friz koyunu
  12. Damare koyunu
  13. Dorper koyunu
  14. DorsetDown koyunu
  15. DorsetHorn koyunu
  16. Exmoor Horn koyunu
  17. Fin koyunu
  18. Gotland koyunu
  19. Gözlüklü koyunu
  20. Gri Yüz koyunu
  21. Hampshire koyunu
  22. Han koyunu
  23. Herdwick koyunu
  24. Hissar koyunu
  25. Iceland koyunu
  26. Ile de France koyunu Güncel
  27. Jacop koyunu
  28. Kajli koyunu Yeni içerik
  29. Kamerun koyunu
  30. Karaburun koyunu
  31. Karagül koyunu
  32. Katahdin koyunu
  33. Lacaune koyunu
  34. Langhe koyunu
  35. Leicester koyunu
  36. Lincoln koyunu Güncel
  37. Meatmaster koyunu
  38. Merinos koyunu
  39. Moorschnucke koyunu
  40. Norflok Horn koyunu
  41. Ouessant koyunu
  42. Oxford koyunu
  43. Panama koyunu
  44. Persian koyunu
  45. Polwarth koyunu
  46. Racka koyunu
  47. Rambouillet koyunu
  48. Rhon koyunu Güncel
  49. Romanov koyunu
  50. Romandale koyunu
  51. Romney koyunu
  52. Rough Fell koyunu
  53. Ryeland koyunu
  54. Santa cruz koyunu
  55. Scotish Blackface koyunu
  56. Shropshire koyunu Güncel
  57. Skopelos koyunu
  58. Skudde koyunu
  59. Southdown koyunu Güncel
  60. Suffolk koyunu Güncel
  61. Targhee koyunu
  62. Texel koyunu
  63. Texel Blue koyunu
  64. Tilki koyunu
  65. Wensleydale koyunu
  66. Wurttemberg koyunu
  67. Van Rooy koyunu
  68. Vendeen koyunu Güncel
  69. Zwartbles koyunu Güncel

Yabani Koyun Irkları

  1. Aoudad koyunu
  2. Mouflon koyunu
  3. Soay koyunu

KOYUN YETİŞTİRİCİLİĞİNDE HAYVAN REFAHI

   Ülkemizin ve hatta dünya koyunculuğunda çok önemli yeri olan ama şu zamana kadar fazla önemsenmeyen hatta doğru düzgün kaynak bulmakta bile zorlanılan bir konuyu koyunculukta HAYVAN REFAHINI sizlere anlatmaya çalışacağım.

Koyunculukta Hayvan Refahı (www.veteriner.cc)

   Çoğumuz bu konuyu duymamışızdır. Duysak bile önemsememişizdir. Ülkemizde koyun yetiştiricilerinin kulaktan dolma bilgilerle hazırladıkları ağıllarda ve ortamlarda koyun yetiştiriciliği yapmaya çalıştıklarını görüyoruz duyuyoruz. Koyun yetiştiriciliğinde hayvan refahını sağlamak için gerekli konular ‘’beş özgürlük ‘’ ile ilişkilendirerek gözden geçirilmesi gerekmektedir. Bu hususlar uluslar arası uygulanabilir niteliktedir:

   1) Aç ve Susuz kalmama özgürlüğü: Koyunlarda sağlığın ve dinçliğin sağlanabilmesi için taze suya ve yeme ulaşabilme özgürlüğünün sağlanabilmesi gerekmektedir. Ülkemizde ve çoğu dünya ülkelerinde bu husus göz ardı edilmektedir. Koyunların önüne konulan az miktardaki ot ve yem ile bütün gün boyunca bu ot ve yem ile koyunların ihtiyaçlarının giderilmesi düşünülmektedir. Yine günde bir ya da belki iki kez sulama ile su ihtiyacının giderildiği düşünülmektedir. Düşünsenize sizin önünüze birisi yemek su koyacak ve siz onu günde bir ya da belki iki kez yeme ve içme ihtiyacında kalacaksınız. Size buna ihtiyacınızın olup olmadığını soran ya da tercih hakkı sunan birisi yok. Bunu ya yiyip içeceksiniz ya da aç susuz kalacaksınız.! Bu fırsatı kaçıranlar ertesi günü beklemek zorunda kalacaklar!

   2) Rahatsız olmama özgürlüğü: Kapalı bir barınma yeri ve rahat bir dinlenme alanı da dahil olmak üzere uygun çevre koşulları sağlanmalıdır. Beklide ülkemiz koyun yetiştiriciliğinin en önemi sorunlarından birisi olsa gerek. Ülkemizin çoğu yerlerinde iki direk arasına gerilen bir duvar ya da tel ile koyunculuk yapmaya çalışan yetiştiricilerimizin olduğunu unutmamak gerek. Ve sorulduğunda koyunculuk yapıldığını söyleyen bu vatandaşlarımızın gerçekten de bu bilgilerden uzak olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.

   Koyun yetiştiriciliğinde hayvan refahı açısından en önemli husus barınmadır. Kapalı bir barınma ortamının yanında açık bir barınma alanı olması şarttır. Hayvan sayısına bağlı olarak yeterli miktardaki alan ihtiyacı ile sorun ortadan kaldırabilir. Bu koyunlar için en önemli özgürlüklerden biridir. Barınağın etrafının korunaklı olması koyunlar için ihtiyaç duyulan diğer önemli elzemlerden biridir. Hayvanın kendini güvende hissetmesi ve bu güvenli alanda dinlenme ihtiyacını gidermesi son derece önemlidir.

   3) Bulunduğu yerde normal davranabilme özgürlüğü: Koyun ağıllarında yeteri kadar boş alan olması gerekir. Hayvanın doğasına uygun ortamlar, tesisler, barınaklar oluşturulması sağlanmalıdır. Yeteri kadar alan olmayan barınaklarda koyunların ayakta durmaktan başka ihtiyaçlarını zor gidermelerine neden olmaktadır. Buda hayvanların strese girmelerine sebebiyet vermektedir. Hayvanların doğasında olan özgürlükçü davranışları sergileyebilmeleri onlar için olmazsa olmazlardandır. Bu onların doğasında vardır ve bu şartların sağlanması onların en temel özgürlüğüdür.

   4) Acı, ağrı veya hastalığa maruz kalmama özgürlüğü: Hastalıklara karşı yeterli önlemlerin alınması, hızlı tanı konulması ve tedavi sağlanmalıdır. Hastalık durumlarında doğum sırasında oluşabilecek problemlere karşı hızlı bir tanı ve tedavi koyunların sahip oldukları özgürlüklerdendir. Yine hastalıklara yakalanmaması için yapılan koruyucu hekimlik çalışmaları da bunun içindedir. Alınan önlemler ve yapılan koruyucu çalışmalar hızlı bir şekilde yapılmalı bunun için gerekli önlemler alınmalıdır. Büyük işletmeler için bunun cevabı işletmede bir veteriner hekimin çalıştırılmasıdır. Küçük işletmelerde de bir veteriner hekim çalıştırılmasına maddi güç yetmiyorsa da gerekli kontrollerin ve koruyucu hekimlik çalışmaların yapılması için devamlı bir veteriner hekimle çalışılmalı ve gerekli kontrollerin sıklıkla yapılması sağlanmalıdır. Böylelikle hastalıkların en aza indirilmesi ve bu özgürlüğün sağlanabilmesi için gerekli hassasiyetin gösterilmesi sağlanmış olur.

   5) Korku ve stresten uzak olma özgürlüğü: Hayvanların mental olarak acı çekmelerini engellemek için uygun şartlar ve tedavi imkanı sağlanmalıdır. İşletmelerde hayvanların nakillerinde olsun kesimlerde olsun gerekli hassasiyetin gösterilmesi gerekir. Stresten ve korkudan uzak bir davranış biçimiyle oluşturulan bir ortamın sağlanması bu duyarlılıkla özgürlüklerinin sağlanması çok önemlidir. Kesim sırasında insani bir şekilde kesimlerin yapılması beklide bu özgürlüğün en önemli kısmıdır.

   Kısaca söylemek gerekirse bu özgürlük maddeleri dünyada ve ülkemizde çok nadir uygulanmaktadır. Hayvan refahı için kısa ve öz öneri kodları ise şu şekilde yorumlanabilir;

  • Özen gösterme, sorumlu planlama ve yönetim biçimi

  • Becerikli e bilinçli personel

  • Uygun çevre dizaynı

  • Taşıma ve diğer davranışların düşünülerek yapılması

  • İnsani kesim

   Hayvan refahı açısından en önemli etken bakıcılardır. Bakım şartlarının geliştirilmesi ve devamlılığının sağlanmasında bakıcılar görev alır. Bakıcıların bunları yapabilmesi sağlayabilmesi içinde tek ve en önemli şart çiftliğin veteriner hekimi olmasıdır. Veteriner hekimin önderliğinde iyi bir bakıcı hayvan refahının güzel bir şekilde sağlanmasında çok önemlidir. Fakat ne yazıktır ki günümüzdeki çiftliklerde hayvan refahına etki eden en önemli etken ekonomidir! İşine özen gösteren iyi çalışan bakıcılara rağmen çiftlik içi kararlar çoğunlukla maliyet düşünülerek alınır. Veteriner hekimler ise çiftlik içersinde ticari bir getiri olacak ise çalıştırılmaktadır. Bu nedenle koyun hekimliğine ve hayvan refahı konusuna odaklanan tüm yayınlarda temel çiftlik ekonomisine değinilmelidir.

   DERLEYEN: Vet. Hek. Hüseyin DEMİRTAŞ (06.06.2012)

   GÜNCELLEME: (23.03.2020)

   KAYNAK:

  • Koyun hastalıkları  ( Philip R Scott )
 
Veteriner.CC

Copyright © 2007 - 2020 Veteriner.CC®
Her Hakkı Saklıdır - All right reserved